ວັນອາທິດ, 31/5/2020
ຜົນກະທົບຂອງການປະຕິວັດອຸດສາຫະກຳຄັ້ງທີສີ່ ຕໍ່ການຮັບປະກັນສິດທິມະນຸດ
23/5/2020 12:6' ສົ່ງ ພິມ
ການປະຕິວັດອຸດສາຫະກຳຄັ້ງທີສີ່ ສົ່ງຜົນກະທົບໂດຍກົງບໍ່ຫຼາຍກໍໜ້ອຍ ຕໍ່ການຮັບປະກັນສິດທິໃນການເຮັດວຽກຂອງຄົນງານ ໃນຫວຽດນາມ (ພາບ: TTXVN)

ການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່ ​ແລະຜົນ​ກະທົບ​ຕໍ່​ສິດທິ​ມະນຸດ

ສິດທິ​ມະນຸດ​ແມ່ນກຽດ​ສັກ​ສີ​ໂດຍ​ທຳ​ມະ​ຊາດ​ທີ່​ເປັນ​ຂອງ​ທຸກໆ​ຄົນ. ຄຸນຄ່າ​ສາກົນ​ທີ່​ບັນດາປະ​ເທດ​​ໃນທົ່ວ​ໂລກ​ຍອມຮັບ​ໃນ​ປະຈຸ​ບັນ ​ແມ່ນທຸກໆ​ຄົນ​ລ້ວນ​ແຕ່​ມີ​ສິດທິ​ມະນຸດ, ຄວນ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ເຄົາລົບ​ແລະ​ແລະ​ປະຕິບັດ​ຢ່າງ​ສະ​ເໝີ​ພາບ ​ໂດຍ​ບໍ່​ມີ​ການຈຳ​ແນ​ກທາງ​ດ້ານ​ເພດ, ພາສາ, ​ເຊື້ອ​ຊາດ, ສີ​ຜິວ, ສັນຊາດ, ສາສະໜາ, ທີ່ຢູ່​ອາ​ໄສ, ອາຊີບ, ສະຖານະ​ພາບ​ຄວາມ​ພິການ, ສະຖານະ​ພາບ​ທາງ​ສັງຄົມ ຫຼືສະພາບ​ການ​ອື່ນໆ. ສິທິມະນຸດ​ໄດ້​ຖືກຮັບຮູ້​ແລະຖືກ​ປົກ​ປ້ອງ​ໂດຍ​ກົດໝາຍ ຜ່ານ​ສົນທິສັນຍາ​ສາກົນ​ແລະ​ການ​ປະຕິບັດ​ສາກົນ, ບັນດາ​ເອກະສານ​ໃນ​ລະບົບກົດໝາຍ​ສາກົນ​ແລະ​ກົດໝາຍ​ຂອງ​ແຕ່ລະ​ປະ​ເທດ. ກອບ​ມາດຕະຖານ​ສາກົນ​ກ່ຽວ​ກັບ​ສິດທິ​ມະນຸດ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ສ້າງ​ຕັ້ງ​ແລະ​ໄດ້​ຖືກຮັບ​ຮູ້​ຈາກ​ປະ​ເທດ​ຕ່າງໆ, ຕາມ​ນັ້ນ​ທຸກ​ສະ​ຖາ​ບັນ​ແລະ​ອົງການ​ຈັດ​ຕັ້ງທັງ​ໝົດ​ໃນ​ສັງຄົມ ຕ້ອງ​ມີໜ້າ​ທີ່​ເຄົາລົບ, ປົກ​ປ້ອງ​ແລະ​ປະຕິບັດ, ນັບ​ທັງ​ໃນ​ສະພາບ​ການ​ທີ່​ມີ​ການ​ປ່ຽນ​ແປງ​ຫຼາຍ​ຢ່າງ​ໃນ​ປະຈຸ​ບັນ. 

ການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່ (ການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ 4.0) ໄດ້​ນຳ​ມາ​ເຊິ່ງ​ໂອກາດ​ແລະ​ສິ່ງ​ທ້າ​ທາຍສຳລັບ​ການ​ປະຕິບັດ​ຄວາມ​ຮັບຜິດຊອບ​ຮັບປະກັນ​ສິດທິ​ມະນຸດ​ໃນ​ປະ​ເທດ​ຕ່າງໆ. ທີ​ໜຶ່ງ, ການ​ປະ​ຢຸກ​ໃຊ້​ຜົນສຳ​ເລັດ​ຂອງ​ການ​ປະຕິວັດ​ນີ້​ແມ່ນບັນດາ​ເຄື່ອງມືທີ່​ຊ່ວຍ​ໃຫ້ການ​ເປີດ​ກວ້າງ​ການຮັບ​ຮູ້, ສົ່ງ​ເສີມ​ແລະ​ປົກ​ປ້ອງ​ສິດທິ​ມະນຸດ. ຍົກຕົວຢ່າງ, ສິດທິ​ໃນ​ການ​ເຂົ້າ​ເຖິງ​ຂໍ້​ມູນຂ່າວສານ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ປະຕິບັດ​ຢ່າງ​ໄວ​ແລະ​ຄົບ​ຖ້ວນ​ດ້ວຍການ​ຊ່ວຍ​ເຫຼືອ​ຂອງ​ອິນ​ເຕີ​ເນັດ, ຂໍ້​ມູນ​ໃຫຍ່ (big data), ການ​ພັດທະນາ​ຂອງ​ລະບົບ​ຂໍ້​ມູນ​ຂ່າວສານ​ອອນ​ໄລ, ​ເຄືອ​ຂ່າຍ​ສັງຄົມ​ອອນ​ໄລ... ຂໍ້​ມູນ​ໃຫຍ່​ຊ່ວຍ​ໃຫ້ການລວບ​ລວມ​ແລະວິ​ເຄາະ​ໄຈ້​ແຍກ​ຂໍ້ມູນ​ໄດ້​ຢ່າງ​ງ່າຍດາຍ, ຜ່ານ​ສິ່ງ​ດັ່ງກ່າວ​ສາມາດ​ຊ່ວຍໜູນ​ແລະ​ຕິດຕາມ​ກວດກາ​ສະພາບ​ການຈຳ​ແນ​ກການ​ປະພຶດ​ຕໍ່ບັນດາ​ກຸ່ມ​ທີ່​ມີ​ຄວາມ​ສ່ຽງ. ຂໍ້​ມູນ​ກ່ຽວ​ກັບ​ການລະ​ເມີດ​ສິດທິ​ມະນຸດ​ກໍ່​ຈະ​ຖືກ​ແບ່ງປັນ​ຢ່າງ​ໄວວາ, ອາ​ໄສ​ສິ່ງ​ດັ່ງກ່າວ​ບັນດາ​ລັດຖະບານ, ອົງການ​ທີ່​ບໍ່​ແມ່ນ​ລັດຖະບານ ​ແລະ​​ຝ່າຍ​ທີ່ຮັບຜິດຊອບ​ສິດທິ​ມະນຸດຈະ​ສາມາດຮັບ​ແລະ​ສະ​ເໜີ​ມາດ​ຕະການສະໜັບສະໜູນ​ຢ່າງ​ທັນ​ການ. ບັນດາ​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ໃໝ່, ​ໂດຍ​ສະ​ເພາະ​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ທີ່​ກ່ຽວຂ້ອງ​ກັບ​ສາທາລະນະ​ສຸກ​ແລະ​ການ​ສຶກສາ ອາດ​ຈະ​ຊ່ວຍ​ໃຫ້​ເພີ່ມ​ຄວາມ​ສາມາດ​ເຂົ້າ​ເຖິງ​ບໍລິການ ​ແລະ ປັບປຸງ​ຕົວ​ຊີ້​ວັດ​ການ​ພັດທະນາ​ເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ, ຜ່ານ​ສິ່ງ​ດັ່ງກ່າວ​ຍົກ​ສູງ​ຄວາມ​ສາມາດ​ໃນ​ການ​ຊົມ​ໃຊ້​ສິດທິ​ດ້ານ​ສຸຂະພາບ​ແລະການ​ສຶກສາ, ສິດທິ​ດ້ານ​ສະບຽງ​ອາຫານ, ສິດທິ​ໃນ​ການບັນ​ເທີ​ງ, ສິທິ​ໄດ້​ຮັບ​ຜົນ​ປະ​ໂຫຍ​ດຈາກ​ການ​ພັດທະນາ​ຂອງ​ວິທະຍາສາດ-​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ. ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີດິຈິ​ຕອນ​ໄດ້​ເຮັດ​ໃຫ້​​ການປະຕິບັດສິດທິ​ໃນ​ການສະ​ແດງ​ຄວາມ​ເຫັນມີ​ປະສິດທິ​ຜົນ​ກວ່າ​ເກົ່າ. ສື່​ມວນ​ຊົນ​ແລະ​ເຄືອ​ຂ່າຍ​ສັງຄົມ​ກາຍ​ເປັນ​ຊ່ອງ​ທາງທີ່​ສຳຄັນ​ເພື່ອສະ​ແດງ​ສິດ​ເສລີພາບ​ໃນ​ການສະ​ແດງຄວາມ​ຄິດ​ເຫັນ​ແລະ​ເສລີພາບ​ໃນ​ການ​ປາກ​ເວົ້າ​ຂອງ​ປະຊາຊົນ​ທົ່ວ​ໂລກ. ການ​ນຳ​ໃຊ້ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ໃໝ່​ກໍ​ໄດ້​ສ້າງ​ເງື່ອນ​ໄຂ​ທີ່​ສະດວກ​ດີ​ໃນ​ການ​ເຂົ້າ​ເຖິງ​ສິດທິ​ຂອງ​ກຸ່ມ​ທີ່​ມີ​ຄວາມ​ສ່ຽງ. ຍົກ​ຕົວຢ່າງ, ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີປະກອບສ່ວນ​ເພີ່ມ​ຄວາມ​ສາມາດ​ໃນ​ການ​ເຂົ້າ​ເຖິງ​ການ​ບໍລິການ, ຫຼຸດຜ່ອນ​ຄ່າ​ໃຊ້​ຈ່າຍ​ຊ່ວຍ​ໃຫ້​ຄົນ​ພິການ. ຄົນ​ພິການຈະ​ມີ​ໂອກາດນຳ​ໃຊ້​ອຸປະກອນທີ່​ທັນ​ສະ​ໄໝ​ເພື່ອ​ສະໜັບສະໜູນ​ຄວາມ​ພິການ​ຂອງ​ພວກ​ເຂົາ. ການ​ຂະຫຍາຍຕົວ​ຂອງເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີຢີນຊ່ວຍ​ໃຫ້ການ​ສືບສວນ​ຄະດີ​ອາ​ຊະ​ຍາ​ກຳ​ງ່າຍ​ຂຶ້ນ, ​ໂດຍ​ສະ​ເພາະ​ແມ່ນ​ອາ​ຊະ​ຍາ​ກຳ​ການ​ລ່ວງ​ລະ​ເມີດ​ແມ່ຍິງ​ແລະ​ເດັກ...

ດ້ານອື່ນ, ບັນດາການ​ນຳ​ໃຊ້​ໃໝ່​​ຂອງການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່ຍັງ​ກໍ່​ໃຫ້​ເກີດ​ຄວາມ​ທ້າ​ທາຍ​ໃໝ່​ຫຼາຍ​ຢ່າງ​ໃນ​ການ​ສົ່ງ​ເສີມ​ແລະ​ປົກ​ປ້ອງ​ສິດ​ທີ​ມະນຸດ​ໃນຫຼາຍ​ຂົງ​ເຂດ. ການ​ພັດທະນາ​ແລະ​ການ​ເຜີຍ​ແຜ່​ຂອງ​ອິນ​ເຕີ​ເນັດ ​ກໍ່​ຄື​ບັນດາ​ເວທີ​ສື່​ສັງຄົມ​ແມ່ນ​ຊ່ອງ​ສາຍ​ສຳຄັນທີ່​ຊຸກ​ຍູ້​ສິດທິ​ໃນ​ການ​ເຂົ້າ​ເຖິງ​ຂໍ້​ມູນ​ຂ່າວສານ, ສົ່ງ​ເສີມ​ການ​ອົບຮົມ​ສຶກສາ​ສິດທິ​ມະນຸດ, ປະຕິບັດ​ເສລີພາບ​ໃນ​ການ​ປາກ​ເວົ້າ​ແລະ​ເສລີພາບ​ໃນ​ການສະ​ແດງ​ຄວາມ​ຄິດ​ເຫັນ, ​ແຕ່​ກໍ​ໄດ້​ກໍ່​ໃຫ້​ເກີດ​ຄວາມ​ທ້າ​ທາຍ​ໃໝ່​ກ່ຽວ​ກັບຄວາມ​ຮຸນ​ແຮງ​ອອນ​ໄລ, ການ​ປຸກ​ກະ​ຕູ້ນມີ​ລັກສະນະ​ເກາະ​ຜິດ, ການ​ແບ່ງ​ແຍກ​ແລະ​ຄວາມ​ຮຸນ​ແຮງ, ຂ່າວ​ປອມ. ການ​ເຂົ້າ​ເຖິງ​ຂໍ້​ມູນ​​ແລະ​ຂໍ້​ມູນ​ສ່ວນ​ຕົວ​ໄດ້​ງ່າຍພາ​ໃຫ້​ເກີດ​ການລະ​ເມີດ​ສິດທິ​ປະຊາທິປະ​ໄຕ​ໃນ​ລະບົບ​ການ​ເມືອງ, ​ເຊັ່ນ​ການ​ນຳ​ໃຊ້ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ເພື່ອ​ແຊກ​ແຊງ​ເຂົ້າ​ໃນ​ການ​ເລືອ​ກຕັ້ງຢູ່​ບາງ​ປະ​ເທດ​ໃນ​ເວລາ​ທີ່​ຜ່ານ​ມາ.

ການ​ພັດທະນາ​ຂອງ​ສູດ​ການ​ຄິ​ໄລ່​ແລະ​ປັນຍາ​ປະດິດ​ໃນ​ຫຼາຍ​ກໍລະນີ​ໄດ້​ພົ້ນ​ອອກ​ຈາກ​ຄວາມ​ສາມາ​ປົກ​ປ້ອງ​ສິດທິ​ຂອງ​ລະບົບ​ກົດໝາຍ, ​ເຊັ່ນ​ສິດທິ​ສ່ວນ​ຕົວ​ອອນ​ໄລ, ສິດທິ​ໃນ​ການ​ປົກ​ປ້ອງ​ຂໍ້​ມູນ​ແລະ​ຂໍ້ມູນ​ສ່ວນ​ຕົວ. ຍົກ​ຕົວຢ່າງ, ການ​ເຜີຍ​ແຜ່​ແລະ​ກະຈາຍ​ຂໍ້​ມູນ​ຂ່າວສານ​ຢ່າງ​ໄວວາ​ໃນ​ເຄືອ​ຂ່າຍ​ສັງຄົມສາມາດ​ນຳ​ໄປ​ສູ່​ການລະ​ເມີດ​ສິດ​ເສລີພາບ​ສ່ວນ​ຕົວ​ຂອງ​ຂໍ້​ມູນ​ສ່ວນ​ຕົວ ​ເພາະວ່າ​ເມື່ອ​ແບ່ງປັນ​ກັນ​ແລ້ວ, ມັນ​ຍາກ​ຫຼາຍ​ທີ່​ຈະ​ແກ້​ໄຂ​ຫຼືລົບ​ລ້າງ​ເມື່ອ​ຈຳ​ເປັຍ. ​ໃນ​ປະຈຸ​ບັນ, ຫຼາຍ​ປະ​ເທດ​ໃນ​ໂລກ​ຈຳ​ຕ້ອງ​ໄດ້​ຜ່ານ​ກົດໝາຍ​ວ່າ​ດ້ວຍ​ການ​ປົກ​ປ້ອງ​ຂໍ້​ມູນ​ສ່ວນ​ຕົວ ​ໃນ​ສະພາບ​ການ​ພັດທະນາ​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ, ​ໃນ​ນັ້ນ​ໄດ້​ເນັ້ນ​ເປັນ​ພິ​ເສດ​ເຖິງຄວາມ​ຮັບຜິດຊອບ​ຂອງ​ວິ​ສາ​ຫະກິດ​ໃນ​ການ​ປົກ​ປ້ອງ​ສິດທິ​ສ່ວນ​ຕົວ​ແລະ​ຂໍ້​ມູນ​ສ່ວນ​ຕົວ(1). ປັນຍາ​ປະດິດ​ອາດ​ຈະ​ຖືກ​ນຳ​ໃຊ້​ເປັນ​ເຄື່ອງມື​ເພື່ອ​ປິ່ນປົວ​ພະຍາດ, ​ແຕ່​ກໍ່​ເຮັດ​ໃຫ້​ຄວາມ​ແຕກ​ໂຕນກັນ​ແລະຄວາມ​ບໍ່​ສະ​ເໝີ​ພາບ​ໃນ​ສັງຄົມ​ເພີ່ມ​ຂຶ້ນ. ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ເຮືອບິນ​ທີ່​ຂັບ​ເຄື່ອນ​ດ້ວຍ​ຕົນ​ເອງ​ສາມາດ​ຊ່ວຍດຳ​ເນີນ​ການ​ບັນ​ເທົາທຸກ​ສຸກ​ເສີນ (​ເຊັ່ນ​ການ​ຂົນ​ສົ່ງ​ເລືອດ) ​ໄດ້​ຢ່າງ​ໄວວາ, ​ແຕ່​ຍັງ​ສາມາດ​ຖືກ​ນຳ​ໃຊ້​ເປັນ​ອາວຸດ​ຕໍ່ຕ້ານ​ມະນຸດ.

ການ​ພັດທະນາ​ຂອງເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີອັດຕະ​ໂນ​ມັດ, ດ້ານ​ໜຶ່ງ, ຊ່ວຍ​ປົດ​ປ່ອຍ​ແຮງ​ງາ​ນຂອງມະນຸດ, ​ເພີ່ມສະມັດ​ຕະພາບການ​ອອກ​ແຮງ​ງານ; ດ້ານ​ອື່ນ, ມັນ​ກໍ່​ເຮັດ​​ໃຫ້ຜູ້​ອອກ​ແຮງ​ງານ​ຫຼາຍ​ລ້ານ​ຄົນ​ຕ້ອງ​ປະ​ເຊີນ​ກັບ​ຄວາມ​ສ່ຽງ​ທີ່​ຈະ​ເສຍ​ວຽກ​ເຮັດ​ງານ​ທຳ. ຫຼາຍ​ຂະ​ແໜງ​ອາຊີບ​ການ​ຜະລິດ, ທຸລະ​ກິດດັ້ງ​​ເດີມ​ກໍ່​ຈະ​ສູນ​ເສຍ​ໄປ​ຢ່າງ​ໄວວາ. ຍົກ​ຕົວຢ່າງ, ​ໃນ​ປີ 1998, ບໍລິ​ສັດ​ເຄື່ອງ​ຖ່າຍຮູ​ບ Kodac ຈ້າງ​ແຮງ​ງານ 170.000 ຄົນ, ກວມ​ເອົາ 85% ຂອງ​ຕະຫຼາດ​ເຈ້ຍ​ຖ່າຍຮູບ​ໃນ​ໂລກ, ​ແຕ່​ໃນ​ມໍ່ໆ​ມາ​ນີ້, ຂົງ​ເຂດ​ທຸລະ​ກິດ​ນີ້​ບໍ່​ໄດ້​ດຳ​ເນີນ​ງານ​ອີກ​ຕໍ່​ໄປ. ບັນດາຂົງ​ເຂດ​ອາຊີບ​ຫັດຖະກຳ​ກໍ່​ຈະ​ຫາຍ​ໄປ, ​ແທນ​ທີ່​ແມ່ນ​ການ​ເກີດ​ຂຶ້ນ​ຂອງ​ຂະ​ແນ​ງອາຊີບ​ໃໝ່ທີ່​ຕ້້ອງການທັກ​ສະ​ອາຊີບ​ສູງ. ອີງ​ຕາມ​ການ​ຄົ້ນຄວ້າ​ຂອງ​ສະ​ຖາ​ບັນ McKinsey Global, ຄາດ​ຄະ​ເນ​ວ່າ​ ຮອດ​ປີ 2030 ​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ອັດຕະ​ໂນ​ມັດ​ຈະ​ແທນ​ທີ່​ໃຫ້​ວຽກ​ເຮັດ​ງານ​ທຳ​ປະມານ 400 - 800 ລ້ານ​ວຽກ​ງານ​ໃນ​ໂລກ(2). ການ​ເກີດ​ຂຶ້ນຂອງ​ບັນດາ “​ໂຮງງານ​ສະຫຼາດ”, ​ໃນ​ນັ້ນ​ເຄື່ອງ​ຈັກ​ໄດ້​ເຊື່ອມ​ຕໍ່​ກັບ​ອິນ​ເຕີ​ເນັດ​ແລະ​ເຊື່ອມ​ຕໍ່​ນຳ​ກັນ ຜ່ານ​ລະບົບ​ທີ່​ສາມາດ​ຄວບ​ຄຸມ​ຂະ​ບວນການ​ຜະລິດ​​ແລະອອກ​ຄຳ​ສັ່ງ​ ຈະ​ຄ່ອຍໆ​ປ່ຽນ​ແທນບັນດາ​ສາຍ​ການ​ຜະລິດກ່ອນ​ໜ້າ​ນີ້. ການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່ກໍ່​ຈະ​ພາ​ໄປ​ເຖິງ​ທ່າ​ອຽງ​ ເຊິ່ງ​ບັນດາ​ປະ​ເທດ​ທີ່ມີ​ທ່າ​​ໄດ້​ປຽບ​ທາງ​ດ້ານ​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ແລະ​​ເງິນ​ທຶນຈະ​ກັບ​ມາ​ລົງທຶນ​ເຂົ້າ​ໃນ​ປະ​ເທດ​ຂອງ​ຕົນ​ບົນ​ພື້ນຖານນຳ​ໃຊ້​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ “​ໂຮງງານ​ສະຫຼາດ”, ບໍ່​ລົງທຶນ​ເຂົ້າ​ໃນ​ປະ​ເທດ​ທີ່​ມີ​ທ່າ​ໄດ້​ປຽບ​ທາງ​ດ້ານກຳລັງ​ແຮງ​ງານ. ນີ້​ແມ່ນ​ສິ່ງ​ທ້າ​ທາຍ​ໃຫຍ່, ​ໂດຍ​ສະ​ເພາະ​ສຳລັບ​ປະ​ເທດ​ທີ່ມີ​ກຳລັງ​ແຮງ​ງານ​ຄຸນ​ນະພາ​ບຕ່ຳ​ຈຳນວນ​ຫຼວງ​ຫຼາຍ, ​ເຊິ່ງຮຽກຮ້ອງ​ໃຫ້​ປະ​ເທດ​ນັ້ນ​ຕ້ອງ​ມີ​ວິ​​ໄສທັດ​ຍຸດ​ທະ​ສາດ​ເພື່ອປະຕິບັດ​ການ​ຫັນປ່ຽນ​ຈິນຕະນາການ​ກ່ຽວກັບ​ອາຊີບ, ການ​ພົວພັນຕາມ​ສັນຍາ, ການ​ພົວພັນ​ແຮງ​ງານ​ສຳລັບ​ຜູ້​ອອກ​ແຮງ​ງານ.

ພ້ອມ​ກັນ​ກັບ​ການ​ພັດທະນາ​ຂອງເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ ​ແມ່ນ​ການ​​ເກີດ​ຂຶ້ນ​ຂອງ​ເສດຖະກິດ​ວຽກ​ເຮັດ​ງານ​ທຳ​ເສລີ (gig economy) ​ແລະ​ບັນດາ​ຮູບ​ແບບ​ທຸລະ​ກິດ​ໃໝ່ພາຍ​ໃຕ້​ຮູບ​​ແບບ​ຂອງ​ການ​ຈ້າງ​ງານ​ຕົນ​ເອງ​ແລະ​ແຮງ​ງານ​ອິດສະຫຼະ. ເສດຖະກິດ​ວຽກ​ເຮັດ​ງານ​ທຳ​ເສລີ​ໃນ​ປະຈຸ​ບັນຈະ​ຊ່ວຍ​ໃຫ້​ຜູ້​ອອກ​ແຮງ​ງານ​ມີ​ໂອກາດ​ຫຼາຍ​ໃນ​ການ​ຊອກ​ຫາ​ວຽກ​ເຮັດ​ງານ​ທຳ, ​ເພີ່ມ​ລາຍ​ໄດ້​ຢ່າງ​ຍືດຫຍຸ່ນກວ່າ​ເກົ່າ, ​ເຊັ່ນ​ຜ່ານ​ການ​ບໍລິການ​ແບ່ງປັນ​ເມື່ອ​ນຳ​ໃຊ້​ລົດ​ຕັກ​ຊີ Uber, Grab, ຫຼື​ການ​ບໍລິການ​ວຽກ​ງານ​ເສລີ​ບົນ​ພື້ນຖານ​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ເຊັ່ນ Taskrabbit. ​ແຕ່, ສະຖານະ​ພາບ “​ແຮງ​ງານ​ຊົ່ວຄາວ”, “​ແຮງ​ງານ​ເສລີ” ບໍ່ຜ່ານ​ສັນຍາ​ແຮງ​ງານ ກໍ່​ມີ​ສິ່ງ​ທ້າ​ທາຍ​ຕ່າງໆ​ສຳລັບການ​ຮັບປະກັນ​ສິດທິ​ຂອງ​ຜູ້​ອອກ​ແຮງ​ງານ, ລວມທັງ​ສິດທິ​ໃນ​​ເງື່ອນ​ໄຂການ​ເຮັດ​ວຽກ​ທີ່ໜ້າ​ພໍ​ໃຈ, ສິດທິ​ໃນ​ການ​ເຈລະຈາ​ລວມໝູ່​ແລະ​ສິດ​ເສລີພາບ​ໃນ​ການ​ສະມາ​ຄົມ...

ການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່ສົ່ງ​ຜົນ​ກະທົບ​ເປັນ​ພິ​ເສດຕໍ່​ບັນດາ​ກຸ່ມ​ທີ່​ມີ​ຄວາມ​ສ່ຽງ, ​ເຊັ່ນ​ແມ່ຍິງ, ຄົນ​ພິການ, ​ເດັກນ້ອນ, ຜູ້​ສູງ​ອາຍຸ. ກຸ່ມ​ຄົນ​ເຫຼົ່າ​ນີ້​ຕ້ອງການ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ຊ່ວຍ​ເຫຼືອ​ພິ​ເສດ​ໃນ​ການ​ເຂົ້າ​ເຖິງ​ແລະປະຕິບັດ​ສິດທິ​ມະນຸດ. ການ​ກຳ​ເນີ​ດຂອງ​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີດິຈິ​ຕອນພ້ອມ​ດ້ວຍ​ເວທີ​ອອນ​ໄລ​ອາດ​ຈະ​ປະກອບສ່ວນຊຸກຍູ້​ຄວາມ​ສະ​ເໝີ​ພາບ​ທາງ​ເພດ ຜ່ານ​ການ​ຊ່ວຍ​ເຫຼືອ​ແມ່ຍິງ​ໃນ​ການ​ເຂົ້າ​ເຖິງ​ຂໍ້​ມູນ​ຂ່າວສານ, ການ​ສຶກສາ ​ແລະ​ເຊື່ອມ​ຕໍ່​ກັບ​ບັນດາ​ໂອກາດ​ການ​ພັດທະນາ, ​ແຕ່ກໍ່​ໄດ້​ເພີ່ມ​ຄວາມ​ສ່ຽງ​ທີ່​ຈະ​ຖືກ​ຂົ່ມຂູ່​ທາງ​ອິນ​ເຕີ​ເນັດ, ຖືກກໍ່ກວນ​ ແລະຄວາມ​ຮຸນ​ແຮງ​ທາງ​ເພດ​ອອນ​ໄລ. ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ໃໝ່​ອາດ​ຈະ​ສະໜອງ​ໂອກາດ​ຮ່ຳຮຽນ​ແລະຂໍ້​ມູນ​ຂ່າວສານ​ໃຫ້​ເດັກນ້ອຍ, ພ້ອມ​ກັນ​ນັ້ນ​ກໍ່​ພາ​ໃຫ້​ເກີດ​ຄວາມ​ສ່ຽງ​ໃໝ່ສຳລັບ​ສິດທິ​ຂອງ​ເດັກນ້ອຍ, ລວມທັງ​ການ​ເພີ່ມ​ຂຶ້ນ​ຂອງຂ້າ​ທາດ​ສະ​ໄໝ​ໃໝ່, ການ​ຂູດ​ຮີດ​ແຮງ​ງານ​ເດັກນ້ອຍ, ຄວາມ​ຮຸນ​ແຮງ, ການ​ລ່ວງ​ລະ​ເມີດ​ເດັກນ້ອຍ​ອອນ​ໄລ, ການ​ຄ້າ​ເດັດ​ແລະການລະ​ເມີດ​ສິດທິ​ສ່ວນ​ຕົວ​ຂອງ​ເດັກນ້ອຍ.

​ໃນ​ສະພາບ​ການການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່ພັດທະນາ​ຢ່າງ​ແຂງ​ແຮງ, ຄວາມ​ຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການ​ທີ່​ວາງ​ອອກ​ມາ​ໃຫ້​ບັນດາ​ປະ​ເທດ​ໃນ​ປະຈຸ​ບັນ​ນີ້​ແມ່ນ ​ຕ້ອງມີ​ວິ​ໄສ​ທັດ​ຍຸດ​ທະ​ສາດ​ແລະ​ມີ​ການ​ກະທຳ​ຢ່າງ​ດຸ​ເດື​ອດ ​ເພື່ອ​ກຳ​ໂອກາດ​ແລະ​ແກ້​ໄຂ​ຄວາມ​ທ້າ​ທາຍ. ​ເມື່ອ​ພິຈາລະນາ​ການ​ກະທົບ​ຂອງການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່, ບັນດາ​ປະ​ເທດ​ຄວນ​ເອົາ​ໃຈ​ໃສ່​ເຖິງ​ການ​ກະທົບ​ຫຼາຍ​ດ້ານ, ບໍ່​ພຽງ​ແຕ່​ທາງ​ດ້ານ​ເສດຖະກິດ, ​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ການ​ຜະລິດ ​ແລະຮູບ​ແບບ​ການ​ຄຸ້ມ​ຄອງ​ເທົ່າ​ນັ້ນ ​ແຕ່​ຍັງ​ມີ​ທັງ​ການກະ​ທົບ​ທາງ​ດ້ານ​ສັງຄົມ, ກົດໝາຍ ​ແລະ ສິດທິ​ມະນຸດອີກ​ນຳ. ການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່ຈະ​ຊ່ວຍ​ໃຫ້​ປະ​ເທດ​ຕ່າງໆ​ມີ​ໂອກາດ​ເພື່ອ​ພັດທະນາ​ຈະ​ເລີ​ນກວ່າ​​ແຕ່​ກ່ອນ, ​ເຊື່ອມ​ຕໍ່​ແລະ​ເຊື່ອມ​ໂຍງ​ຢ່າງ​ໄວວາ​ແລະ​ງ່າຍດາຍ​ກວ່າ, ຮັບປະກັນ​ສິດທິ​ມະນຸດ​ໄດ້​ດີກ​ວ່າ, ພ້ອມ​ກັນ​ນັ້ນ ກໍ່​ຕ້ອງ​ປະ​ເຊີນ​ໜ້າ​ກັບຄວາມ​ທ້າ​ທາຍ​ຕ່າງໆ​ກ່ຽວ​ກັບສິດທິ​ແຮງ​ງານ​ແລະ​ການ​ຈ້າງ​ງານ, ຄວາມ​ບໍ່​ສະ​ເໝີ​ພາບ, ຄວາມ​ສ່ຽງ​ທີ່​ເພີ່ມ​ຂຶ້ນ​ສຳລັບ​ກຸ່ມທີ່​ອ່ອນ​ແອ​ໃນ​ສັງຄົມ.

​ໃນ​ປະຈຸ​ບັນ, ​ໃນ​ເມື່ອ​ກໍ່ສ້າງ​ແລະ​ປະຕິບັດ​ບັນດາ​ຍຸດ​ທະ​ສາດ, ນະ​ໂຍບາຍ​ແລະ​ໂຄງການ​ພັດທະນາ​ໃນສະພາບ​ການ​ການ​ກະທົບ​ຂອງການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳຄັ້ງ​ທີ​ສີ່, ຫຼາຍ​ປະ​ເທດ​​ໄດ້​ເນັ້ນ​ໜັກ​ເຖິງການ​ກະທົບ​ທາງ​ດ້ານ​ສິດທິ​ມະນຸດ. ລັດຖະບານ​ປະ​ເທດ​ຕ່າງໆ​ພວມ​ເອົາ​ໃຈ​ໃສ່​ທີ່​ສຸດ ​ແລະ​ເປັນ​ເຈົ້າ​ການ​ໃນ​ການ​ປະກາດ​ໃຊ້​ຍຸດ​ທະ​ສາດການ​ພັດທະນາ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່ ສຳລັບ​ປະ​ເທດ​ຕົນ​ເອງ. ຍົກ​ຕົວຢ່າງ, ​ໂດຍ​ມີ​ເປົ້າ​ໝາຍ​ຮ່ວມ​ກັນ​ໃນ​ການ​ຮັກສາ​ຄວາມ​ປອດ​ໄພ, ຄວາມ​ຈະ​ເລີ​ນຮຸ່ງ​ເຮືອງ ​ແລະ​ຄວາມ​ຍືນ​ຍົງ, ວັນ​ທີ 12 ​ເດືອນ​ກຸມພາ 2018, ປະ​ເທດ​ໄທ​ໄດ້ຜ່ານ​ໂຄງການ​ແລະ​ແຜນ​ງານ​ກ່ຽວ​ກັບ​ສິດທິ​ມະນຸດ​ເພື່ອ​​ປະກອບ​ເຂົ້າ​ໃນຍຸດ​ທະ​ສາດປະ​ເທດ​ໄທ 4.0. ​ໂຄງການ​ນີ້ລວມມີ​ບັນດາ​ເນື້ອ​ໃນ​ທີ່​ລະອຽດ​ຄື: ຍົກ​ສູງ​ຄວາມ​ຮັບ​ຮູ້​ກ່ຽວ​ກັບ​ການ​ເຄົາລົບ​ສິດທິ​ມະນຸດ; ກໍ່ສ້າງ​ລະບົບ​ຕິດຕາມ​ການລະ​ເມີດ​ສິດທິ​ມະນຸດ; ກໍ່ສ້າງ​ພື້ນຖານ​ວັດທະນະທຳ​ທີ່​ອີງ​ໃສ່​ສິດທິ​ມະນຸດ; ກໍ່ສ້າງ​ເຄືອ​ຂ່າຍ​ຕິດຕາມ​ການ​ປະຕິບັດ​ສິດທິ​ມະນຸດ; ປັບປຸງ​ຂໍ້​ມູນ​ກ່ຽວ​ກັບ​ບັນດາ​ກໍລະນີ, ຄະດີ​ລະ​ເມີດສິດ​ທິມະ​ນຸດ; ປັບປຸງ​ກົດໝາຍ​ເພື່ອ​ຕອບ​ສະໜອງ​ການ​ປ່ຽນ​ແປງ; ຍົກ​ສູງ​ຄວາມ​ຮັບ​ຮູ້​ຂອງ​ເຈົ້າ​ໜ້າ​ທີ່​ຂອງ​ລັດ​ກ່ຽວ​ກັບ​ສິດທິ​ມະນຸດ; ຫຼຸດຜ່ອນ​ການລະ​ເມີດ, ການ​ສວຍ​ໃຊ້​ສິດທິ​ມະນຸດ; ກໍ່ສ້າງ​ແບບ​ຈຳລອງ​ສະ​ເພາະ​ກ່ຽວ​ກັບ​ສິດທິ​ມະນຸດ; ມີ​ມາດ​ຕະການ​ປະຕິບັດ​ຂໍ້​ສະ​ເໜີ​ແນະ​ກ່ຽວ​ກັບ​ສິດທິ​ມະນຸດ(3). ລັດຖະບານ​ອົດ​ສະຕຣາລີມີ​ຄວາມ​ຄິດລິ​ເລີ່​ມຫຼວງ​ຫຼາຍ​ເພື່ອ​ປະຕິບັດການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່. ປີ 2016, ນາຍົກລັດຖະມົນຕີອົດສະ​ຕຣີລີ​ໄດ້​ສ້າງ​ຕັ້ງຄະນະ​ປະຕິບັດ​ງານ​ຂອງ​ລັດຖະບານ​ກ່ຽວ​ກັບການ​ປະຕິ​ບັດການ​ປະຕິວັດອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງທີ​ສີ່​ໃນ​ບັນດາ​ຂົງ​ເຂດ, ​ເຊັ່ນ​ສະຖາປັດຕະຍະກຳ, ການ​ກຳນົດ​ມາດຕະຖານ, ການ​ສະໜັບສະໜູນ​ວິ​ສາ​ຫະກິດ​ຂະໜາດກາງ​ແລະ​ຂະໜາດ​ນ້ອຍ, ສະຖານີ​ທົດ​ສອບ​ອຸດສາຫະກຳ 4.0, ລະບົບ​ຮັກສາ​ຄວາມ​ປອດ​ໄພ​ເຄືອ​ຂ່າຍ, ວຽກ​ເຮັດ​ງານ​ທຳ, ການ​ສຶກສາ​ແລະ​ການ​ຝຶກ​ອົບຮົມ(4). ຄະນະກຳມະການສິດທິ​ມະນຸດ​ແຫ່ງ​ຊາດ​ຂອງ​ອົ​ດສະ​ຕຣາລີ ​ໄດ້ຜັນ​ຂະ​ຫຍາຍ​ໂຄ​ງການ​ຄົ້ນຄວ້າ​ທີ່​ສຳຄັນ​ກ່ຽວ​ກັບເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ແລະ​ສິດທິ​ມະນຸດດ້ວຍ​ການ​ເຄື່ອນ​ໄຫວປຶກສາ​ຫາລື​ແລະ​ສຳ​ມະ​ນາ​ຫຼາຍ​ຄັ້ງ ​ເພື່ອ​ຮັບ​ຮູ້​ບັນດາ​ບັນຫາ​ທີ່​ພຶດຕິ​ກຳ​ວາງ​ອອກ​ມາ; ດຳ​ເນີນ​ການ​ຄົ້ນຄວ້າ​ແລະ​ຈັດ​​ໃຫ້​ມີ​ການ​ປຶກສາ​ຫາລື​ກັບ​ສາທາລະນະ​ຊົນກ່ຽວ​ກັບ​ວິທີ​ການ​ທີ່​ດີ​ສຸດ​ເພື່ອ​ກຳ​ໂອກາດ​ແລະແກ້​ໄຂສິ່ງ​ທ້າ​ທາຍ​ກ່ຽວ​ກັບ​ສິດທິ​ມະນຸດ​ໃນ​ສະພາບການ​ຂອງເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ໃໝ່, ສ້າງ​ແຜນ​ງານຂອງການ​ປະຕິ​ຮູບ​ທີ່​ເໝາະ​ສົມ(5).

ຜົນ​ກະທົບ​ຂອງການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່ຕໍ່​ການ​ຮັບປະກັນ​ສິດທິ​ມະນຸດ​ຢູ່​ຫວຽດນາມ

ການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່​ໄດ້​ແລະ​ພວມ​ນຳ​ເອົາ​ກາລະ​ໂອກາດ​ແລະ​ສິ່ງ​ທ້າ​ທາຍ​ຫຼາຍ​ຢ່າງ​ມາ​ສູ່​ການ​ພັດທະນາ​ຂອງ​ຫວຽດນາມ. ມະຕິ​ຂອງ​ກົມ​ການ​ເມືອງ​ສູນ​ກາງ​ພັກ​ສະ​ໄໝ​ທີ XII ​ໄດ້​ຊີ້​ແຈງ​ຢ່າງ​ຈະ​ແຈ້ງ​ຕໍ່ໜ້າ​ທີ່​ດັ່ງ​ນີ້: “ຕ້ອງສ້າງ​ໃນ​ໄວໆ​ນີ້​ຍຸດ​ທະ​ສາດການ​ເຂົ້າ​ເຖິງ​ແລະ​ການ​ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​ຢ່າງ​ຕັ້ງໜ້າ​ໃນການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່”. ​ເພື່ອ​ຜັນ​ຂະຫຍາຍ​ການ​ປະຕິບັດ​ແຜນ​ນະ​ໂຍບາຍ​ນີ້, ​ເດືອນ​ມີນາ 2017, ​ເນື້ອ​ໃນ​ກ່ຽວ​ກັບການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່​ໄດ້​ຖືກປຶກສາ​ຫາລື​ໃນ​ທີ່​ກອງ​ປະຊຸມ​ສະ​ໄໝ​ສາມັນ​ຂອງລັດຖະບານ​. ວັນ​ທີ 4 ​ເດືອນພຶດສະພາ 2017, ນາຍົກລັດຖະມົນຕີ​ໄດ້​ອອກ​ຄຳ​ສັ່ງ​ໝາຍ​ເລກ 16 CT-TTg, ວ່າ​ດ້ວຍການ​ເພີ່ມ​ທະວີ​ຄວາມ​ສາມາດ​ເຂົ້າ​ເຖິງການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່. ຄຳ​ສັ່ງ​ສະບັບ​ນີ້​ໄດ້​ຊີ້​ແຈ້ງ​ສິ່ງ​ທ້າ​ທາຍ, ​ໂອກາດ​ແລະວາງ​ວິທີ​ແກ້​ໄຂ, ໜ້າ​ທີ່​ເພື່ອ​ໃຫ້​ປະ​ເທດຫວຽດນາມ​ສາມາດ “ໄປ​ທາງ​ລັດ ຕັດ​ທາງ​ເວີ້ງ” ​ໃນການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່.

ຫວຽດນາມ​ແມ່ນ​ກຸ່ມ​ຂອງ​ບັນດາ​ປະ​ເທດ​ທີ່​ພວມ​ຢູ່​ໃນ​ໄລຍະ​ຂ້າມ​ຜ່ານ​ແຫ່ງ​ການ​ປ່ຽນ​ແປງ​ໃນ​ການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່ ດ້ວຍ​ໂອກາດ​ການ​ພັດທະນາ​ໃນ​ບັນດາ​ຂົງ​ເຂດ​ການ​ຜະລິດ, ບໍລິການ, ກະສິກຳ, ທະນາຄານ, ການ​ເງິນ... ການ​ພັດທະນາ​ແລະ​ການ​ນຳ​ໃຊ້​ຜົນສຳ​ເລັດ​ໃໝ່​ທາງ​ດ້ານເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີຈະ​ເຮັດ​ໃຫ້​ເສດຖະກິດ​ຫວຽດນາມ​ເຕີບ​ໂຕ, ປະກອບສ່ວນ​ໂດຍ​ກົງ​ເຂົ້າ​ໃນ​ການ​ປັບປຸງ​ການ​ຊົມ​ໃຊ້​ສິດທິ​ມະນຸດ​ໃນ​ຫຼາຍ​ຂົງ​ເຂດຂອງ​ປະຊາຊົນ. ຍົກ​ຕົວຢ່າງ, ການ​ນຳ​ໃຊ້​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ດິຈິ​ຕອນ​ໄດ້​ແລະ​ພວມ​ສ້າງ​ວຽກ​ເຮັດ​ງານ​ທຳ​ໃນ​ບາງ​ຂົງ​ເຂດ​ອາຊີບ​ໃໝ່​ຢູ່​ຫວຽດນາມ​ເຊັ່ນ ຂັບ​ລົດ​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ Grab, ບໍລິ​ການ​ໃຫ້​ເຊົ່າ​ເຮືອນ Airbnb, ທຸລະ​ກິດ​ອອນ​ໄລ..., ອາ​ໄສ​ສິ່ງ​ດັ່ງກ່າວ​ໄດ້​ປະກອບສ່ວນ​ອັນ​ຕັ້ງໜ້າ​ເຂົ້າ​ໃນ​ການຮັບປະກັນ​ສິດທິມີ​ວຽກ​ເຮັດ​ງານ​ທຳ, ສິດທິ​ມີ​ຊີວິດ​ທີ່​ເໝາະ​ສົມ​ຂອງ​ປະຊາຊົນ. ການ​ພັດທະນາເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີທາງ​ການ​ແພດກໍ່​ໄດ້​ສະໜັບສະໜູນ​ການ​ເປີດ​ກວ້າງ​ການ​ເຂົ້າ​ເຖິງການ​ບໍລິການ​ສຸຂະພາບ​ແລະຮັບປະກັນ​ສິດທິ​ໃນ​ການ​ຮັກສາ​ສຸຂະພາບ​ຂອງ​ປະຊາຊົນ. ການ​ພັດທະນາ​ຢ່າງ​ໄວວາ​ຂອງ​ອິນ​ເຕີ​ເນັດ​ແລະການ​ບໍລິການ​ອອນ​ໄລ​ແມ່ນ​ໂອກາດ​ທີ່​ສຳຄັນ​ ເພື່ອຊຸກຍູ້​ແລະ​ປະຕິບັດ​ສິດທິ​ໃນ​ການ​ເຂົ້າ​ເຖິງຂໍ້​ມູນ​ຂ່າວສານ​ ​ແລະ​ສິດ​ເສລີພາບ​ສະ​ແດງ​ຄວາມ​ເຫັນ​ຢູ່​ຫວຽດນາມ.

​ແຕ່​​ໃນ​ປະຈຸ​ບັນ, ການ​ເຂົ້າ​ເຖິງການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່ຂອງ​ຫວຽດນາມຍັງ​ຢູ່​ໃນ​ລະດັບ​ປາງ​ກາງ​ຕ່ຳ. ຕາມ​ການ​ປະ​ເມີນ​ຂອງ​ກະຊວງ​ວິທະຍາສາດ​ແລະ​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ ​ໃນ​ເດືອນ​ເມສາ 2017, ຄວາມ​ພ້ອມ​ຂອງ​ຫວຽດນາມ​ໃນ​ການ​ເຂົ້າ​ເຖິງການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່ ພຽງ​ແຕ່​ບັນລຸ​ໄດ້ 4,9 ​ໃນ 10 ຄະ​ແນນ. ດັ່ງ​ນັ້ນ, ຫວຽດນາມ​ຕ້ອງ​ມີ​ແຜນ​ນະ​ໂຍບາຍ, ນະ​ໂຍບາຍ, ​ໂຄງການ​ເຂົ້າ​ເຖິງ​ການ​ປະຕິວັດ​ນີ້ ດ້ວຍ​ວິ​ໄສ​ທັດ​​ໄລຍະຍາວ, ມີ​ການ​ຄຳນຶງ​ເຖິງ​ຜົນ​ກະທົບ​ແລະ​ຄວາມ​ສ່ຽງ​ຕ່າງໆ​ໃນ​ບັນດາ​ຂົງ​ເຂດ​ເສດຖະກິດ, ສັງຄົມ, ກົດໝາຍ​ແລະ​ສິດທິ​ມະນຸດ.

ຄື​ກັນ​ກັບປະ​ເທດ​ອື່ນໆ, ການ​ກະທົບ​ຂອງການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່ຕໍ່​ສິດທິ​ມະນຸດ​ແມ່ນ​ຈະ​ແຈ້ງ​ພໍ​ຄວນ ທາງ​ດ້ານ​ສ້າງ​ກົດໝາຍ​ກ່ຽວ​ກັບ​ສິດທິ​ມະນຸດ​ແລະ​ໃນ​ການ​ຮັບປະກັນ​ການ​ປະຕິບັດ​ສິດທິ​ໃນ​ພາກ​ຕົວ​ຈິງ. ສາມາດ​ເວົ້າ​ເຖິງ​ສິ່ງ​ທ້າ​ທາຍ​ບາງ​ຢ່າງ​ກ່ຽວ​ກັບ​ສິດທິ​ມະນຸດ​ຢູ່​ຫວຽດນາມ​ໃນ​ສະພາບ​ການການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່ດັ່ງ​ນີ້:

ການ​ພັດທະນາ​ຂອງ​ອິນ​ເຕີ​ເນັດ​ແລະ​ບັນດາ​ເວທີ​ສັງຄົມ​ເຮັດ​ໃຫ້​ເກີດ​ສິ່ງ​ທ້າ​ທາຍຫຼາຍ​ຢ່າງ​ທາງ​ກົດໝາຍ​ໃນ​ການ​ຮັບ​ຮູ້​ແລະ​ຮັບປະກັນ​ສິດທິ​ມະນຸດ​ຢູ່​ຫວຽດນາມ. ກ່ຽວຂ້ອງ​ກັບ​ສິດທິ​ສ່ວນ​ຕົວ, ມີ​ບັນຫາ​ໃໝ່​ຈຳນວນ​ໜຶ່ງ ​ເຊິ່ງ​ຮຽກຮ້ອງ​ໃຫ້​ມີ​ການ​ກຳນົດ​ໂດຍ​ກົດໝາຍທີ່​ກ່ຽວຂ້ອງ​ກັບ​ສິດທິ​ໃນ​ການ​ປົກ​ປ້ອງ​ຂໍ້​ມູນ​ສ່ວນ​ຕົວ, ສິດທິ​ທີ່​ຈະ​ຖືກ​ລືມ​ໃນ​ອິນ​ເຕີ​ເນັດ...​ເຖິງ​ວ່າ​ສິດທິ​ສ່ວນ​ຕົວ​ໄດ້​ຖືກ​ກຳນົດ​ໄວ້​ໃນ​ລັດຖະທຳ​ມະນູນ​ປີ 2013 ​ແລ້ວ, ​ແຕ່​ມາ​ເຖິງ​ດຽວ​ນີ້ ຫວຽດນາມ​ຍັງ​ບໍ່​ທັນ​ຜ່ານ​ກົດໝາຍ​ວ່າ​ດ້ວຍ​ສິດທິ​ສ່ວນ​ຕົວ​ທີ່​ແຍກ​ຕ່ງຫາກ​ເພື່ອ​ຄວບ​ຄຸມ​ບັນຫາ​ໃໝ່​ທາງ​ກົດໝາຍ​ເຫຼົ່າ​ນີ້.

​ໃນ​ຂົງ​ເຂດ​ແຮງງານ, ການປະກົດ​ຕົວ​ຂອງ​ເສດຖະກິດ​ເສລີ​ທີ່​ມີ​ຮູບ​ແບບ​ທຸລະ​ກິດ​ໃໝ່ແລະການ​ພົວພັນ​ແຮງ​ງານ​ໃໝ່ ​ໄດ້​ສ້າງ​ກຳລັງ​ແຮງ​ງານ​ໃໝ່​ຂຶ້ນທີ່​ບໍ່​ໄດ້​ຢູ່​ພາຍ​ໃຕ້ການ​ຄວບ​ຄຸມ​ຂອງ​ກົດໝາຍ​ແຮງ​ງານ ​ແລະ​ກົດໝາຍ​ປະກັນ​ໄພ​ສັງຄົມ​ຫວຽດນາມ. ກົດໝາຍ​ແຮງ​ງານ​ຫວຽດນາມ​ໃນ​ປະຈຸ​ບັນ​ກໍ່​ຍັງ​ບໍ່​ທັນ​ຮັບ​ຮູ້ສິດທິ​ໃໝ່​ທີ່​ເກີດ​ຂຶ້ນ​ໃນ​ສະພາບ​ການການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່, ​ເຊັ່ນສິດ​ໃນ​ການ​ຕັດ​ການ​ເຊື່ອມ​ຕໍ່(6).

ການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່​ໄດ້​ແລະ​ພວມ​ສົ່ງ​ຜົນ​ກະທົບ​ໂດຍ​ກົງ​ຕໍ່​ການ​ຮັບປະກັນສິດ​ມີວຽກ​ເຮັດ​ງານ​ທຳຢູ່​ຫວຽດນາມ. ​ໃນ​ເວລາ​ສະ​ເພາະ​ໜ້າ, ວຽກ​ເຮັດ​ງານ​ທຳ​ໃນ​ບັນດາ​ຂະ​ແໜງ​ການ​ຜະລິດ​ເຊັ່ນ ​ເສື້ອ​ຜ້າ, ​ເກີດ​ໜັງ, ​ເຄື່ອງ​ເອ​ເລັກ​ໂຕຣນິກ - ​ແມ່ນ​ຂະ​ແໜງ​ການ​ຜະລິດສິນຄ້າ​ສົ່ງ​ນອກ​ແລະ​ດຶງ​ດູດ​ການ​ລົງທຶນ​ໂດຍ​ກົງ​ຈາກ​ຕ່າງປະ​ເທດ​ຕົ້ນຕໍ​ຂອງ​ຫວຽດນາມ - ຈະ​ຖືກ​ຜົນ​ກະທົບ​ຢ່າງ​ແຮງ​ຈາກ​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ອັດຕະ​ໂນ​ມັດ​ແລະ​ໂຮງງານ​ສະຫຼາດ. ການ​ສູນ​ເສຍ​ງານ​ແມ່ນ​ຄວາມ​ສ່ຽງ​ທີ່​ແຮງ​ງານ​ຫວຽດນາມ​ໄດ້​ຮັບ​ຜົນ​ກະທົບ​ໂດຍ​ກົງ​ໃນ​ເມື່ອທີ່ 17% ຂອງ​ກຳລັງ​ແຮງ​ງານ​ແມ່ນ​ຢູ່​ໃນ​ບັນດາ​ຂະ​ແໜງ​ການ​ຜະລິດນີ້. ​ເພາະສະ​ນັ້ນ, ການ​ສ້າງ​ນະ​ໂຍບາຍ, ​ໂຄງການຝຶກ​ອົບຮົມຄືນ​ໃໝ່​ແລະ​ປ່ຽນ​ອາຊີບ​ສຳລັບ​ກຸ່ມ​ຄົນ​ງານ​ນີ້ ​ແມ່ນ​ຄວາມ​ຮຽກຮ້ອງ​ຕ້ອງການ​ທີ່​ຈຳ​ເປັນ.

​ໃນ​ເວລາ​ຕໍ່ໜ້າ, ພັກ​ແລະ​ລັດ​ຫວຽດນາມ​ຕ້ອງ​ມີ​ແຜນ​ນະ​ໂຍບາຍ, ນະ​ໂຍບາຍທີ່​ມີ​ຄວາມ​ຮອບດ້ານ, ​ເຂັ້ມ​ແຂງ ​ແລະ​ສ້າງ​ການ​ບຸກທະລຸ​ແຮງ​ກວ່າ​ອີກ​ ເພື່ອ​ໃຫ້​ຫວຽດນາມ​ສາມາດ​ກຳ​ເອົາ​ໂອກາດ, ຜ່ານ​ຜ່າ​ສິ່ງ​ທ້າ​ທາຍ, ​ເປັນ​ເຈົ້າ​ການ​ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​ຢ່າງ​ມີ​ປະສິດທິ​ຜົນ​ໃນ​ການ​ປະຕິວັດ​ນີ້. ​ໂດຍ​ສະ​ເພາະ, ​ໃນ​ເວລາ​ສ້າງນະ​ໂຍບາຍ, ກົດໝາຍ, ຍຸດ​ທະ​ສາດ, ​ໂຄງການ​ກ່ຽວ​ກັບການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່, ຫວຽດນາມຕ້ອງ​ຄຳນຶງ​ເຖິງ​ຄວາມ​ຮັບຜິດຊອບຂອງ​ລັດ​ໃນ​ການ​ຮັບປະກັນ​ສິດທິ​ມະນຸດ, ຜ່ານ​ການ​ຈຳກັດ​ຄວາມ​ສ່ຽງການລະ​ເມີດ​ສິດທິ​ມະນຸດ ຍ້ອນ​ຜົນ​ກະທົບ​ທາງ​ລົບ​ຂອງການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່. ຫວຽດນາມ​ຄວນ​ໃຊ້​ວິທີ​ເຂົ້າ​ເຖິງອີງ​ໃສ່​ສິດທິ​ໃນ​ເມື່ອນຜັນ​ຂະຫຍາຍ​ປະຕິບັດ​ບັນດາ​ໂຄງການ​ພັດທະນາ​ເສດຖະກິດ - ສັງຄົມ./.

ໂດຍ ປອ. ຫງວຽນ​ທິ​ແທັງ​ຫາຍ

ສະ​ຖາ​ບັນ​ສິດທິ​ມະນຸດ, ສະ​ຖາ​ບັນການ​ເມືອງ​ແຫ່ງ​ຊາດ​ໂຮ່ຈີ​ມິນ

--------------

(1) ​ເບິ່ງ: Open Global Rights: “​ແກ້​ໄຂ​ຄວາມ​ສ່ຽງ​ກ່ຽວ​ກັບ​ສິດທິ​ມະນຸດ​ທີ່​ອາດ​ຈະ​ເກີດ​ຂຶ້ນ​ໃນ ການ​ປະຕິວັດ​ອຸດສາຫະກຳ​ຄັ້ງ​ທີ​ສີ່”, https://www.openglobalrights.org/addressing-the-potential-human-rights-risks-of-the-fourth-industrial-revolution/

(2) ເບິ່ງ: McKiney&Company: “Jobs lost, jobs gained: What the future of work will mean for jobs, skills, and wages”, 2017, https://www.mckinsey.com/featured-insights/future-of-work/jobs-lost-jobs-gained-what-the-future-of-work-will-mean-for-jobs-skills-and-wages#part%203

(3) ກະຊວງ​ການ​ຕ່າງປະ​ເທດ​ແຫ່ງລາຊະ​ອານາຈັກ​ໄທ: ​ແຈ້ງ​ການ​ກ່ຽວ​ກັບ​ໂຄງການ​ແຫ່ງ​ຊາດ “ສິດທິ​ມະນຸດ​ແມ່ນ​ປັດ​ໄຈ​ພື້ນຖານ​ຂອງ​ປະ​ເທດ​ໄທ 4.0, ມຸ່ງ​ໄປ​ສູ່​ການ​ພັດທະນາ​ແບບ​ຍືນ​ຍົງ”, http://www.mfa.go.th/main/en/news3/6885/86767-Announcement-of-the-National-Agenda-“Human-Rights.html

(4) ກະຊວງ​ອຸດສາຫະກຳ, ການ​ປະດິດ​ສ້າງ​ແລະ​ວິທະຍາສາດ, ຄະນະ​ປະຕິບັດ​ງານ​ກ່ຽວ​ກັບ​ອຸດສາຫະກຳ 4.0, https://archive.industry.gov.au/ industry/Industry-4-0/Pages/PMs-Industry-4-0-Taskforce.aspx

(5) ຄະນະ​ກຳມະການ​ສິດທິ​ມະນຸດອົດ​ສະຕຣາລີ, https://www.humanrights.gov.au/sites/default/files/document/ publication/AHRC-Human-Rights-Tech-IP.pdf

(6) ​ໃນ​ມໍ່ໆ​ມາ​ນີ້, ບາງ​ປະ​ເທດ​ເຊັ່ນ ຝຣັ່ງ, ຟີ​ລິບ​ປິນ ​ໄດ້​ແກ້​ໄຂ​ປັບປຸງ​ກົດໝາຍ​ແຮງ​ງານ ​ເພື່ອຮັບ​ຮູ້​ສິດໃນ​ການ​ຕັດ​ການ​ເຊື່ອມ​ຕໍ່ ​ເຊິ່ງ​ເປັນ​ສິດທິ​ຂອງ​ຜູ້​ອອກ​ແຮງ​ງານ.

- ບົດນີ້​ໄດ້​ລົງ​ພິມ​ໃນວາລະສານ​ກອມ​ມູນິດ ສະບັບ​ທີ 930 (​ເດືອນ​ພະຈິກ 2019)

Other Stories

ບົດທີ່ມີຜູ້ອ່ານຫລາຍສຸດ

ບົດໃໝ່ສຸດ