ວັນຈັນ, 18/11/2019
ກູບາ: ຫົກສິບປີແຫ່ງການຢຶດໝັ້ນແລະປະດິດສ້າງ ໃນການເປີດທາງປະຕິວັດ
12/3/2019 21:26' ສົ່ງ ພິມ
ວັນທີ 15 ກັນຍາ 1973, ສະຫາຍ ຟີແດນ ກາດສໂຕຣ, ເລຂາທິການຜູ້ທີໜຶ່ງ ຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງ ພັກກອມມູນິດກູບາ, ນາຍົກລັດຖະມົນຕີລັດຖະບານປະຕິວັດກູບາ ມາຢ້ຽມຢາມ ຄະນະກຳມະການປະຊາຊົນ ແຂວງກວາງຈີ້ (ເຂດປົດປ່ອຍພາກໃຕ້ຫວຽດນາມ) (ພາບ: TTXVN)

ແບບ​ຢ່າງ​ເປີດ​ທາງ​ຂອງ​ການ​ປະ​ຕິ​ວັດກູບາ

ດ້ວຍ​ການ​ປະ​ຕິ​ວັດ​ຕໍ່​ຕ້ານ​ລະ​ບອບ​​ລ່າ​ເມືອງ​ຂຶ້ນ​ແອັດ​ສະ​ປາຍ ທີ່ໄດ້​ເລີ່ມ​ຕົ້ນ​ແຕ່​ປີ 1810 ຢູ່ເວ​ເນ​ຊູ​ເອລາ, ອາ​ເມ​ລິ​ກາ​ລາ​ຕິນ ເປັນ​ພາກ​ພື້ນ​ທຳ​ອິດ​ຢູ່​ໃນ​ໂລກ​ ທີ່ໄດ້​​ໄຕ້​ແສງ​​ທວນ​ໄຟແຫ່ງ​ການ​ປົດ​ປ່ອຍ​ປະ​ເທດ​ຊາດ​ໃນ​ຍຸກ​ຂອງ​ການ​ປະ​ຕິ​ວັດ​ນາຍທຶນ. ເຖິງ​ທ້າຍ​ສະ​ຕະ​ວັດ​ທີ XIX, ບັນດາປະ​ເທດທີ່​ຖືກກົດຂີ່ຂູດຮີດທັງ​ໝົດ​ຂອງ​ພາກ​ພື້ນອາ​ເມລິ​ກາ​ລາ​ຕິນ (ຍົກ​ເວັ້ນ ກູບາ ແລະ ປູ​​ເອ​ໂຕ ຣີ​ໂກ) ໄດ້​ຍາດ​ເອົາ​ເອ​ກະ​ລາດ​ ແລະ ກາຍ​ເປັນ​ປະ​ເທດ ປະ​ເທດ​ຊາດອິດ​ສະລະ​ພາບ. ແຕ່​ບໍ່​ດົນຫຼັງ​ຈາກນັ້ນ, ມີ 30 ກວ່າປະ​ເທດອາ​ເມລິ​ກາ​ລາ​ຕິນທີ່ອ່​ອນ​ນ້ອຍນີ້ຖືກ​ຕົກ​ເປັນ​ເມືອງ​ຂຶ້ນ​ແບບ​ໃໝ່ ແລະ ພາກ​ພື້ນອາ​ເມລິ​ກາ​ລາ​ຕິນ​ທັງ​ໝົດ ​ຖືກອາ​ເມລິ​ກາ ຖື​ວ່າເປັນ “ເດີ່ນຫຼັງບ້ານ” ຂອງ​ຕົນ. ບັນດາຂະ​ບວນ​ການ​ປະ​ຕິ​ວັດ​ສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ​ລະ​ເບີດ​ຂຶ້ນ​​ເປັນ​ລວາດຢ່າງ​ຕໍ່​ເນື່ອງ​, ແຕ່​ຖືກ​ບັນ​ດາ​ອິດ​ທິ​ກຳ​ລັງລ່າ​ເມືອ​ງ​ຂຶ້ນ​ແບບ​ໃໝ່ ແລະ ພວກລູກ​ແຫຼ້ງ​ຕິນ​ມື, ພວກ​ປະ​​ຕິ​ການ ປາບ​ປາມດັບ​ມອດ.

ໃນ​ສະ​ພາບ​ການ​ອັດຕະຄັດ​ທາງ​ດ້ານ​ແນວ​ທາງ, ຍຸດ​ທະ​ສາດ, ຍຸດ​ໂທ​ບາຍ​ທີ່​ແກ່​ຍາວ​ຂອງບັນ​ດາ​ກຳ​ລັງກອມ​ມູ​ນິດ, ຮັກ​ຊາດແລະ​ປະ​ຕິ​ວັດນັ້ນ, ​ປີ 1953, ຢູ່​ປະ​ເທດກູບາ​ ​ມີ “ແປວ​ໄຟ​ສີແດງ” ສະຫວ່າງ​ຂຶ້ນ - ການ​ປະ​ຕິ​ວັດ​ໃຊ້​ຄວາມ​ຮຸນ​ແຮງ​ຕ້ານ​ລະ​ບອບ​ຜະ​ເດັດ​ການ ​ໂດຍ​ຜູ້​ນຳຂອງກູບາ ຟີ​ແດນ​ ກາສະ​ໂຕ​ຣ ​ເປັນ​ຜູ້​ຜັນ​ຂະ​ຫຍາຍ, ເພື່ອ​ຊຸມ​ປີ​ຕໍ່​ມາ ໄດ້​ກາຍ​ເປັນ​ການ​ປະ​ຕິ​ວັດ​ປະ​ຊາ​ຊົນ ຕໍ່​ຕ້ານ​ຈັກ​ກະ​ພັດ ແລະ ສຸດ​ທ້າຍ​ກາຍ​ເປັນ​ການ​ປະ​ຕິ​ວັດ​ສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ. ອາ​ໄສ​ເສັ້ນ​ທາງ​​ໜຶ່ງ​ດຽວ​ທີ່​ເໝາ​ະ​ສົມແລະເປັນ​ໄປ​ໄດ້​ ໂດຍ​ຜູ້​ນຳ ຟີ​ແດນ​ ກາສະ​ໂຕ​ຣ ເປັນ​ຜູ້​ເປີດອອກ​ມາ, ປະ​ເທດກູບາໜຸ່ມ​ນ້ອຍທີ່​ມີ​ປະຊາກອນ​ເກືອ​ບ 10 ລ້ານ​ຄົນ​ໃນມື້ນັ້ນ ໄດ້ຫຼຸດພົ້ນ​ອອກ​ຈາກ​ການຢຶດຄອງ​ຂອງ​ຈັກ​ກະ​ພັດ, ​ກາຍເປັນ​ດິນ​ແດນ​ແຫ່ງ​​ອິດ​ສະຫຼະ​ທຳ​ອິດ​ໃນຊີກ​ໂລກ​ຕາ​ເວັນ​ຕົກ, ນັບ​ແຕ່​ວັນ​ທີ 1 ມັງ​ກອນ 1959.

ແບບ​ຢ່າງກູ​ບາໄດ້​ປຸກຕື່ນ​​ມ​ະ​ນຸດຊາດ​ທັງ​ມວນ, ກ່ອນ​ອື່ນ​ໝົດ​ແມ່ນ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ບັນ​ດາ​ປະ​ເທດເອ​ເມລິ​ການ​ລາ​ຕິນ ລຸກ​ຮື​ຂຶ້ນ​ຕໍ່​ຕ້ານ​ຈັກ​ກະ​ພັດ, ປົດ​ປ່ອຍ​ປະ​ເທດ​ຊາດ. ບັນ​ດາ​ການ​ປະ​ຕິ​ວັດ​ຢູ່ ຊີ​ເລ, ໂດ​ມີ​ນິກ, ແອນ​ຊານວາ​ດໍ, ເກ​ຣີ​ນາ​ດາ, ນີ​ກາ​ຣາກວາ…ໃນ​ທົດ​ສະ​ວັດທີ 6-7; ຂະ​ບວນ​​ການ​ເລີກ​ລ້າງບັນ​ດາ​ລະ​ບອບ​ຜະ​ເດັດ​ການ, ການ​ຫັນ​ສັງຄົ​ມເປັນ​ປະ​ຊາ​ທິ​ປະ​ໄຕ​ໃນ​ທົດ​ສະ​ວັດທີ 8; ຂະ​ບວນການວິພາກ​ວິຈານ​ຮູບ​ແບບ​ເສດ​ຖະ​ກິດ​ເສ​ລີ​ໃໝ່ ໃນ​ທົດ​ສະ​ວັດທີ 9 ຂອງ​ສະ​ຕະ​ວັດທີ XX ແລະ ກະ​ແສ​ຟອງ​ປະ​ຕິ​ວັດ​ຝ່າຍ​ຊ້າຍ​ທີ່ຕ້ານ​ຈັກ​ກະ​ພັດ​ຢູ່​ໃນ 15 ປະ​ເທດ​ອາ​ເມ​ລິ​ກາ​ລາ​ຕິນ ແຕ່​ຕົ້ນ​ສະ​ຕະ​ວັດ XXI ມາ​ຮອດ​ປະ​ຈຸ​ບັນ ​ເປັນ​ຜົນຕາມ​ມາທີ່​ຫຼີກ​ລ່ຽງບໍ່​ໄດ້​ຈາກການ​ຕໍ່​ສູ້ປະ​ຕິ​ວັດ ຢູ່​ພາກ​ພື້ນອາ​ເມ​ລິ​ກາ​ລາ​ຕິນ ນັບ​ແຕ່​ເມື່ອມີ “ໂຄມປະ​ພາ​ຄານ” ກູບາ​ສ່ອງ​ແສງ​ເຍືອງ​ທາງ. ອາ​ເມ​ລິ​ກາ​ລາ​ຕິນບໍ່​ຍອມ​ເປັນ “ເດີ່ນຫຼັງບ້ານ” ຂອງພວກ “ນາຍ​ຈ້າງ” ອາ​ເມລິ​ກາ, ເຊິ່ງໄດ້​ກາຍໜຶ່ງ​ໃນ​ບັນດາ​ພື້ນ​ທີ່ທີ່​ມີການ​ຕໍ່​ສູ້​ຕ້ານ​ຈັກ​ກະ​ພັດ​ຢ່າງ​ແຂງ​ແຮງທີ່​ສຸດ. ບັນ​ດາໜ້າ​ປະ​ຫວັດ​ສາດສີ​ເຫຼືອງ​ຂອງ​ພາກ​ພື້ນອາ​ເມລິ​ກາ​ລາ​ຕິນຍຸກ​ປະ​ຈຸ​ບັນ​ ລ້ວນ​ແຕ່​ມີ​ຂີດ​ໝາຍ​ທີ່ເດັ່ນ​ຊັດຂອງ​ການ​ປະ​ຕິ​ວັດກູບາ ​- ແບບ​ຢ່າງ​ເປີດ​ທາງ ແລະ ​ແຮງ​ບັນດານ​ໃຈ​ທີ່ບໍ່​ຂາດສາຍ​ໃນການ​ໄຫຼຂອງ​ເວ​ລາ.

ກໍ່​ສ້າງ​ຮູບ​ແບບ​ທີ່​​ປ່ຽນ​ແທນ​ສັງ​ຄົມທຶນນິ​ຍົມ ຈາກ​ພຶດ​ຕິ​ກຳ​ປະ​ຕິ​ວັດກູບາ

ແຕ່​ປີ 1899, ກູ​ບາມີ​ສະຖານະ​ເປັນ​ປະ​ເທດ​ເອກະລາດ​ໃນ​ນາມ​ທາງ​ການ​ເມືອງ ​ແຕ່​ຖືກຂຶ້ນ​ກັບ​ອາ​ເມລິ​ກາ​ຢ່າງ​ສິ້ນ​ເຊີງ ທາງດ້ານ​ເສດ​ຖະ​ກິດ, ການ​ປ້ອງ​ກັນ​ຊາດ ແລະ ປ້ອງ​ກັນ​ຄວາມ​ສະ​ຫງົບ​. ລັດ​ຖະ​ທຳ​ມະ​ນຸນກູບາປີ 1899 ໄດ້ກຳນົດ​ວ່າ, ອຳ​ນາດ​ການ​ປົກ​ຄອງອາ​ເມລິ​ກາມີ​ສິດ ແລະມິຄວາມ​ຮັບ​ຜິດ​ຊອບ​ຮັບ​ປະ​ກັນ​ຄວາມ​ສະ​ຫງົບ​ຂອງກູບາໃນ​ທຸກໆ​ກໍ​ລະ​ນີ; ລັດ​ຖະ​ບານກູບາໃຫ້ອາ​ເມລິ​ກາເຊົ່າບັນດາ​ຖານ​ທັບ​ທະ​ຫານ ບາ​ຢາ​ໂມ ແລະ ກວານ​ຕາ​ນາ​ໂມ. ພື້​ນຖານ​ເສດ​ຖະ​ກິດກູບາຖືກ​ຄອບ​ງຳ​ຢ່າງ​ສົມ​ບູນ ​ໂ​ດຍ​ບັນ​ດາ​ກຸ່ມ​ບໍ​ລິ​ສັດ​ຜູກ​ຂາດ​ຂອງອາ​ເມ​ຣີ​ກາ ແລະ ນາຍ​ທຶນ​ຈຳ​ໜ່າຍ​ພາຍ​ໃນ​ປະ​ເທດ, ເມື່ອ 83% ເນື້ອ​ທີ່​ປູກ​ອ້​ອຍ, ເທົ່າ​ກັບ 20% ເນື້ອ​ທີ່​ດິນ​ປູກ​ຝັງ​ທັງ​ໝົດຂອງ​ປະ​ເທດ ຢູ່​ໃນກຳມື​ຂອງ 28 “ນາຍ​ຈ້າງ” ອາ​ເມ​ລິ​ກາ. ນາຍ​ທຶນອາ​ເມລິ​ກາກໍ່​​ໄດ້​ຢຶດ​ເອົາເກືອບ​ທັງ​ໝົດແຫຼ່ງຊັບ​ພະ​ຍາ​ກອນແຮ່​ທາດ, ຄື ​ນ້ຳ​ມັນ​ເຊື້ອ​ໄຟ, ນີ​ແກນ…; ບັນ​ດາ​ຂະ​ແໜງ​ການ​ອຸດ​ສາ​ຫະ​ກຳ​ໄຟ​ຟ້າ, ສື່​ສານ ແລະ ການ​ທ່ອງ​ທ່ຽວ, ການ​ບໍ​ລິ​ການ. ຊາວ​ຜູ້​ແຮງ​ງານກູບາ​ເກືອບ 7 ລ້ານ​ຄົນ ຕ້ອງ​ດຳ​ລົງ​ຊີ​ວິດດ້ວຍ​ການ​ຮັບ​ຈ້າງ, ຂຶ້ນ​ກັບ​ຜູ້​ອື່ນ; 20% ຂອງ​ປະຊາກອນກູບາເປັນ​ຜູ້​ຮັ່ງ​ມີ​ທີ່​ສຸດ ກວມ​ເອົາ 58% ຂອງລວມ​ຍອດລາຍ​​ໄດ້ແຫ່ງ​ຊາດ ແລະ 20% ຂອງ​ຈຳນວນປະຊາກອນ​ອື່ນ​ແມ່ນຜູ້ທຸກ​ຍາກ​ທີ່​ສຸດ ໄດ້​ຮັບພຽງ 2% ​ຂອງລວມຍອດ​ລາຍ​​ໄດ້​ແຫ່ງ​ຊາດ; ​ເກືອບ 30% ຂອປະ​ຊາ​ກອນ​ທີ່ມີ​ອາ​ຍຸ​ 12 ປີຂຶ້ນ​ໄປ​​ແມ່ນ​ບໍ່​ຮູ້​ໜັງ​ສື; ພຽງ 55% ຂອງ​ເດັດ​​ອາ​ຍຸ 6 ປີຂຶ້ນ​ໄປໄດ້​ໄປ​ໂຮງ​ຮຽນ; ອາ​ຍຸ​ໄຂ​ສະ​ເລ່ຍ​ຂອງ​ປະ​ຊາ​ຊົນກູບາ​ແມ່ນ 58 ປີ…

ລະ​ບອບ​ທຶນ​ນິ​ຍົມ​ໄດ້​ເຮັດ​ໃຫ້ກູ​ບາຕົກ​ໃສ່​ສະ​ພາບ​ການ​ດ້ອຍ​ພັດ​ທະ​ນາ​ຢ່າງ​ຮ້າຍ​ແຮງ. ຄວາມ​ເປັນ​ຈິງ​ແຫ່ງ​ການ​ພັດ​ທະ​ນາ​ຂອງ​ປະ​ເທດ​ໄດ້​​​ພາ​ໃຫ້ເກີດຄວາມ​ຕ້ອງການ​ການ​ປະ​ຕິ​ວັດ​ທາງສັງ​ຄົມ ​ເພື່ອ​ປ່ຽນແທນລະ​ບອບ​ທຶນ​ນິ​ຍົມ​ອານາ​ນິຄົມ ພ້ອມ​ກັບ​ໂຄງສ້າງ​ເສດ​​ຖະ​ກິດແລະສະ​ຖາ​ບັນ​ການ​ເມືອງທັງ​ໝົດ ​ດ້ວຍ​ລະ​ບອບ​ສັງ​ຄົມ​​ໜຶ່ງ​ທີ່​ອີງ​ໃສ່​ພື້ນ​ຖານ​ຜະ​ລິດ ແລະອຳ​ນາດ​ການ​ປົກ​ຄອງ​ຂອງປະ​ຊາ​ຊົນ​ຜູ້​ອອກ​ແຮງ​ງານ. ຄ້າຍ​ຄື​ປະ​ເທດ​ອື່ນໆ, ສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ​ຢູ່ກູບາບໍ່​ພຽງ​ແຕ່​ແມ່ນ​ຄວາມ​ຈຳ​ເປັນປະ​ຫວັດ​ສາດຂອງ​ການ​ພັດ​ທະ​ນາ​ເທົ່າ​ນັ້ນ ພາກ​ຍັງ​ມີ​ຄວາມ​ຮີບ​ດ່ວນແລະຈະ​ແຈ້ງກວ່າ​ອີກ, ນັ້ນ​ແມ່ນ​ເງື່ອນ​ໄຂ​ສຳລັບ​ການ​ພັດ​ທະ​ນາ.

ພາຍຫຼັງ​ໄຊ​ຊະ​ນະ​ໃນ​ວັນ​ທີ 1 ມັງ​ກອນ 1959, ອຳ​ນາດ​ການ​ປົກ​ຄອງປະ​ຕິ​ວັດກູບາ​ໄດ້ຜັນ​ຂະ​ຫຍາຍຫຼາຍ​ນະ​ໂຍ​ບາຍກ່ຽວ​ກັບ​ການ​ດັດ​ແປງ​ເສດ​ຖະ​ກິດ, ວັດ​ທະ​ນ​ທຳ, ສັງ​ຄົມ…ທີ່​ມີ​ທ່າ​ອຽງ​ສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ, ໃນ​ນັ້ນ​ໄດ້​ສ້າງ​ຕັ້ງ​ລະ​ບອບ​ກຳ​ມະ​ສິດ​ສ່ວນ​ລວມ​ສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ ກ່ຽວ​ກັບ​​ບັນ​ດາພາ​ຫະ​ນະ​ການ​ຜະ​ລິດ ແມ່ນ​ການ​ດັດ​ແປງ​ໂຄງ​ປະ​ກອບ​ອັນ​ສຳ​ຄັນ​ທີ່​ສຸດ​ຂອງພື້ນ​ຖານ​ເສດ​ຖະ​ກິດ ກໍ່​ຄື​ພາ​ລະ​ກິດ​ແຫ່ງ​ການກໍ່​ສ້າງ​ສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ​ຢູ່ກູ​ບາ. ລະ​ບອບ​ຂູດ​ຮີດ​ຖືກລົບລ້າງ, ຜູ້​ອອກແຮງ​ງານ​ມີ​ຖາ​ນະ​ເປັນ​ເຈົ້າ​ສັງ​ຄົມ. ຈາກ​ພື້ນ​ຖານ​ເສດ​ຖະ​ກິດທີ່ປູກ​ແຕ່​ອ້​ອຍ​ແລະ​ຜະລິດ​ນ້ຳຕານ ​ທີ່ຫຼ້າຫຼັງແລະຖືກຂຶ້ນ​ກັບ, ກູບາໄດ້​ກໍ່​ສ້າງ​ພື້ນ​ຖານ​ເສດ​ຖະ​ກິດອຸດ​ສາ​ຫະ​ກຳ-ກະ​ສິ​ກຳ ແລະ ການ​ບໍ​ລິ​ການ ດ້ວຍ​ຂະ​ແໜງ​ການ​ເປັນ​ປາຍ​ແຫຼມຫຼາຍ​ຂະ​ແໜງ. ລະ​ບອບ​ແຈກ​ຢາຍ​ຕາມການ​ອອກ​ແຮງງານ​ໄດ້​​ປະ​ຕິ​ບັດ​ໃນ​ພາກ​​ຕົວ​ຈິງ, ​ຕອບ​ສະ​ໜອງ​ໄດ້​ຄວາມ​​ຮຽກ​ຮ້​ອງຕ້ອງ​ການອັນ​ພື້ນຖານ​ຂອງ​ປະ​ຊາ​ຊົນ. ການ​ສຶກ​ສາ, ສາ​ທາ​ລະ​ນະ​ສຸກ, ວິ​ທະ​ຍາ​ສາດ, ກິ​ລາ ແລະ ການເຄື່ອນ​ໄຫວ​ສັງ​ຄົມ​ຕ່າງໆ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ຍູ້​ແຮງ. ຊົນ​ຊັ້​ນ​ກຳ​ມ​ະ​ກອນແລະຖັນ​ແຖວຜູ້​ອອກ​ແຮງ​ງານ ​ມີ​ເງື່ອນ​ໄຂ​​ເພື່ອພັດ​ທະ​ນາ, ເຕີບ​ໃຫຍ່, ເຝິ​ກ​ແອບຫຼໍ່ຫຼອມ​ຄຸນ​ສົ​ມ​ບັດ​ປະ​ຕິ​ວັດ ແລະ ​ຄວາມ​ສາ​ມາດ​ດ້ານວິ​ຊາ​ສະ​ເພາະ. ​ພາບພົດ, ກຽດ​ສັກ​ສີ, ຕຳ​ແໜ່​ງຂອງກູບາ ດ້ວຍ​ບົດ​ບາດ​ເປັນ​ດ່ານ​ໜ້າ​ສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ ແລະ ເປັນ​ແບບ​ຢ່າງ​ປະ​ຕິ​ວັດ​​ຢູ່ພາກ​ພື້ນ​ຊີກ​ໂລກ​ຕາ​ເວັນ​ຕົກ ​​ໄດ້ຖືກ​ຍອມຮັບ​ດ້ວຍ​ຄວາມ​ໝັ້ນ​ໃຈ​ໃນ​ລະດັບ​ສູງ​ໃນ​ເວ​ທີ​ສາ​ກົນ.

ແຕ່​ປີ 1960 ມາ​ຮອດ​ປະ​ຈຸ​ບັນ, ອາ​ເມ​ລິ​ກາໄດ້​ໃຊ້​ທຸກໆ​ມາດ​ຕະ​ການ, ຄື​ໂຄ​ສະ​ນາ​​ຊວນ​ເຊື່ອ​ເປັນ​ປໍ​ລະປັກ, ​ແຍກ​ທາງ​ການ​ທູດ, ຈັດ​ຕັ້ງ​ການຈະລາຈົນ​ໃນ​ປະ​ເທດ, ຖິ້ມ​ລະ​ເບີດ​ໃສ່​ນະ​ຄອນຫຼວງລາ​ຮາ​ບາ​ນາ (ກູບາ), ສົ່ງ​ທະຫານ​ເຂົ້າຮູກ​ຮ​ານຊາຍ​ຫາດ​ທະ​ເລ ຮີ​ຣົນ ໃນ​ປີ 1961, ​ກໍ່​ການປະ​ທະດ້​ວຍ​ການ​ວິ​ກິດ​ການ​ລູກ​ສອນ​ໄຟ​ໃນປີ 1962, ປະ​ກາດ​ໃຊ້​​ກົດ​ໝາຍ​ວ່າ​ດ້ວຍ​ການລົງ​ໂທດ, ຈັດ​ຕັ້ງ​ການ​​ປອງ​ຂ້າຜູ້​ນຳກູບາ ຟີແດນ ກາ​ສະ​ໂຕ​ຣ ຫຼາຍ​ກວ່າ 800 ເທື່ອ… ແນໃສ່​ລົບ​ລ້າງ​ໜໍ່​ແນວກອມ​ມູ​ນິດຢູ່​ພາກ​ພື້​ນ​ຊີກ​ໂລ​ກ​ຕາ​ເວັນ​ຕົກ. ແຕ່, ບັນ​ດາ​ຍຸດ​ທະ​ສາດ​ແລະກົນ​ອຸ​ບາຍ​ທັງ​ໝົດນັ້ນ ​ລ້ວນ​ແຕ່​ຖືກ​ປະ​ລາ​ໄຊ​ຢ່າງ​ຮ້າຍ​ແຮງ. ແຜນ​ທີ່​ການ​ເມືອງ​ທະ​ວີບອາ​ເມລິ​ກາແລະໂລ​ກ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ແຕັ້ມ​ຄືນ​ໃໝ່, ໃນ​ນັ້ນ ກູບາສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມຢືນ​ຢູ່​ຢ່າງ​ສ​ະ​ຫງ່າຜ່າເຜີຍ ຕໍ່ໜ້າມະ​ຫາ​ອຳ​ນາດ​ທຶນ​ນິ​ຍົມ​.

ການ​ວິ​ກິດ​ຂອງ​ລັດທິສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ​ໃນ​ໂລກ​ແຕ່​​ທ້າຍຊຸມ​ປີ 1980 ຂອງ​ສະ​ຕະ​ວັດທີ XX ແລະ ການແຕກທະລາຍຂອງສະ​ຫະ​ພາບໂຊວຽດໃນ​ປີ 1991 ​ໄດ້​ເຮັດ​ໃຫ້ກູບາຖືກ​ຕົກ​ໃສ່ “ໄລ​ຍະ​ພິ​ເສດ” - ຖືກ​ສູນເສຍຖານ​ທີ່​ໝັ້ນ ບ່ອນ​ອີງທີ່​ໜັກ​ແໜ້ນ, ທັງ​ຖືກອາ​ເມລິ​ກາຮັດ​ແໜ້ນ​ການປິດ​ລ້ອມ ຂວ້ຳ​ບາດ ໄດ້​ເຮັດ​ໃຫ້​ປະ​ເທດເກາະ​ທີ່​ໜຸ່​ມ​ນ້ອຍ​ນີ້​ ຖືກ​ເສຍ​ຫາຍ​​ເປັນມູນ​ຄ່າ​ທັງ​ໝົດ​ເກືອບ 950 ຕື້​ໂດ​ລາ​ສະ​ຫະ​ລັດ. ກູບາໄດ້​​ເອົາ​ຊະນະການ​ທ້າ​ທາຍ​ທາງ​ປະ​ຫວັດ​ສາດ, ປົກ​ປັກ​ຮັກ​ສາແລະພັດ​ທະ​ນາ​ລະ​ບອບ​ສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ​ ດ້ວຍ​ກຳລັງ​ແຮງຕົ້ນ​ຕໍ່​ຂອງ​ການ​ປະ​ຕິ​ວັດທີ່​ແທ້​ຈິງ, ແນວ​ທາງ​ການ​ເມືອງ​ທີ່​ຖືກ​ຕ້ອງ, ກຳ​ລັງ​ໜູນ​ພິ​ເສດຂອງ​ທົ່ວ​ປວງ​ຊົນ, ຄວາມ​ສາ​ມັກ​ຄີ​ສາ​ກົນ​ທີ່​ເລິກ​ເ​ຊິ່ງກວ້າງ​ຂວາງ…ໃນ​ຊຸມ​ປີ​ທີ່​​ເຕັມ​ໄປ​ດ້ວຍ​ຄວາມ​ຫຍຸ້ງ​ຍາກລຳບາກ​ນັ້ນ ບໍ່​ມີ​ຜົນ​ງານ​ໃດ, ​ຄ່ານິຍົມ​ແລະຄວາມ​ດີ​ເດັ່​ນ​ສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ​ໃດ​ ​ຖືກ​ລົບ​ລ້າງ​. ຕ້ອງ​​ຕັ້ງ​ໝັ້ນ​ແລະ​ປະ​ດິດ​ສ້າງ​ເຖິງ​ລະ​ດັບ​ເປັນ​ແບບ​ຢ່າງ​ສຳລັບ​ເປົ້າ​ໝາຍ​ສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ, ພັກແລະປະ​ຊາ​ຊົນກູບາ ຈຶ່ງ​ປົກ​ປັກ​ຮັກ​ສາ​ໄດ້​ລະ​ບອບ​ສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ ທີ່ຢູ່​ຫ່າງ​ຈາກມະຫາອຳນາດເອ​ເມລິ​ກາ​ເກືອບ 100 ໄມ, ​ເຖິງ​ວ່າ​ຕ້ອງ​ທົນຕໍ່​ຄວາມ​ຮ້າຍ​ແຮງ​ຂອງສະຖານະ​ການກໍ່ຕາມ.

​ເຊື່ອ​ໝັ້ນຕໍ່​ເສັ້ນ​ທາງ​ທີ່​ເປີດ​ໂດຍກູບາ, ຜູ້​ນຳເວ​ເນ​ຊູ​ເອ​ລາ ທ່ານ ອູ​ໂກ​ ຈາ​ແວດ ​ໄດ້​​ຍືດ​ໝັ້ນ​​ລັກສະ​ນະສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ​ຂອງ​ການ​ປະ​ຕິ​ວັດ ໂບ​ລີ​ວາ ຢູ່ເວ​ເນ​ຊູ​ເອ​ລາ, ພາ​​ປະ​ເທດ​ຂຶ້ນ​ສູ່ “ສັງ​ຄົມສັງຄົມ​ຍົມ​ສະ​ຕະ​ວັດທີ XXI”. ປະ​ທາ​ນາ​ທິ​ບໍ​ດີ ໂບ​ລີ​ວີ​ອາ ທ່ານ ເອ​ໂວ ໂມ​ຣາ​ແລດ ເຄີຍ​ປະ​ກາດ​ຫຼາຍ​ເທື່ອ​ວ່າ: “ສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ​ເປັນ​ຄວາມ​​ມຸ່ງ​ຫວັງ​ຂອງອາ​ເມ​ລິ​ກາ​ລາ​ຕິນ”, ທ່ານ​ໄດ້​ຢືນ​ຢັນ​ວ່າ ທ່ານ​ເອງ​ເປັນ​ຄົນ​ທີ່ “ຕ້ານ​ລັດ​ທິ​ຈັກ​ກະ​ພັດ​ເລີ່ມ​ແຕ່ໃນກະ​ດູກດຳ”. ສ່ວນ​ປະ​ທາ​ນາ​ທິ​ບໍ​ດີ ນີ​ກາ​ຣາກວາ ທ່ານ ດາ​ນີ​ແອນ ອອກ​ເຕ​ກາ ປະ​ກາດ​ວ່າ: “ອຸ​ທິດ​ຊີ​ວິດຂອງຕົນ​ໃຫ້​ແກ່ພາ​ລະ​ກິດ​ແຫ່ງ​ການກໍ່​ສ້າງ​ສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ​ຢູ່​ປະ​ເທດ​ຕົນ​ເອງ”… ພະລັງ​ແຫ່ງຄວາມ​ຄິດ​ຂອງ​ການ​ປະ​ຕິ​ວັດກູບາ​ເຕັ​ມ​ໄປ​ດ້ວຍ​ຄວາມ​ໝາຍ​ຍຸ​ກ​ສະ​ໄໝ, ເປັນ​ອາ​ວຸດ​ຈິດ​ໃຈ​ທີ່​ຂາດບໍ່​ໄດ້​ສຳລັບ​ການ​ຕໍ່​ສູ້​ຊອກ​ຫາ​​ວີ​ທີ​ການ​ປ່ຽນແທນ​ລັດ​ທິ​ທຶນ​ນິ​ຍົມ​ໃນ​ປະ​ຈຸ​ບັນແລ​ະໃນ​ອະ​ນາ​ຄົດ ​ຢູ່​ພາກ​ພື້ນເອ​ເມລິ​ກາ​ລາ​ຕິນເວົ້າ​ສະ​ເພາະ ແລະ ໃນ​ທົ່ວ​ໂລກ​ເວົ້​າ​ລວມ.

ຕົວ​ແບບ​ກູ​ບາ - ນຳ​ໜ້າ​ໃນ​ການ​ຮັບ​ຮູ້​ກ່ຽວ​ກັບ​ການ​ພັດ​ທະ​ນາ​ແບບ​ຍືນ​ຍົງ

​ວິ​ກິດ​ການ​ເສດຖະກິດ​ໂລກ​ໃນ​ປີ 2008 ໄດ້​ເຮັດ​ໃຫ້​ປ​ະ​ຊາ​ຄົມ​ສາ​ກົນປຸກຕື່ນ​ຄວາມ​ຮັບ​ຮູ້​ທີ່ສຳຄັນ​ຫຼາຍ​ຢ່າງ. ນີ້ບໍ່​​ແມ່ນພຽງ​ແຕ່​ການ​ລົ້ມສະຫຼາຍ​ຂອງບັນດາ​ທະ​ນາ​ຄານ, ນະ​ໂຍ​ບາຍ​ການ​ເງິນ, ໂຄງ​ສ້າງ​ເສດ​ຖະ​ກິດ, ພວງ​ພະ​ນັງ​ຕະຫຼາດ​ທົ່​ວ​ໂລກ,…ຫາກ​​ເລິກ​ເຊິ່ງກວ່ານັ້ນ, ມັນ​ຍັງ​ແມ່ນ​ການ​ລົ້ມ​ຈົມ​ຂອງ​ຄວາມ​ຮັບ​ຮູ້ທີ່​ຜິດ​ພາດ​ກ່ຽວ​ກັບ​ການ​ພັດ​ທະ​ນາ, ​ຮຽກ​ຮ້ອງ​​ໃຫ້ມະ​ນຸດຊາດ​ຕ້ອງ​ຜ່ານ​ຜ່າ​​ຄວາມ​ຈຳ​ກັດ​ດ້ານ​ເສດ​ຖະ​ກິດ​​ອ້ອຍ​ຕ້ອຍ​ເມື່ອ​​ປຶກ​ສາ​ຫາ​ລື, ແກ້​ໄຂ​ບັນ​ຫາ​ການ​ພັດ​ທະ​ນາ ແລະ ດ້ອຍ​ພັດ​ທະ​ນາ.

​​ໃນຖາ​ນະທີ່​ເປັນ​ມາດ​ຕະ​ເກນ​ປະ​ຫວັດ​ສາດ​, ການ​ພັດ​ທະ​ນາ​ຕ້ອງ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ນິ​ຍາມ​ຄືນ​ໃໝ່​ໃນ​ທຸກແງ່​ມູນ, ແຕ່​ເສດ​ຖະ​ກິດ, ການ​ເມືອງ, ສັງ​ຄົມ, ວັດ​ທະ​ນະ​ທຳ ເຖິງ​ສິ່ງ​ແວດ​ລ້ອມ…ອາດ​ຈະ​ກ່າວ​ເຖິງ​ບັນດາ​ປັດ​ໄຈ​ທີ່ກຳ​ນົດ​ລັກ​ສະ​ນະ​​ພື້ນ​ຖານ​ຂອງ​ການ​ພັດ​ທະ​ນາ ຄື​ຄວາມ​​ກົມ​ກຽວ​ລະ​ຫວ່າງ​ການ​ສະໜອງ​ຢ່າງ​ພຽງ​ພໍ​​ທາງ​ດ້ານ​ວັດຖຸ ແລະ ຄວາມ​ສົມ​ປະ​ສົງ​ທາງ​ດ້ານ​ຈິດ​ໃຈ; ລະ​ຫວ່າງ​ຄວາມ​ເຕີບ​ໂຕ​ເສດ​ຖະ​ກິດ ແລະ ການປະ​ຕິ​ບັດຄວາມ​ສະ​ເໝີ​ພາບ​ທາງສັງ​ຄົມ, ພັດ​ທະ​ນາ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທຳ​ແລະມະ​ນຸດ; ລະ​ຫວ່າງ​ປະ​ສິດ​ທິ​ຜົນ​ໃນ​ການ​ຜະລິດ ທຸ​ລະ​ກິດ ແລະ ຄວາມ​ປອດ​ໄພທາງ​ດ້ານ​ສິ່ງ​ແວດ​ລ້ອມ​ນິ​ເວດ; ລະ​ຫວ່າງ​ປະ​ສິດ​ທິ​ຜົນ​ເສດ​ຖະ​ກິດ ແລະ ປະ​ສິດ​ທິ​ຜົນ​ສັງ​ຄົມ; ລະ​ຫວ່າງ​​ເສ​ລີພາບ​ໃນ​ການ​ສ້າງສັນ ແລະ ຄ່າ​ມາດຕະຖານ; ລະ​ຫວ່າງ​ປະ​ຊາ​ທິ​ປະ​ໄຕ ແລະ ວິ​ໄນ; ລະ​ຫວ່າງ​ບຸກ​ຄົນ ແລະ ຊຸມ​ຊົນມ, ຄອບ​ຄົວ ແລະ ສັງ​ຄົມ, ມູນ​ເຊື້ອ ແລະ ທັນ​ສະ​ໄໝ; ແມ່ນ​ການ​ພັດ​ທະ​ນາ​​ສາ​ມາດ​ຕອບ​ສະ​ໜອງ​ຄວາມຕ້ອງ​ການ​ປັດ​ຈຸ​ບັນ ​​ໂດຍ​ບໍ່​ທຳລາຍຄວາມ​ສາ​ມາດ​​ໃນ​ການຕອບ​ສະ​ໜອງ​ຄວາມ​​ຕ້ອງ​ການ​ຂອງຄົມຮຸ່ນ​ອະ​ນາ​ຄົດ - ນັ້ນ​ແມ່ນ​ກາ​ນ​ພັດ​ທະ​ນາ​ແບບ​ຍືນ​ຍົງ. ເຖິງວ່າ​ຄວາມ​ກ້າວ​ໜ້າ​ທາງ​ດ້ານ​ເສດ​ຖະ​ກິດ​ແມ່ນ​ເນື້ອ​ໃນ​ອັນ​ດັບ​ໜຶ່ງ​ ແຕ່​ການ​ພັດ​ທະ​ນາ​ປັດ​ໄຈ​ມະ​ນຸດ​ຈຶ່ງ​ເປັນ​ເນື້ອ​ໃນ​​ພື້ນຖານຂອງ​ເປົ້າ​ໝາຍ​ພັດ​ທະ​ນາ​ໃນ​ຍຸດປະ​ຈຸ​ບັນ.

ເມື່ອ​ການ​ປະ​ຕິ​ວັດປະສົບ​ຄວາມ​ສຳ​ເລັດ, ກູບາເປັນ​ປະ​ເທດ​ເມືອງ​ຂຶ້ນທີ່​ທຸກ​ຍາກ ຫຼ້າຫຼັງ. ດ້ວຍການ​ຜັນ​ຂະ​ຫຍາຍ​ບັນ​ດາ​ນະ​ໂຍ​ບາຍ​ເສດ​ຖະ​ກິດ - ສັງ​ຄົມທີ່​ເໝາະ​ສົມ, ປະ​ເທດກູບາ​ໄດ້ບັນ​ລຸ​​ຜົນ​ງານທີ່​ສຳ​ຄັນຫຼາຍຢ່າງ. ຮອດ​ປະ​ຈຸ​ບັນ, ປະຊາຊົນກູບາໄດ້​ຮັບການ​ສຶກ​ສາ, ສາ​ທາ​ລະ​ນະ​ສຸກ, ວັດ​ທະ​ນະ​ທຳ, ກິ​ລາ​ໂດ​ບໍ​ຍບໍ່​ເສຍ​ຄ່າ; ສະ​ຫວັດ​ດີ​ການ​ສັງ​ຄົມ​ໄດ້​ແຜ່​​ໄປທົ່ວ​ເຖິງ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ທຸກ​ຊົນ​ຊັ້​ນ; ປະ​ຊາ​ຊົນ​ທຸກ​ຄົນຮູ້ອ່ານຮູ້ຂຽນ; ບໍ່​ມີ​ເດັດ​​ທີ່​ຂາດສານອາ​ຫານ; ອັດຕາ​ສ່ວນ​ເດັດ​ນ້ອຍ​ເກີດ​ໃໝ່​ຖືກ​ເສຍ​ຊີ​ວິດຫຼຸດ​ລົງ​ເຖິງ​ລະ​ດັບ 4/1.000 ເດັດ; ອາ​ຍຸ​​ໄຂ​ສະ​ເລ່ຍ​ຂອງ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ແມ່ນ​ເກືອບ 80 ປີ; ສັງ​ຄົມ​ບໍ່​ມີ​ຄົນ​ຕິດ​ຢາ​ເສບ​ຕິດ,  ຫຼີ້ນ​ການ​ພະນັນ; ວັດ​ທະ​ນະ​ທຳ, ການ​ກິ​ລາແບບ​ຟົດ​ຟື້ນແລະ​ປອດ​ໃສ; ດັດຊະນີ​ການ​ພັດ​ທະ​ນາ​ມະ​ນຸດບັນ​ລຸ​​ເກືອບ 0,8 ຈຸດ, ​ເທົ່າ​ກັບ​ບັນ​ດາ​ປະ​ເທດ​ທີ່​ພັດ​ທະ​ນາ​ໃນ​ໂລກ; ເປັນໜຶ່ງໃນ 20 ປະ​ເທດ​ທີ່​ມີ​ດັດຊະນີສຸຂະພາບ​ທີ່ສູງທີ່​ສຸດໃນ​ໂລ​ກ; ສິ່ງ​ເວດ​ລ້ອມ​ນິ​ເວດ​ໄດ້​ຮັບ​ປະ​ກັນ​ຢ່າງ​ເຂັ້ມ​ງວດ…ຕົວ​ຊີ້​ວັດ​ທີ່​ໜ້າ​ປະ​ທັບ​ໃຈ​ເຫຼ່າ​ນີ້ ​ໄດ້​ຮັບ​ການຮັກ​ສາ​ໃນ​ທຸກສະຖານະ​ການ, ​ໂດຍ​ຜູ້​ນຳກູ​ບາ ຟີ​ແດນ​ ກາສະ​ໂຕ​ຣ ກຳ​ນົດວ່າ ​ນັ້ນ​ແມ່ນ “ບັນ​ດາ​ເນື້ອ​ໃນ​ທີ່​ມີ​ລັກ​ສະ​ນະຫຼັກ​ການ” ໃນ​ການກໍ່​ສ້າງ​ສັງ​ຄົມ​ໃໝ່ ແລະ​ແມ່ນ “ບັນ​ດາ​ບັນ​ຫາ​ທີ່ບໍ່​ໄດ້​ນຳ​ອອກ​ມາເຈ​ລະ​ຈາ” ໃນ​ທຸກ​ວິ​ວັດ​ການ​ດັ​ດ​ແປງ, ປະ​ຕິ​ຮູບ.

ອາ​ຈະ​ເວົ້າ​ໄດ້​ວ່າ, ໂລກ​ໄດ້​ເສຍ​ເຈ້ຍແລະນ້ຳ​ມຶກຫຼາຍພໍ​ຄວນ ​ເພື່ອ​ຄົ້ນ​ຄວ້າ​​ເບິ່ງ​ວ່າ​ ຍ້ອນ​ເຫດ​ໃດແລະດ້ວຍ​ແຫຼ່ງ​ພະ​ລັງ​ອັນໃດ, ​ລັດ​ຖະ​ບານກູບາສາມາດຮັກ​ສາຂໍ້​ດີ​ເລິດທາງ​ເສດ​ຖະ​ກິດ-ສັງ​ຄົມ​ດັ່ງ​ກ່າວ​ເທິງນີ້​​ໄດ້​ຢ່າງ​ມີ​ປະສິດທິ​ຜົນ ກະທັ້ງໃນ​ຊຸມ​ປີ​ທີ່​ຫຍຸ້ງ​ຍາກ​ທີ່​ສຸດ​ທາງ​ດ້ານ​ເສດ​ຖະ​ກິດ, ການ​ເງິນ ​ແລະ​ຕ້ອງ​ປະ​ເຊີນ​ໜ້າ​ກັບຄວາມ​ຄັດ​ຄ້ານຈາກ​ການ​ປ່ຽນ​​ຮູບ​ແບບ​ເສ​ລີ​ໃໝ່​ທຶນ​ນິ​ຍົມ ​ທີ່​ຖື​ເອົາ​ເສດ​ຖະ​ກິດ​ເປັນເປົ້າ​ໝາຍ​ສູງ​ສຸດ​ຂອງ​ການ​ພັດ​ທະ​ນາ. ພະ​ລັງ​ຊີ​ວິດຂອງກູບາໄດ້​ຢືນ​ຢັນອີດເທື່ອ​ໜຶ່ງ ​ນັ້ນແມ່ນ​ຄວາມຢຶດ​ໝັ້ນແລະປະ​ດິດ​ສ້າງນັ້ນ​ເອງ.

ໂລກ​ປະ​ຈຸ​ບັນ​ຊ້ອນ​ແຝງ​ເຕັມ​ໄປ​ດ້ວຍ​ສິ່ງທີ່​ຜິດທຳ​ມະ​ດາ. ​ບໍ່​ມີ​ເວ​ລາ​ໃດທີ່​ມະ​ນຸດ​​ໄດ້​ສ້າງ​ຄວາມ​ມັ່ງ​ຄັ່ງ​ທາງ​​ວັດຖຸ​ຈຳນວນ​ມະຫາສານ​ຄື​ປະ​ຈຸ​ບັນ, ໃນ​ນັ້ນ ​ສາມາດຮັບ​ປະ​ກັນ​ອາ​ຫານທີ່​ພຽງພໍ​ສຳລັບ​ປະຊາກອນ​ໂລກ​ທັງ​ໝົດ, ແຕ່​ຍັງ​ມີ​ເກືອບ 900 ລ້ານ​ຄົນຕົກ​ໃນ​ຄວາມທຸກ​ຍາກ​ທີ່​ສຸດ. ລາຍ​ຊື່​ຂອງ​ບັນ​ດາ​ປະ​ເທດ​ທີ່ດ້ອຍ​ພັດທະນາ​ທີ່​ສຸດ (LDC) ໄດ້​ເພີ່ມ​ຂຶ້ນ​ເປັນ​ 47 ປະ​ເທດໃນ​ປີ 2017 ​ທຽບ​ກັບ 25 ປະ​ເທດ​ໃນ​ປີ 1999. ຕາມ​ບົດ​ລາຍ​ງານ​ທີ່​ໃໝ່​ທີ່​ສຸດ​ຂອງ​ອົງ​ການ Oxfam, ປີ 2017, ຄວາມ​ແຕກ​ໂ​ຕນກັນລະ​ຫວ່າງ 1%​ ຂອງ​ໂລກທີ່​ຮັ່ງ​ມີ​ທີ່​ສຸດ​ແລະສ່ວນ​ທີ່​ເຫຼືອ​ອີກ 99% ຂອງ​ໂລກ ​ມີ​ທ່າ​ອຽງ​ເພີ່ມ​ຂຶ້ນ; 82% ຂອງຊັບ​ສິນທີ່​ຖືກ​ສ້າງ​ຂຶ້ນ​ມາ​ໃນ​ໂລກຕົກ​ຢູ່​ໃນ​ມື​ຂອງ 1% ຂອງຄົນ​ທີ່​ຮັງ​ມີ​ທີ່​ສຸດ​ໃນ​ໂລ​ກ. 8 ຄົນ​ທີ່​ຮັ່ງ​ມີ​ທີ່​ສຸດ​ໃນ​ໂລ​ກມີ​ຊັບ​ສົມ​ບັດທຽບເທົ່າ​ກັບຊັບສິນ​ຂອງຄົນ​ທຸກ​ຍາກ 3,6 ຕື້​ຄົນ​ລວມ​ກັນ​ເຂົ້າ; 42 ຄົນ​ທີ່​ຮັ່ງ​ມີ​ທີ່​ສຸດ​ໃນ​ໂລກ​ຖື 80% ຂອງຊັບ​ສິນ​ທົ່​ວ​ໂລກ. ທະ​ນາ​ຄານ​ໂລກ (WB) ​ໃຫ້​ຮູ້ວ່າ, ​ປະ​ຈຸ​ບັນ 60% ຂອງລວມຍອດ​ຜະ​ລິດ​ຕະ​ພັນ​ທົ່ວ​ໂລກ​ແມ່ນ​ຂອງ 10 ພື້ນ​ຖານ​ເສດ​ຖະ​ກີດ​ທີ່​ໃຫຍ່​ທີ່​ສຸດ​ໃນ​ໂລກ. ໂລກ​ພາຍ​ໃຕ້​ການ​ປົກ​ຄອງ​ຂອງ​ບັນ​ດາ​ການ​ພົວ​ພັນການ​ຜະລິດ​ທຶນ​ນິ​ຍົມ​ແມ່ນ ໂລ​ກ 1% ແລະ 99% ທີ່​ແຕກ​ຕ່າງ​ກັນ, ຍົກ​ເວັ້ນຊຶ່ງ​ກັນ​ແລະ​ກັນ. ຄວາມ​ຮັ່ງ​ມີ​ຂອງຄົນ​ກຸ່ມ​ໜຶ່ງ, ຫຼື​ປະ​ເທດ​ຈຳ​ນວນ​ໜຶ່ງ ​ໄດ້​ແລກ​ປ່​ຽນ​ດ້ວຍ​ຄວາມ​ທຸກ​ຍາກ​ຂາດ​​ເຂີນ​ຂອງ​ບັນ​ດາ​ກຸ່​ມ​ຄົນ​ອື່ນ, ປະ​ເທດ​ອື່ນ - ນີ້​ແມ່ນ​ໂລກ​ຊິກແຫ່ງ​ການ​ພັ​ດ​ທະ​ນາ​ປະ​ຈຸ​ບັນ. ໂລກ​ດັ່ງກ່າວ​ບໍ່​ສາ​ມາດ​ເປັນຕົວ​ເລືອກ​ຂອງ​ມະ​ນຸດ ແລະ ​ໃນ​ການ​ເດີນ​ທາງ​ເພື່ອ​ສ້າງ​ໂລກທີ່​ດີ​ກວ່າ, ຕົວ​ແບບກູບາຈະ​ໄດ້​ອ້າງອີງຫຼາຍ​ເທື່ອ​ດ້ວຍຄວາມ​ເຊື່ອ​ໝັ້ນແລະຄວາມ​ຕັດ​ສິນ​ໃຈ​ລົງມືປະ​ຕິ​ບັດ.

ການ​ປະ​ຕິ​ວັດກູ​ບາ - ໜຶ່ງ​ໃນ​ບັນ​ດາ​ສັນ​ຍາ​ລັກ​ທີ່​ມີຊີ​ວິດ​ຊີ​ວາທີ່​ສຸດຂອງ​ລັດ​ທິ​ສາ​ກົນ​ປະ​ຕິ​ວັດ ​ໃນ​ຍຸກ​ສະ​ໄໝ​ປະ​ຈຸ​ບັນ

​ໃນ​ດ້ານ​ທາດ​ແທ້, ການ​ປະ​ຕິ​ວັດ​ກຳ​ມະ​ຊີບແລະການກໍ່​ສ້າງ​ສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ​ແມ່​ນພາ​ລະ​ກິດ​ສາ​ກົນ. ບໍ່​ມີ​ຖັນຖັນ​ແຖວກອມ​ມູນິດ​ສະ​ເພາະຕ່າງຫາກໃດ ທີ່​ສາ​ມາດ​ຍາດ​ເອົາ​ໄຊ​ຊະ​ນະ​ສຸດ​ທ້າຍ​ໃນ​ການ​ຕໍ່​ສູ້ “​ໃຜຊະນະ​ໃຜ" ກັບ​ລັດ​ທິ​ທຶນ​ນິ​ຍົມ. ກຳ​ມາ​ຊີບ​​ພຽງ​ແຕ່ກາຍ​ເປັນປະ​ຕິ​ວັດແລະກອມ​ມູ​ນິດ ເມື່ອຮັບ​ຮູ້​ໄດ້​ພາ​ລະ​ກຳ​ປະ​ຫວັດ​ສາດ​ທົ່ວ​ໂລກ​ຂອງ​ຊົນ​ຊັ້ນ​ກຳ​ມະ​ກອນ. ບັນ​ດາຫຼັກ​ມູນ​ອັນ​ພື້​ນ​ຖານນີ້​ ໄດ້​ຮັບ​ຄວາມ​ເອົາ​ໃຈ​ໃສ່​ເປັນ​ພິ​ເສດ​ຈາກ​ພັກ​ກອມ​ມູ​ນິດກູບາ ໃນ​ການ​ໂຄ​ສະ​ນາ, ສຶກ​ສາ​ອົບ​ຮົມ​ການ​ເມືອງ ແລະ ການ​ປະ​ຕິ​ບັດ​ນະ​ໂຍ​ບາຍ. ດ້ວຍ​ເຫດນັ້ນ, ທົ່ວ​ປວງ​ຊົນກູບາໄດ້​ມີ​ຄວາມ​ຮັບ​ຮູ້​ຢ່າງ​ເລິກ​ເຊິ່ງວ່າ ການ​ປະ​ຕິ​ວັດກູບາເປັນ​ພາ​ກ​ສ່ວນ​ອົງ​ຄະ​ທາດຂອງ​ພາລະ​ກິດການ​ຕໍ່​ສູ້​ຮ່ວມ​ກັນ​ຢູ່​ພາກ​ພື້ນ​ອາ​ເມລິ​ກາ​ລາ​ຕິນແລະທົ່ວ​ໂລກ ເພື່ອ​ບັນ​ດາ​ເປົ້າ​ໝາຍ​ອັນ​ສູງ​ສົ່ງ​ຂອງ​ຍຸກ​ສະ​ໄໝ​ ແມ່ນ​ສັນ​ຕິ​ພາບ, ເອ​ກະ​ລາດ​ແຫ່ງ​ຊາດ, ປະ​ຊາ​ທິ​ປະ​ໄຕ, ​ອະ​ທິ​ປະ​ໄຕ​ແຫ່ງ​ຊາດ ແລະ ຄວາມ​ກ້າ​ວ​ໜ້າ​ທາງສັງ​ຄົມ; ຍາມ​ໃດ​ກໍ່​ຍົກ​ສູງ​ຈິດ​ໃຈ​ສາ​ກົນ​ອັນ​ໃສ​ແຈ້ງ; ກຽມ​ພ້ອມ​ປະ​ຕິ​ບັດ​ພາ​ລະ​ກຳ​ສາກົນ​ຢ່າງມີ​ປະ​ສິດ​ທິ​ຜົນ​.

ໃນ​ປະ​ຫວັດ​ສາດ​ປະ​ຈຸ​ບັນ​ຂອງຫຼາຍ​ປະ​ເທດ ປະຊາຊາດ​ໃນ​ໂລກ, ເປັນ​ຕົ້ນ​ແມ່ນ​​ບັນ​ດາ​ປະ​ເທດ​ອາ​ຊີ, ​ອາ​ຟ​ຣີ​ກກາ, ອາ​ເມລິ​ກາ​ລາ​ຕິນ ມີປື້ມ​ຄຳຫຼາຍ​ໜ້າ​ທີ່​ບັນທຶກ​ຮັບ​ຮູ້ການເສຍ​ສະຫຼະ​ຢ່າງ​ກ້ານ​ຂອງ​ບັນ​ດາ​ນັກ​ຮົບ​ສາ​ກົນກູບາ ໃນ​ສະ​ໜາມ​ຮົບຕໍ່​ຕ້ານ​​ລ່າ​ເມືອງ​ຂຶ້ນ, ຈັກ​ກະ​ພັດ, ປະ​ຕິ​ການ ເພື່ອ​ເປົ້າ​ໝາຍ​ປົດ​ປ່ອຍ​ປະ​ເທດ​ຊາດ; ຄວາມ​ຕັ້ງ​ອົກ​ຕັ້ງ​ໃຈແລະລັດ​ທິ​ມະ​ນຸດ​ອະ​ລິ​ຍະ​ທຳ​ອັນ​ສູງ​ສົ່ງ​ຂອງ​ຄູ​ອາ​ຈານ, ທ່ານ​ໝໍ, ວິ​ສະ​ວະ​ກອນ, ຊ່ຽວ​ຊານກູບາ​ຫຼາຍ​ໝື່ນ​ຄົນ​ ໃນ​ພາ​ລະ​ກິດ​ຟື້ນ​ຟູ​ປະ​ເທດຄືນ​ໃໝ່; ຄວາ​ມ​ສະ​ໜັບ​ສະ​ໜູນ​ຢ່າງ​ແຂງ​ແຮງແລະຫຼັກ​ໝັ້ນ​ອັນ​ສະ​ເໝີ​ຕົ້ນ​ສະ​ເໝີ​ປາຍ​ຂອງກູບາ ໃນ​ບັນ​ດາ​ເວ​ທີ​ປາ​ໄສ​ສາ​ກົນ...​ໃນ​ສະ​ພາບ​ການທີ່​ຫຍຸ້ງ​ຍາກ​​ໃນປະ​ຈຸ​ບັນ, ກໍ່​ຍັງນັກ​ຮຽນນັກ​ສຶກ​ຕ່າງປະ​ເທດຫຼາຍ​ພັນ​ຄົນ​ ມາຮ່ຳຮຽນ​​ໂດ​ຍບໍ່​ເສຍ​ຄ່າ​ໃນປະ​ເທດກູບາ​; ມີ​ພະນັກງານ​ການ​ແພດ 50.000 ກວ່າຄົນ, ຄູ​ອາ​ຈານແລະຊ່ຽວ​ຊານກູ​​ບາ 60.000 ກວ່າ​ຄົນ​ ທີ່​ກຳ​ລັງ​ປະ​ຕິ​ບັດ​ພັນ​ທະ​ສາ​ກົນ​ຢູ່​ເກືອບ 70 ປະ​ເທດ; ກູບາຍັງ​ຄົງ​ແບປັນ​ຊັບພະຍາກອນ​ວັດ​ຖຸ​ທີ່​ຫາ​ຍາກ​ຂອງ​ຕົນ ​ເພື່ອ​ຊ່ວຍ​ເຫຼືອ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ບັນ​ດາ​ປະ​ເທດ​​ໃນໂລກ ແລະ ບໍ່​​ເຄີຍ​ລັ່ງ​ເລ​ຕໍ່​ຄວາມ​ສະ​ເໜີ​ຂອງ​​ບັນ​ດາ​ປະຊາ​ຊາດ​ປະ​ຕິ​ວັດ.

ໃນ​ໂລກ​ທີ່​ມີ​ຫຼາຍ​ພື້ນ​ຖານ​ການ​ເມືອງ​ອັດ​ຖະ​ປະ​ໂຫຍດ​ໃນປະ​ຈຸ​ບັນ, ​ມະ​ນຸດຊາດ​ທີ່​ກ້າວ​ໜ້າ​ຕ້ອງ​ການ​ທີ່​ສຸດ ​ລັດ​ທິ​ສາ​ກົນນິຍົມ​ທີ່​ແທ້​ຈິງ ຕາມ​ແບບ​ແຜ​ນກູບາ, ແບບ​ແຜນ​ຂອງ​ຜູ້​ນຳ ​ຟີ​ແດນ ກາ​ສະ​ໂຕ​ຣ, ເຈ​ເກ​ວາ​ຣາ… ເພື່ອ​​ໝັ້ນ​ໃຈ​ໃນ​ການ​ປົກ​ປັກ​ຮັກ​ສາ​​ບັນດາຄ່ານິຍົມຄື ຄວາມ​ຈິງ-ຄວາມ​ດີ-ຄວາມ​ງາມ ໃນ​ການ​ພົວ​ພັນລະ​ຫວ່າງ​ຄົນກັບ​ຄົນ, ກໍ່​ຄື​ລະ​ຫວ່າງ​ບັນ​ດາ​ປະ​ເທດ ປະຊາ​ຊາດ. ແບບ​ຢ່າງກູບາ​ມີ​ຄຸນ​ຄ່າ​ໃນ​ການສ່ອງ​ສະຫວ່າງຈິດ​ສຳນຶກ​ທາງ​ການ​ເມືອງ​ທົ່ວ​ໂລກ​.

ພາ​ລະ​ກິດ​​ການ​ຕໍ່​ສູ້​ປົດ​ປ່ອຍ​ປະ​ເທດ​ຊາດ​ຂອງ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ບັນ​ດາ​ປະ​ເທດ​ຫົວ​ເມືອງ​ຂຶ້ນແລະຂຶ້ນ​ກັບ ​ແຕ່​ທ້າຍ​ສະ​ຕະ​ວັດທີ XIX, ຕົ້ນ​ສະ​ຕະ​ວັດ XX ມາ​ຮອດ​ປະ​ຈຸ​ບັນ ​ໄດ້​ຫຼໍ່​ຫຼອ​ມຄູນ​ສ້າງສາຍ​ພົວ​ພັນ​​ສາ​ມັກ​ຄີ​ສູ້ຮົບ​ລະ​ຫວ່າງບັນ​ດາ​ປະ​ເທດ​ຊາດ. ການ​ພົວ​ພັນ​ລະ​ຫວ່າງຫວຽດ​ນາມ - ກູບາ ທີ່​ສົມ​ກັບ​ເປັນ​ແບບ​ຢ່າງແລະຕົວຢ່າງ​ນັ້ນ ໄດ້​ສະ​ແດງອອກແລະ​ທົດ​ສອບຜ່ານຫຼາຍ​ໄລຍະ, ຫຼາຍເວັນ​ເດືອນ​ປີ​ປະ​ຫວັດ​ສາດ; ກາຍ​ເປັນ​ຄວາມ​ເອກ​ອ້າງ​ທະ​ນົ​ງ​ໃຈ​ຂອງ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ສອງ​ປະ​ເທດ. ໃນ​ລັດ​ທິ​ສາ​ກົນ​ນິຍົມຂອງກູບາ, ພາ​ລະ​ກິດ​ປະ​ຕິ​ວັດຫວຽດ​ນາມ, ປະ​ຊາ​ຊົນຫວຽດ​ນາມ, ຜູ້​ນຳ​ໂຮ່​ຈິ​ມິນ…ຍາມ​ໃດ​ກໍ່​ມີ​ທີ່​ຕັ້ງ​ພິ​ເສດ, ຈົ່ງ​ຮັກ​ພັກ​ດີ, ໃສ​ແຈ້ງ​ທີ່​ສຸດ. ປະ​ຊາ​ຊົນກູບາວັນ​ໃດ​ກໍ່​​ຕິດ​ຕາມ​ສະ​ພາບ​ການ​ສັງ​ຄົມ​ຢູ່ຫວຽດ​ນາມ; ແບ່ງ​ປັນ​ນ້ຳ​ຕານ​ແຕ່​ລະ​ກີ​ໂລກ​ຣາມ, ຢາ​ແຕ່​ລະ​ເມັດ…; ຖື​ເອົາ​ການ​ສະ​ໜັບ​ສະ​ໜູນແລະຊ່ວຍ​ເຫຼືອຫວຽດ​ນາມແມ່ນ​ມະ​ໂນ​ທຳ ແລະຄວາມ​ຮັບ​ຜິດ​ຊອບ​ຂອງ​ຕົນ​ເອງ; ກ່າວ​ຄຳ​ປົກ​ປັກ​ຮັກ​ສາຫວຽດ​ນາມຢ່າງ​ແຈ້ງ​ຊັດ​ຜ່າ​ເຜີຍ​ ໃນ​ທຸກໆ​ເວ​ທີ​ສາ​ກົນ; ເພື່ອ​ຫວຽດ​ນາມຍິນ​ດີ​ອຸ​ທິດ​ເລື​ອດ​ຂອງ​ຕົນ​ເອງ…ໃນ​​ຈິດສຳນຶກ​ຂອງກອງ​ທັບແລະປະ​ຊາ​ຊົນຫວຽດ​ນາມ ຍັງ​ຈົດ​ຈຳ​ພາບ​ຂອງ​ຜູ້​ບັນ​ຊາ​ການ​ທະຫານ​ສູງ​ສຸດ ​ຟີ​ແດນ ກາສະ​ໂຕ​ຣ - ​ປະ​ມຸກ​ແຫ່ງ​ລັດຕ່າງປະ​ເທດຜູ້​ທຳ​ອິດແລະຜູ້​​ດຽວ - ເຂົ້າ​ໄປ​ໃນ​ສະໜາມ​ຮົບກວາງ​ຈີ້ເມື່ອ​ໄຟ​ສົງ​ຄາມ​ຍັງ​ບໍ່​ທັນ​ສະຫງົບ, ​ແກ​ວ່ງ​​ທຸງ​ຂອງ​ແນວ​ໂ​ຮມ​ແຫ່ງ​ຊາດປົດ​ປ່ອຍພາກ​ໃຕ້ຫວຽດ​ນາມ, ຊຸກຍູ້ເລັ່ງ​ລັດ​ທະ​ຫານຫວຽດ​ນາມ​ເຄື່ອນ​ໄປ​ສູ່​ການ​ປົດດ​ປ່ອຍ​ໄຊ່ງ່ອນ ແລະ ນັດ​​ພົບ​ກັນ​​ໃໝ່ໃນວັນ​ມະ​ຫາ​ໄຊ.

ແຕ່ປີ 1975 ​ຮອດ​ປະ​ຈຸ​ບັນ, ຫວຽດ​ນາມແລະກູບາ ຍາມ​ໃດ​ກໍ່​ຄຽງ​ບ່າ​ຄຽງ​ໄລ່​ກັນ​ໃນ​ພາ​ລະ​ກິດ​ແຫ່ງ​ການກໍ່​ສ້າງ​ສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ ແລະ ປົກ​ປັກ​ຮັກ​ສາປະ​ເທດ​ຊາດ. ໃນ​ທ້າຍ​ປີ 1982, ສົ​ມ​ທິ​ສັນ​ຍາມິດ​ຕະ​ພາບແລະການຮ່ວມ​ມືລະ​ຫວ່າງຫວຽດ​ນາມ - ກູບາ ໄດ້​ລົງ​ນາມ​ທີ່ນ​ະ​ຄອນຫຼວງ ລາ​ຮາ​ບາ​ນາ ໄດ້​ກຳ​ນົດ​ຂອບ​​ກົດ​ໝາຍ​ໃຫ້​ແກ່​ການ​ພົວ​ພັນທີ່ໄດ້ “ເກີດດອກ​ອອກ​ຜົນ” ​ແລ້ວ. ເນື່ອງ​​ໃນ​ໂອ​ກາດນີ້, ປະ​ທານ ຟີ​ແດນ ກາ​ສະ​ໂຕ​ຣ ຕີ​ລາ​ຄາ​ວ່າ: “ຄ້າຍ​ຄື​ກັນ​ກັບບັນ​ດາ​ສາຍ​ນ້ຳອັນ​ນ້ອຍ​ທີ່​ເກີດ​ຈາກ​ບ່ອນ​ທີ່​ຫ່າງ​ຈາກ​ກັນ ແລະ ໃນ​ໄລ​ຍະ​ເວ​ລາ​ຍາວທີ່​ໄດ້​ຜ່ານ​ຜ່າ​ນ້ຳ​ຕົກ​ຕາດ ແລ​ະ ໃນ​ສະ​ພາບ​ປ່ຽວ​ດ່ຽວ, ສອງ​ປະ​ເທດ​ໄດ້​ຜ່ານ​ປະ​ຫວັດ​ສາດຈົນ​ເຖິງ​ຄັ້ງ​ໜຶ່ງເຂົ້າສູ່​ແມ່​ນ້ຳ​​ໃຫຍ່ ແລະ ​ໃຫຍ່​ໂຕ​ມະ​ໂຫ​ຖານ​ຂອງ​ການປະ​ຕິ​ວັດ​ສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ”.

ແຕ່​ປີ 1992 ມາ​ຮອດ​ປະ​ຈຸ​ບັນ, ທີ່ກອງ​ປະ​ຊຸມ​ປະ​ຈຳ​ປີ, ສະ​ມັດ​ຊາ​ໃຫຍ່​ສະ​ຫະ​ປະ​ຊາ​ຊາດ ໄດ້​ດຳ​ເນີນ​ການ​ລົງ​ຄະ​ແນນ​​ເພື່ອຮ່າງ​ມະ​ຕິ​ຄັດ​ຄ້ານ​ນະ​ໂຍ​ບາຍ​ຂວ້ຳ​ບາດ​ຂອງອາ​ເມ​ຣີ​ກາຕໍ່ກູຄິ​ບາ. ປີ 2018 ກໍ່​ຄື ຫຼາຍ​ປີ​ທີ່​ຜ່ານ​ມາ, ປະ​ຊາ​ຄົມ​ສາ​ກົນ​ໄດ້​ສະ​ແດງ​ຄວາມ​ສາ​ມັກ​ຄີ​ກັບປະ​ເທດກູບາສັງ​ຄົມ​ນິ​ຍົມ, ດ້ວຍ​ຄະ​ແນນ​ສະໜັບສະໜູນ 191/193 ຄະ​ແນນ. ນີ້ບໍ່​ພຽງ​ແຕ່​ເປັນ​ບັນ​ດາອ້ອມ​ແຂນ​ປົກ​ປັກ​ຮັກ​ສາ​ປະ​ເທດ​ເອ​ກະ​ລາດ​ທີ່​ມີ​ອະ​ທິ​ປະ​ໄຕ​ເທົ່າ​ນັ້ນ, ​ແຕ່​ຍັງ​ມີ​ຄວາມ​ສຳ​ຄັນ​ກວ່າ​ອີກ, ນັ້ນ​ແມ່ນ​ຄວາມ​​ເຈົາລົບ​ຂອງ​ໂລກ​ຕໍ່ກູບາ ໃນ 60 ປີ​ທີ່​ຜ່ານ​ມາ​ໄດ້ຢຶດ​ໝັ້ນແລະ​ປະ​ດິດ​ສ້າງ​ເປີດ​ທາງ​ຕໍ່​ຕ້ານລ່າ​ເມືອງ​ຂຶ້ນ, ຈັກ​ກະ​ພັດ, ​ເຮັດ​ໃຫ້ຄວາມ​ຝັນ​ຂອງ​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ຜູ້​ອອກ​ແຮງ​ງານກາຍ​ເປັນ​ຄວາມ​ຈິງ​ທີ່ມີ​ຊີ​ວິດ​ຊີ​ວາ - ຍາດ​ເອົາ​ເອ​ກະ​ລາດ​​ແຫ່ງ​ຊາດ; ລົບ​ລ້າງ​ລະ​ບອບ​ກົດ​ຂີ່, ຂູດ​ຮີດ, ບໍ່​ຍຸ​ຕິ​ທຳ; ກໍ່​ສ້າງ​ລະ​ບອບ​ໃໝ່​ແຫ່ງ​ເສ​ລີ​ພາບ, ມະ​ນຸດ​ສະ​ທຳ, ສາ​ມັກ​ຄີ​ສາ​ກົນ ແລະ ພັດ​ທະ​ນາ./.

​ໂດຍ ຮສ. ປອ. ຫງວຽນຫວຽດຖາວ

ຮອງຜູ້​ອຳ​ນວຍ​ການສະ​ຖາ​ບັນ​ການ​ເມືອງອຫ່ງຊາດ ໂຮ່​ຈິ​ມິນ

------------------------------

ບົດ​ນີ້​ໄດ້​ລົງ​ພິມ​ໃນ​ວາລະສານ​ກອມ​ມູນິດ ສະບັບ​ທີ 915 (​ເດືອນມັງ​ກອນ 2019)

Other Stories

ບົດທີ່ມີຜູ້ອ່ານຫລາຍສຸດ

ບົດໃໝ່ສຸດ