ວັນຈັນ, 15/10/2018
ກໍ່ສ້າງພື້ນຖານວັດທະນະທຳຫວຽດນາມໃນສະໄໝໃໝ່: ເຊື່ອມໂຍງວັດທະນະທຳກັບການເມືອງແລະເສດຖະກິດ
11/1/2018 17:15' ສົ່ງ ພິມ
ພາບປະກອບ (ພາບ: ໜັງສືພິມກອງທັບປະຊາຊົນ)

1- ພວກ​ເຮົາ​ກຳລັງ​ມີ​ຊີວິດ​ຢູ່​ໃນ​ໂລກ​ທີ່​ເຕັມ​ໄປ​ດ້ວຍ​ການ​ຜັນ​ປ່ຽນ​ໃຫຍ່ ທີ່​ເກີດ​ຂຶ້ນ​ຢ່າງ​ໄວວາ​ແລະ​ບັງ​ເອີນ ທັງ​ດ້ານ​ບວກ​ແລະ​ດ້ານ​ລົບ, ທັງ​ດີ​ແລະ​ບໍ່​ດີ. ຄຽງ​ຂ້າງ​ຄວາມ​ເຫັນ​ດີ​ເຫັນ​ພ້ອມ​ຢ່າງ​ກວ້າງຂວາງ​ຂອງ​ປະຊາ​ຄົມ​ໂລກ​ກ່ຽວ​ກັບ​ຫຼາຍ​ບັນຫານັ້ນ ​ແມ່ນ​ມີ​ທັງ​ຄວາມ​ຂັດ​ແຍ່ງ​ແລະ​ປະ​ທະ​ກັນ​ໃນ​ຫຼາຍ​ດ້ານ​ທີ່​ຕ່າງ​ກັນ​ທີ່​ຄາດ​ເດົາ​ຍາກ​ ນັບ​ແຕ່​ເສດຖະກິດ​ເຖິງ​ການ​ເມືອງ ກໍ່​ຄື​ການ​ພົວພັນ​ລະຫວ່າງ​ບັນດາ​ປະ​ເທດ​ໃຫຍ່​ນຳ​ກັນ ​ແລະ​ລະຫວ່າງ​ປະ​ເທດ​ໃຫຍ່​ກັບປະ​ເທດ​ນ້ອຍ; ຊ້ຳ​ຍັງ​ມີ​ທັງ​ຄວາມ​ຂັດ​ແຍ່ງ​ລະຫວ່າງ​ບັນດາ​ຊົນ​ເຜົ່າ, ລະຫວ່າງ​ບັນດາ​ສາສະໜາ​ຢູ່​ໃນ​ປະຊາ​ຊາດ​ໜຶ່ງ. ບັນດາ​ການ​ຜັນ​ຜວນ​ລະດັບ​ໂລກ ​ແລະ​ບັນດາ​ຄວາມ​ຂັດ​ແຍ່ງ​ທັງ​ໃຫຍ່​ແລະ​ນ້ອຍ​ດັ່ງກ່າວ​ນັ້ນ ​ເຮັດ​ໃຫ້​ທຸກ​ປະ​ເທດ​ຕ້ອງ​ນອນ​ຢູ່​ໃນວົງ​ວົນວຽນ​ຂອງ​ມັນ, ​ເປັນ​ຕົ້ນ​ແມ່ນ​ບັນດາ​ປະ​ເທດ​ທີ່​ກຳລັງ​ພັດທະນາ​ຄື​ປະ​ເທດ​ຫວຽດນາມ ຊຶ່ງ​ແຕ່ລະ​ປະ​ເທດ​ຕ້ອງ​ມີ​ວິທີ​ປະພຶດທີ່ໄຫວພິບ ອ່ອນ​ນວນ​ທີ່​ສຸດ ​ເພື່ອ​ຄ່ອງ​ຕົວ​ແລະ​ເຊື່ອມ​ໂຍງ​ໄດ້​ດີ ພ້ອມ​ທັງຄວາມ​ກ້າຫານ ມີ​ຫຼັກການທີ່​ສຸດ ​ເພື່ອບໍ່​ຖືກ​ສູນ​ເສຍ​ຕົວ​ຕົນເອງ, ​ແລະ​ບໍ່​ຖືກ​ຫຼົງ​ທາງດ່ຽວ​ດາຍ, ບໍ່​ຖືກ​ຜິດພາດ, ​ເປັນ​ຕົ້ນ​ແມ່ນ​ບໍ່​ຖືກ​ຫຼ້າ​ຫຼັງ, ບໍ່ຖອຍຫຼັງ​ໄກ​ກວ່າ​ອີກ​ທຽບ​ກັບ​ບັນດາ​ປະ​ເທດ​ໃນ​ປະຊາ​ຄົມ​ໂລກ.

ປະ​ເທດ​​ໃດ​ບັນລຸ​ເປົ້າ​ໝາຍ​ທັງ​ໝົດ​ເທິງ​ນີ້ກໍ່​ຈະ​ເປັນ​ປະ​ເທດ​ທີ່​ພັດທະນາ​ຢ່າງ​ໄວ, ​​ເຂັ້ມແຂງ​ກວ່າ​ແລະ​ຍືນ​ຍົງ​ກວ່າ. ​ໃນ​ການ​ພັດທະນາ​ນີ້, ວັດທະນະທຳມີ​ບົດບາດ​ສຳຄັນ​ທີ່​ສຸດ, ຍ້ອນ​ວ່າ ທັງ​ການ​ເມືອງ​ແລະ​ເສດຖະກິດ​ກໍ່​ບໍ່​ອາດ​ຈະ​ຂາດ​ວັດທະນະທຳ​ໄດ້ ​ແລະ ລ້ວນ​ແຕ່​ຮຽກຮ້ອງ​ຕ້ອງການ​ມີ​ວັດທະນະທຳ. ​ເວົ້າ​ຢ່າງ​ອື່ນ, ​ໃນ​ເງື່ອນ​ໄຂ​ໂລກ​ປະຈຸ​ບັນ ​ແລະ ​ໃນ​ຍຸກສະ​ໄໝ​ໃໝ່​ຂອງ​ຫວຽດນາມ, ວັດທະນະທຳຕ້ອງ​ຊຶມ​ເລິກ​ເຂົ້າ​ໃນ​ການ​ເມືອງ​ແລະ​ເສດຖະກິດ. ຕ້ອງ​ເຊື່ອມ​ໂຍງ​ວັດທະນະທຳກັບ​ການ​ເມືອງ​ແລະກັບ​ເສດຖະກິດ​ຢ່າງ​ແໜ້ນ​ແຟ້ນ ​ແນ​ໃສ່​ປະຕິບັດ​ເປົ້າ​ໝາຍ​ປະຊາຊົນ​ຮັ່ງມີ, ປະ​ເທດ​ຊາດ​ເຂັ້ມ​ແຂງ ມີ​ປະຊາທິປະ​ໄຕ ຍຸຕິ​ທຳ ​ແລະ​ສີວິ​ໄລ. ຍິ່ງ​ກວ່າ​ເວລາ​ໃດ​ໝົດ, ​ໃນ​ສະ​ໄໝ​ນີ້​ບໍ່​ອາດ​ຈະ​ເຮັດ​ການ​ເມືອງ​ຢ່າງ​ສະຫຼາດ​ເພື່ອ​ຫວັງ​ມີ​ປະສິດທິ​ຜົນ​ແລະ​ຄວາມ​ສຳ​ເລັດ​ໄດ້, ກໍ່​ຄື​ບໍ່​ອາດ​ພັດທະນາ​ເສດຖະກິດ​ຢ່າງ​ໄວ​ແລະ​ໝັ້ນ​ຄົງ​ຍືນ​ຍົງ​ໄດ້ ຖ້າ​ຫາກ​ຂາດ​ວັດທະນະທຳທີ່​​ສ່ອງ​ແສງ​ສະຫວ່າງ​ແລະ​ແນະນຳ​ພາ​ທາງ, ໝາຍ​ຄວາມ​ວ່າ “ວັດທະນະທຳ... ບໍ່​ອາດ​ຢືນ​ຢູ່​ນອກ, ​ມັນ​ຕ້ອງ​ຢູ່​ໃນ​ເສດຖະກິດ​ແລະ​ການ​ເມືອງ”(1).

ວັດທະນະທຳ​ບໍ່​ແມ່ນ​ສິ່ງ​ທີ່​ຄົງ​ຕົວ​ຢູ່​ນອກສັງຄົມ​ມະນຸດ, ຍິ່ງ​ກວ່າ​ນັ້ນ ມັນ​ບໍ່​ແມ່ນ​ສິ່ງທີ່​ມີ​ພ້ອມ​ຢູ່​ໃນ​ທຳ​ມະ​ຊາດຕັ້ງ​ແຕ່​ການ​ສ້າງ​ໂລກ. ພ້ອມ​ນັ້ນ, ວັດທະນະທຳກໍ່​ບໍ່​ແມ່ນ​ສິ່ງ​ທີ່​ບໍ່​ປ່ຽນ​ແປງ​ໃນ​ກາລະ; ກົງ​ຂ້າມ, ວັດທະນະທຳ​​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ພັດທະນາ ​ເພີ່ມ​ເຕີມ​ຢ່າງ​ບໍ່​ຢຸດ​ຢັ້ງ​ໃຫ້​ມີ​ຄວາມ​ຮັ່ງມີ​ອຸດົມສົມບູນຂຶ້ນ​ຕື່ມ, ​ແລະພ້ອມກັນ​ກັບ​ກາລະ, ມັນ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ສືບ​ທອດ​ຢ່າງ​ມີ​ການ​ເລືອກ​ເຟັ້ນ​ໂດຍ​ບັນດາ​ຮຸ່ນ​ຄົນ​ລຸນ​ຫຼັງ, ຊ້ຳ​ບໍ່​ໜຳ ດ້ານ​ໃດ​ໜຶ່ງ​ຂອງມັນ​ອາດ​ຈະຖືກ​ປະ​ຂ້າມ​.

ວັດທະນະທຳກໍ່​ບໍ່​ແມ່ນ​ສິ່ງ​ທີ່​ມີ​ພ້ອມຢູ່​ໃນ​ເດັກ​ທີ່​ຫາ​ກໍ່​ເກີດ​ໃໝ່. ຕາມ​ຄວາມ​ໝາຍ​ກວ້າງ “ວັດທະນະທຳ​ແມ່ນ​ການ​ສັງ​ລວມຂອງ​ທຸກ​ແບບ​ວິທີ​ການ​ດຳລົງ​ຊີວິດ​ດ້ວຍ​ການສະ​ແດງ​ອອກ​ຂອງ​ມັນ ຊຶ່ງ​ມະນຸດຊາດ​ໄດ້​ໃຫ້​ກຳ​ເນີ​ດມັນ​ອອກ​ມາ​ເພື່ອ​ປັບ​ຕົວ​ໃຫ້​ເຂົ້າ​ກັບ​ຄວາມ​ຕ້ອງການ​ຂອງ​ຊີ​ວິດ ​ແລະຕອບ​ສະໜອງຄວາມ​ຮຽກຮ້ອງ​ຂອງ​ການ​ດຳລົງ​ຄົງ​​ໂຕ” (2). ​ດັ່ງ​ນັ້ນ, ວັດທະນະທຳ​​ແມ່ນ​ໜຶ່ງ​ໃນ​ບັນດາ​ເອກະລັກ​ທີ່​ພົ້ນ​ເດັ່ນ, ຫຼືວ່າ ​ເປັນລັກ​ສະ​ນະ​ປະຈຳ​ຕົວ​ພິ​ເສດ​ພື້ນຖານ​ທີ່​ສຸດ​ຂອງ​ມະນຸດຊາດ ​ແລະ​ມັນ​ພຽງ​ແຕ່​ມີ​ຢູ່​ໃນ​ມະນຸດ​ເທົ່າ​ນັ້ນ.

ສັງຄົມ​ຍິ່ງ​ພັດທະນາ​ຂຶ້ນ​ສູ່​ລະດັບ​ສູງ​ ແມ່ນ​ລະດັບວັດທະນະທຳ​ຂອງ​ສັງຄົມ​ກໍ່​ຍິ່ງ​ສູງ, ຫຼື​ອາດ​ຈະ​ເວົ້າ​ວ່າ, ລະດັບວັດທະນະທຳ​ສູງ​ແມ່ນ​ເງື່ອນ​ໄຂ ທັງ​ເປັນ​ກຳລັງ​ຜັດ​ດັນ, ທັງ​ເປັນ​ໝາກຜົນ​​ແຫ່ງ​ການ​ພັດທະນາຂອງ​ສັງຄົມ. ຖ້າ​ຫາກ​ຖື​ວ່າ “ການ​ປະດິດ​ສ້າງ​ແລະ​ນຶກ​ຄິດ​ປະດິດ​ແຕ່ງ​ພາສາ, ​ໂຕ​ໜັງສື, ຄຸນສົມບັດ, ກົດໝາຍ, ວິທະຍາສາດ, ສາສະໜາ, ວັນ​ນະ​ຄະດີ, ສິລະ​ປະ, ບັນດາ​ເຄື່ອງມື​ເຄື່ອງ​ໃຊ້​ປະຈຳ​ວັນ​ດ້ານ​ການ​ນຸ່ງ​ຖື ກິນ​ດື່ມ ການ​ຢູ່ອາ​ໄສ ​ແລະ ບັນດາ​ແບບ​ວິທີ​ການນຳ​ໃຊ້​ອື່ນ”(3) ທັງ​ໝົດ​​ແມ່ນວັດທະນະທຳ​​ແລ້ວ ວັດທະນະທຳບໍ່​ພຽງ​ແຕ່​ບໍ່​ແຍກ​ອອກ​ຈາກ​ຊີວິດ​ປະຈຳ​ວັນຂອງ​ມະນຸດ​ເທົ່າ​ນັ້ນ ​ແຕ່​ມັນ​ຍັງ​ຊຶມ​ເລິກ​ເຂົ້າ​ໄປ​ໃນ​ທຸກ​ຂົງ​ເຂດ​ຂອງ​ໂຄງ​ບົນ.

2- ​ເວົ້າ​ເຖິງ​ການ​ເມືອງ​ແມ່ນ​ເວົ້າ​ເຖິງ​ບັນດາ​ການ​​ເຄື່ອນ​ໄຫວ​ທີ່​ກ່ຽວ​ພັນ​ເຖິງສາຍ​ພົວພັນ​ລະຫວ່າງ​ບັນດາ​ຊັ້ນ​ຄົນ, ບັນດາ​ຊົນ​ຊັ້ນ ​ແລະ​ບັນດາ​ເຜົ່າ​ໃນ​ປະ​ເທດ​ໜຶ່ງ. ພິ​ເສດ, ​ເມື່ອ​ເວົ້າ​ເຖິງ​ການ​ເມືອງ​ແມ່ນ​ຕ້ອງ​ເນັ້ນ​ໜັກ​ບົດບາດ​ຂອງການ​ຍາດ​ເອົາ​ອຳ​ນາດ​ການ​ປົກຄອງ, ຮັກສາ​ອຳນາດ​ການ​ປົກຄອງ, ປັບປຸງ​ແລະ​ກໍ່ສ້າງ​ອຳນາດ​ການ​ປົກຄອງ; ​ເຖິງ​ການ​ນຳ​ໃຊ້​ອຳນາດ​ລັດ, ການ​ລະດົມ​ກຳລັງ​ແຮງ​ແລະ​ການ​ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​ຂອງ​ບັນດາ​ອົງການ​ຈັດ​ຕັ້ງ​ການ​ເມືອງ-ສັງຄົມ ​ໃຫ້​ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​ໃນ​ວຽກ​ງານ​ຕ່າງໆ​ຂອງ​ປະ​ເທດ; ກຳນົດ​ບັນດາ​ໜ້າ​ທີ່​ແລະ​ເນື້ອ​ໃນ​ເຄື່ອນໄຫວລະອຽດ​ຂອງ​ລັດ​ໃນ​ແຕ່ລະ​ໄລຍະ​ລະອຽດ ກໍ່​ຄື​ໃນ​ຕະຫຼອດ​ຫຼາຍ​ປີ. ​ເພາະສະ​ນັ້ນ, ​ເວົ້າ​ເຖິງ​ພື້ນຖານ​ການ​ເມືອງ​ທີ່​ສົດ​ໄສ, ກ້າວໜ້າ ​ແມ່ນ​ເວົ້າ​ເຖິງພື້ນຖານ​ການ​ເມືອງ​ເພື່ອ​ປະຊາຊົນ, ​ເພື່ອ​ປະ​ເທດ​ຊາດ, ​ເພື່ອ​ການ​ພັດທະນາ​ຢ່າງ​ບໍ່​ຢຸດ​ຢັ້ງ ​ແລະ ຄວາມ​ຍືນ​ຍົງ​ຂອງ​ຊາດ​ແລະ​ຂອງ​ປະ​ເທດ.

​ເວົ້າ​ເຖິງ​ການ​ເມືອງ​ທີ່​ທັນ​ສະ​ໄໝ​ແມ່ນ​ບໍ່​ອາດ​ຈະ​ບໍ່​ເວົ້າ​ເຖິງ​ສອງເສົາ​ຄ້ຳ​ທີ່​ສຳຄັນ​ທີ່​ສຸດຄື ການ​ນຳພາ ການ​ກຳ​ອຳນາດ​ຂອງ​ພັກ​ການ​ເມືອງ ​ແລະ ຄວາມ​ສັກສິດ​ແຫ່ງ​ການ​ຄຸ້ມ​ຄອງ​ບໍລິຫານ​ຂອງ​ລັດ ເພື່ອ​ປະຕິບັດ​ແນວທາງ​ຂອງ​ພັກ​ທີ່​ກຳ​ອຳນາດ. ສຳລັບ​ລັດ​ແຫ່ງ​ອຳນາດ​ກົດໝາຍທີ່​ທັນ​ສະ​ໄໝ ​ເມື່ອ​ອຳນາດ​ທັງ​ໝົດຂຶ້ນ​ກັບ​ປະຊາຊົນ​ແລ້ວ ​ແມ່ນ​ບົດບາດ​ຂອງວັດທະນະທຳ​​ແລະ​ລະດັບວັດທະນະທຳ, ​ໂດຍ​ສະ​ເພາະ​ຢ່າງຍິ່ງ ວັດທະນະທຳກົດໝາຍ, ວັດທະນະທຳຄຸ້ມ​ຄອງ, ວັດທະນະທຳຈັດ​ຕັ້ງ ​ແລະວັດທະນະທຳປະ​ພຶດຂອງ​ອຳນາດ​ການ​ປົກຄອງ​ຕໍ່​ກັບ​ປະຊາຊົນ ກໍ່​ຍິ່ງ​ມີ​ບົດບາດ​ສຳຄັນ.

​ເມື່ອ​​ຮັບ​ຮູ້​​ໄດ້ວ່າ ການ​ເມືອງ​ກ່ຽວ​ພັນ​ເຖິງ​ສາຍ​ພົວພັນ​ລະຫວ່າງ​​ບັນດາ​ຊັ້ນ​ຄົນ, ບັນດາ​ຊົນ​ຊັ້ນ ​ແລະບັນດາ​ເຜົ່າ​ໃນ​ປະ​ເທດ​ໜຶ່ງ ​ແມ່ນ​ກ່ອນ​ອື່ນ​ໝົດ​ຕ້ອງມີ​ວິທີ​ແກ້​ໄຂ​ສາຍ​ພົວພັນ​ພື້ນຖານ​ຂອງ​ສັງຄົມ​ໃຫ້​ໄດ້​ຢ່າງ​ກົມກຽວ​ແລະ​ຍຸຕິ​ທຳ​ທີ່​ສຸດ, ນັ້ນ​ແມ່ນ​ບັນດາ ການ​ພົວພັນ​ດ້ານ​ຜົນ​ປະ​ໂຫຍ​ດ ລະຫວ່າງ​ພວກ​ເຂົານຳ​ກັນ. ຫວນ​ຄືນ​ປະຫວັດສາດ​ຂອງ​ມະນຸດ​ຊາດເຮົາ​ເຫັນ​ວ່າ, ຕັ້ງ​ແຕ່​ສະ​ໄໝ​ໂບຮານ, ​ເມື່ອ​ເຫັນ​ດີ​ນຳ​ແນວ​ຄິດ​ຂອງ ປຼາ​ໂຕນ (ປີ 427-347 ກ່ອນ​ ຄສ) ​ໃນ​ນິພົນສາທາລະນະ​ລັດ ທີ່​ວ່າ “ຄວາມ​ຍຸຕິ​ທຳຊື່​ກົງມີ​ຄ່າຫຼາຍກວ່າ​ເງິນ​ຄຳ​ເປັນ​ຫຼາຍເທົ່າ”(4), ນັກ​ປັດ​ຊະ​ຍາ​ສະ​ໄໝ​ໂບຮານ ມ.ຊີ​ເຊ​ໂຣນ (ປີ 106-43 ກ່ອນ ຄສ) ​ໄດ້​ຂຽນ​​ໃນ​ນິພົນ​ກ່ຽວ​ກັບ​ອຳນາດ​ການ​ປົກຄອງ ​ໃນ​ນັ້ນ​ມີ​ຕອນ​ໜຶ່ງ​ເນັ້ນ​ວ່າ “ຄວາມຍຸຕິ​ທຳ​ເປັນ​ສິ່ງ​ທີ່​ມີ​ຄ່າ​ຫຼາຍ​ກວ່າ​​ເງິນ​ຄຳ​ທັງ​ໝົດໃນ​ໂລກ​ນີ້​​ເປັນ​ພັນໆ​ເທົ່າ”, ດັ່ງ​ນັ້ນ “ບໍ່​ອາດ​ບັນລຸ​ໄດ້ຜົນ​ປະ​ໂຫຍ​ດຫຼື​ລາງວັນ​ໃດໆ ​ດ້ວຍ​ຄວາມ​ອະ​ຍຸຕິ​ທຳ”(5). ຄວາມ​ອະ​ຍຸຕິ​ທຳ, ຄວາມສໍ້​ກົງ​​ໃນ​ຂັ້ນ​ຜູ້​ນຳ​ຂອງ​ປະ​ເທດ​ເຄີຍ​ກໍ່​ໃຫ້​ເກີດ​ຄວາມ​ຂັດ​ແຍ່ງ, ຄວາມ​ແຕກ​ແຍກ, ຍິ່ງ​ກວ່າ​ນັ້ນ​ແມ່ນ​ຄວາມ​ແບ່ງ​ແຍກ​ຄວາມຄິດ​ຈິດ​ໃຈ​ຂອງ​ປະຊາຊົນ; ​ໃນ​ເວລາ​ນັ້ນ, ກົງ​ຂ້າມ, ຄວາມ​ຊື່​ກົງ​ແລະ​ຄວາມ​ຍຸຕິທຳ​ຈະ​ນຳ​ມາ​ຊຶ່ງ​ຄວາມ​ກົມກຽວ​ແລະ​ຄວາມ​ເຫັນ​ດີ​ເຫັນ​ພ້ອມ​ໃນ​ສັງຄົມ ​ເໝືອນ​ດັ່ງ​ກຳລັງ​ຜັດ​ກັນ​ການ​ພັດທະນາ.

​ເພາະສະ​ນັ້ນ, ຢາກ​ສ້າງ​ຄວາມ​ກົມກຽວ​ທາງ​ດ້ານ​ຜົນ​ປະ​ໂຫຍ​ດ​ໃນ​ທົ່ວສັງຄົມ​ແມ່ນ​ຕ້ອງ​ມີ​ນະ​ໂຍບາຍ​ທີ່​ສະຫຼາດ​ຄ່ອງ​ແຄ່​ວ​​ໃຫ້​ທຸກ​ຄົນ​ໃນ​ສັງຄົມ​ໄດ້​ຮັບ​ຜົນ​ປະ​ໂຫຍ​ດ, ​ເພື່ອບໍ່​ມີ​ຜູ້​ໃດ​ຕ້ອງ​ເສຍຫາຍ, ບໍ່​ມີ​ໃຜ​ຮູ້ສຶກ​ວ່າ​ຕົນ​ຖືກ​ປະພຶດ​ແບບ​ອະ​ຍຸຕິ​ທຳ. ລະບອບ​ສັງຄົມ​ໜຶ່ງ​ຖ້າ​ຫາກ​ບໍ່​ມີ​ຄວາມ​ສະ​ເໝີ​ພາບ​ແລະ​ຄວາມຍຸຕິ​ທຳຢ່າງ​ແທ້​ຈິງ​ໃນ​ທຸກ​ດ້ານ, ​ໂດຍ​ສະ​ເພາະ​ແມ່ນ ຖ້າ​ຫາກ​ປະ​ໃຫ້​​ເກີດ​ສະພາບ​ການແບ່ງ​ຂົ້ວ​ຮັ່ງມີ​ທຸກ​ຍາກ​ເກີນ​ລະດັບ ​ແລະຄວບຄຸມ​ບໍ່​ໄດ້ ກໍ່​ຈະ​ເປັນ​ອັນຕະລາຍ, ຄວາມ​ວຸ່ນວາຍ​ສັງຄົມ​ຈະ​ເກີດ​ຂຶ້ນ​ໂດຍ​ງ່າຍ. ນະ​ໂຍບາຍ​ທີ່​​ກົມກຽວ​ເໝາະ​ສົມ​ທາງ​ດ້ານ​ຜົນ​ປະ​ໂຫຍ​ດຄື​ແນວ​ນັ້ນ ມັນ​ຮຽກຮ້ອງ​ໃຫ້​ມີລັກສະນະ​ວິທະຍາສາດ​ສູງ ພ້ອມ​ທັງ​ລັກສະນະມະນຸ​ອະລິຍະ​ທຳ ​ແລະ​ລັກສະນະວັດທະນະທຳ ສູງ​ທີ່​ສຸດ. ໝາຍ​ຄວາມ​ວ່າ, ທຸກ​ນະ​ໂຍບາຍ​ຂອງ​ລະບອບ​ການ​ເມືອງ​ທີ່​ກ້າວໜ້າ​ໃນ​ຍຸກ​ປະຈຸ​ບັນລ້ວນ​ແຕ່​ຕ້ອງ​ແນ​ໃສ່​ເປົ້າ​ໝາຍ​ສູງສຸດຄື ຮັບ​ໃຊ້​ມະນຸດ​ທີ່​ທັງເປັນ​ອັດຕະພາບ ທັງ​ເປັນ​ພາວະ​ພາບ ​ທີ່​ສຳຄັນ​ແລະແທ້​ຈິງຂອງ​ສັງຄົມ.

ຢາກ​ສ້າງ​ຄວາມ​ຍຸຕິ​ທຳ​ທາງ​ສັງຄົມ​ຢ່າງແທ້ຈິງ ​ແລະຫຼີກ​ລ່ຽງການ​ແບ່ງ​ຂົ້ວ​ຮັ່ງມີ​ທຸກ​ຈົນ​ເກີນ​ຄວນ ​ເພື່ອ​ບໍ່​ໃຫ້​ເກີດ​ຄວາມ​ວຸ່ນວາຍ​ທາງ​ສັງຄົມນັ້ນ ວັດທະນະທຳ​ສູງ​ສຸດ​ໃນ​ການ​ເມືອງປະຈຸ​ບັນ​ແມ່ນ​ຕ້ອງ​ຖືມະນຸດ​ທຸກ​ຊັ້ນ​ຄົນ​ແລະ​ທຸກ​ຊົນ​ຊັ້ນ​ໃນ​ສັງຄົມ​ເປັນ​ອັດຕະພາບ, ທັງ​ເປັນ​ພາວະ​ພາບ​ຂອງ​ລະບອບ​ການ​ເມື​ອງ ​ເພື່ອປຸກ​ຕື່ນ ກຳລັງ​ແຮງ​ຊ້ອນ​ແຝງ​ຂອງ​ເຂົາ, ທັງຮັບ​ໃຊ້ ​ເຂົາ​ຢ່າງ​ດີ​ທີ່​ສຸດ. ນັ້ນ​ແມ່ນ​ພື້ນຖານ​ການ​ເມືອງ ​ແລະ​ລະບອບ​ການ​ເມືອງທີ​ສະຫຼາດ, ທຸກ​ສິ່ງ​ທຸກ​ຢ່າງ​ລ້ວນ​ແຕ່​ແມ່ນ​ຍ້ອນ​ມະນຸດ​ແລະ​ເພື່ອ​ມະນຸດ. ນັ້ນ​ກໍ່​ແມ່ນ​ບ່ອນ​ອີງ​ທີ່​ສຳ​ຄົນ​ອັນ​ດັບ​ໜຶ່ງ ​ເພື່ອ​ແນ​ໃສ່​ສ້າງ​ຄວາມ​ໝັ້ນຄົງ​ຍືນຍົງ​ຍາວ​ນານຂອງ​ລະບອບ​ສັງຄົມ. ​ເມື່ອ​ແຕ່ລະຄົນ​ຮູ້ສຶກ​ວ່າ​ຕົນ​ເປັນ​ພາກສ່ວນ​ອິນ​ຊີ​ໜຶ່ງ​ຂອງ​ຊາດ, ຂອງ​ຊຸມ​ຊົນ, ​ໄດ້​ຮັບ​ຄວາມ​ເຄົາລົບ​, ​ມີ​ອິດ​ສະລະ​ເສດ​ລີ, ມີ​ຄວາມ​ຍຸຕິ​ທຳ​ແລະ​ສະ​ເໝີ​ພາບ ​ແມ່ນ​ພວກ​ເຂົາ​ທັງ​ໝົດ​ຈະ​ເປັນ​ຜູ້ຈົງ​ຮັກ​ພັກດີ ປົກ​ປັກ​ຮັກສາ​ລະບອບ, ອອກ​ແຮງ​ກໍ່ສ້າງ​ປະ​ເທດ​ຊາດ ​ແລະ ນັ້ນ​ແມ່ນ​ປະ​ເທດ, “​ແມ່ນ​ສັງຄົມ​ໜຶ່ງ​ດຽວ [​ເຊິ່ງ] ຜູ້​ມີຈິດ​ໃຈ​ອິດ​ສະລະ​ພາບ​ຢາກ​ຈະ​ຢູ່” ​ແລະ ອຸທິດ ​ຄື​ທີ່ ປຼາ​ໂຕນ ​ເຄີຍ​ເວົ້າ​ມາ (6).

ສິ່ງ​ສຳຄັນ​ໜຶ່ງ​ໃນວັດທະນະທຳການ​ເມືອງ​ປະຈຸ​ບັນ, ຄື​ທີ່​ໄດ້​ເວົ້າ​ມາ​ຂ້າງ​ເທິງ, ສະ​ແດງ​ອອກ​ຢູ່​ທີ່ສິດ​ນຳພາ, ສິດ​ກຳ​ອຳນາດ​ຂອງ​ພັກ​ການ​ເມືອງ ​ແລະ ຄວາມ​ສັກສິດ​ໃນ​ການ​ຄຸ້ມ​ຄອງ​ບໍລິຫານ​ຂອງ​ພັກ.

​ໃນ​ເງື່ອນ​ໄຂ​ໂລກ​ປະຈຸ​ບັນ, ສຳລັບທຸກ​ລະບອບ​ສັງຄົມ​ທີ່​ຂຶ້ນ​ກັບສະ​ຖາ​ບັນຍັດ​ການ​ເມືອງ​ໃດ​ໜຶ່ງ, ​ເຖິງ​ວ່າ​ລະບອບ​ນັ້ນ​ແມ່ນ​ຍ້ອນ​ພັກ​ໜຶ່ງ​ດຽວ​ກຳ​ອຳນາດ ຫຼື​ຍ້ອນ​ຫຼາຍ​ພັກ​ແຂ່ງຂັນ​ກັນ​ເພື່ອຍາດ​ເອົາ​ສິດ​ນຳພາ, ເພື່ອ​ກຳ​ອຳນາດ​​ໄດ້ຢ່າງ​ໜັກ​ແໜ້ນ, ເມື່​ອຍາດ​ໄດ້ສິດ​ນຳພາ​ແລ້ວ​ເຖິງ​ວ່າຈະ​ຕາມ​ວິທີ​ເລືອກ​ຕັ້ງ​ເສລີ​ໃດກໍ່​ດີ ກໍ່ບໍ່​ອາດ​ຈະ​ຂາດ​ອົງການ​ຄຸ້ມ​ຄອງ​ລັດທີ່​ສະອາດ​ປອດ​ໃສ ​ແລະ ມີ​ປະສິດທິ​ຜົນ​ໃນ​ການ​ປະຕິບັດ​ແນວທາງ​ຂອງ​ພັກ​ທີ່​ກຳ​ອຳນາດ. ອົງການ​ຄຸ້ມ​ຄອງ​ແລະບໍລິຫານ​ວຽກ​ງານ​ລັດນັ້ນ​ແນ່ນອນ​ຕ້ອງ​ໄດ້​ສ້າງ​ຕັ້ງ​ຂຶ້ນ​ໂດຍ​ບັນດາ​ຜູ້ດີ​ເດັ່ນ​ທີ່​​ເປັນ​ຕົວ​ແທນ​ໃຫ້​ແກ່​ພັກ​ກຳ​ອຳ​ນາດ​ແລະ​ສັງຄົມທັງ​ໝົດ. ພວກ​ເຂົາ​ແມ່ນ​ຜູ້​ທີ່​ມີ​ພ້ອມ ຄວາມ​ສາມາດ​ທີ່​ແທ້​ຈິ​ງ​ໃນ​ດ້ານ​ຕ່າງໆ​ເຊັ່ນ ວັດທະນະທຳ​ຄຸ້ມ​ຄອງ​ບໍລິການ, ລະດັບວັດທະນະທຳ​ກົດໝາຍ​ທີ່​ໜັກ​ແໜ້ນ, ລະດັບ​ວັດທະນະທຳຈັດ​ຕັ້ງ​ສູງ ​ເພື່ອ​ສຳ​ເລັດ​ພັນທະ​ແລະ​ຄວາມ​ຮັບຜິດຊອບ​ທີ່​ໜັກໜ່ວງຕໍ່​ພັກ​ຂອງ​ເຂົາ ​ແລະ​ຕໍ່​ປະ​ເທດ​ຊາດ ​ຊຶ່ງ​ບໍ່​ແມ່ນ​ພາຍຫຼັງ​ໄດ້​ຮັບ​ມອບ​ໝາຍ​ໜ້າ​ທີ່ ​ແລະ​​ດຳລົງ​ຕຳ​ແໜ່​ງ​ໃດ​ໜຶ່ງ​ແລ້ວ ​ຈຶ່ງ​ໄດ້​ຝາກ​ໄປ​ຝຶກ​ອົບຮົມ​ຢູ່​ໃນ​ພື້ນຖານ​ຝຶກ​ອົບຮົມ​ສະ​ເພາະ​ຂະ​ແໜງ. ນີ້​ເປັນ​ສິ່ງ​ທີ່​ພວກ​ເຮົາ​ຕ້ອງ​ຮ່ຳຮຽນ, ທອດ​ຖອນ​ບົດຮຽນ​ແລະ​ປະຕິບັດ ​ເພື່ອ​ບໍ່​ເສຍ​ເວລາ, ​ບໍ່ເປືອງຊັບ​ສິນ​ເງິນ​ທອງ ​ແລະ ​ເສຍ​ຄວາມ​ໄວ້​ວາງ​ໃຈ​ຂອງ​ປະຊາຊົນ.

ຢູ່​ບັນດາ​ປະ​ເທດ​ທີ່​ມີ​ຄວາມສີວິ​ໄລ ​ແລະມີລະດັບ​ປະຊາທິປະ​ໄຕ​​​ສູງ ຖ້າ​ຜູ້​​ໃດພາຍຫຼັງ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ເລືອກ​ຕັ້ງ ຫຼື​ໄດ້​ຖືກ​ແຕ່ງຕັ້ງ​ໃຫ້​ດຳລົງ​ຕຳ​ແໜ່​ງ​ທີ່​ແນ່ນອນ​ແລ້ວ ຫາກ​ບໍ່​ຕອບ​ສະໜອງ​ຄວາມ​ຕ້ອງການ​ວຽກ​ງານ​ໄດ້ ກໍ່​ຈະ​ສະ​ໝັກ​ໃຈ​ຂໍ​ລາ​ອອກ ຫຼື​ຈະ​ຖືກ​ບັງຄັບ​ໃຫ້​ລາ​ອອກ​ຈາກ​ຕຳ​ແໜ່​ງ ຫຼື​ຈະ​ຖືກ​ປົດ​ຕຳ​ແໜ່​ງ. ອາດ​ຈະ​ເວົ້າ​ໄດ້​ວ່າ, ວັດທະນະທຳ​ລາ​ອອກ​ຈາກ​ຕຳ​ແໜ່ງ ກໍ່​ເປັນ​ຈຸດ​ວັດທະນະທຳທີ່​ພົ້ນ​ເດັ່ນ ​ແລະ​ແຜ່​ຫຼາຍ​ພໍ​ຄວນ​ໃນ​ພື້ນຖານ​ການ​ເມືອງ​ປະຈຸ​ບັນ​ຂອງ​ໂລກ. ບັນດາ​ຜູ້​ເຮັດ​ການ​ເມືອງ​ທີ່​ມີວັດທະນະທຳ​ຄວນ​ເຂົ້າ​ໃຈ​ວ່າ, ການ​ທີ່​ເຂົາ​ໄດ້​ຮັບ​ມອບ​ໝາຍ​ໃຫ້​ດຳລົງ​ຕຳ​ແໜ່​ງ​ໃດ​ໜຶ່ງ​ນັ້ນ ​ແມ່ນ​ເພື່ອ​ແບກ​ຫາບວຽກ​ງານ​ລວມຂອງ​ປະ​ເທດ, ​ໂດຍ​ບໍ່​ແມ່ນ​ເພື່ອ​ເກັບ​ເອົາ​ຜົນ​ປະ​ໂຫຍ​ດ ​ເພື່ອ​ສ້າງ​ຮັ່ງ​ຄູນ​ມີ​ຢ່າງບໍ່​ຊອບ​ທຳ, ດັ່ງ​ນັ້ນ ​ເມື່ອ​ຮູ້​ວ່າ​ຕົນ​ເອງບໍ່​ມີ​ຄວາມ​ສາມາດ​ປະຕິບັດ​ໜ້າ​ທີ່ ຫຼື​ມີ​ຄວາມ​ຜິດພາດ ບໍ່​ໄດ້​ຮັບ​ຄວາມ​ເຊື່ອ​ຖື​ຂອງ​ປະຊາຊົນ​ອີກ,...​ເຂົາ​ກໍ່​ຈະລາ​ອອກ​ຈາກ​ຕຳ​ແໜ່​ງ, ການ​ລາ​ອອກ​ນັ້ນ​ເປັນ​ເລື່ອງ​ທຳ​ມະ​ນາ ​ແລະໜ້າ​ໄດ້​ຮັບ​ຄວາມ​ເຄົາລົບ. ກົງ​ຂ້າມ, ​ເມື່ອ​ມີ​ຜູ້​ໃດ​ຖືກ​ປົດ​ຕຳ​ແໜ່​ງ, ຖືກ​ຍົກ​​ເວັ້ນຕຳ​ແໜ່​ງ ຍ້​ອນຄວາມ​ສາມາດຕ່ຳ, ຍ້ອນ​ລະ​ເມີດ​ກົດໝາຍ ຫຼື​ຍ້ອນສູນ​ເສຍ​ຄວາມ​ເຊື່ອ​ຖື, ຍ້ອນ​ບໍ່​ໄດ້​ຮັບ​ຄວາມ​ໄວ້​ວາງ​ໃຈ​ຂອງ​ປະຊາຊົນອີກ ມັນ​​ແມ່ນ​ຄວາມ​ເຂັ້ມ​ງວດ​ຂອງ​ຂອງ​ກົດໝາຍ, ຄວາມ​ສະອາດ​ປອດ​ໃສ​ແລະ​ກຳລັງ​ແຮງ​ທີ່​ແທ້​ຈິງ​ຂອງ​ກົງຈັກ​ລັດ.

​ໃນ​ລັດ​ແຫ່ງ​ອຳນາດ​ກົດໝາຍ​ແລະ​ມີ​ມູນ​ເຊື້ອ​ປະຊາທິປະ​ໄຕ, ການ​ປ່ຽນ​​ຜູ້​ຂາດ​ຄວາມ​ສາມາດ​ຫຼືມີ​ຄວາມ​ຜິດພາດ​ໃດ​ໜຶ່ງນັ້ນ ລ້ວນ​ແຕ່​ຖືກ​ຖື​ວ່າ​ເປັນ​ເລື່ອງທຳ​ມະ​ດາ​ທີ່​ສຸດ ​ແນ​ໃສ່​ຈຸດປະສົງ​ຍົກ​ສູງ​ຄວາມ​ສາມາດ, ປະສິດທິ​ຜົນ, ອິດ​ທິພົນ​ຂອງ​ອົງການ​ຄຸ້ມ​ຄອງ​ບໍລິຫານ​ລັດ ​ແລະ​ຂອງ​ພັກ​ທີ່​ກຳ​ອຳນາດ, ພິ​ເສດ​ແມ່ນ​ເພື່ອ​ໃຫ້​ປະຊາຊົນ​ພໍ​ໃຈ​ແລະ​ສ້າງ​ຄວາມ​ເຫັນ​ດີ​ເຫັນ​ພ້ອມ​ສູງ​ໃນ​ສັງຄົມ. ນັ້ນ​ແມ່ນ​ເຫດຜົນຂອງ​ຄຳ​ຖາມ​ທີ່​ວ່າ ຍ້ອນ​ຫຍັງຢູ່​ບັນດາ​ລັດ​ແຫ່ງ​ອຳນາດ​ກົດໝາຍ​ທີ່ກ້າວໜ້າ ຄວາມ​ຫຼ້າ​ຊ້າ​ບໍ່​ຄ່ອຍ​ຈະ​ເກີດ​ຂຶ້ນ ​ແລະ ​ເຄີຍ​ປ່ຽນ​ແທນ​ສິດ​ນຳພາ, ສິດ​ກຳ​ອຳນາດ. ອາດ​ຈະ​ເວົ້າ​ໄດ້​ວ່າ, ຢູ່​ບັນດາ​ປະ​ເທດ​ນັ້ນ ວັດທະນະທຳລາ​ອອກ​ຈາກ​ຕຳ​ແໜ່​ງ ກໍ່​ເປັນ​ໜຶ່ງ​ໃນ​ບັນດາ​ກຳລັງ​ຜັດ​ດັນ​ທີ່​ປະກອບສ່ວນ​ຊຸກຍູ້​ການ​ພັດທະນາ​ຂອງ​ສັງຄົມ. ຄິດ​ວ່າ, ​ໄດ້​ຮອດ​ເວລາ​ແລ້ວ​ທີ່​ຫວຽດນາມ​ກໍ່​ຕ້ອງ​ຍົກ​ສູງ​ລະດັບ​ນີ້​ໃນ​ທົ່ວ​ສັງ​ຄົມ, ກ່ອນ​ອື່ນ​ໝົດ​ແມ່ນ​ໃນ​ຖັນ​ແຖວ​ພະນັກງານ​ນຳພາ​ຄຸ້ມ​ຄອງ​ຂັ້ນ​ຕ່າງໆ​ທຸກ​ຂັ້ນ.

3- ​ເພື່ອ​ພັດທະນາ​ປະ​ເທດ​ຫວຽດນາມນັ້ນ ຄຽງ​ຂ້າງ​​ພື້ນຖານ​ການ​ເມືອງ​ທີ່​ສົດ​ໃສ​ເຂັ້ມ​ແຂງ ​ແລະ ສັງຄົມ​ທີ່​ໝັ້ນຄົງ ກ້າວໜ້າ, ຍັງ​ຕ້ອງ​ລວມສູນ​ການ​ລົງທຶນ​ພັດທະນາ​ເສດຖະກິດ, ຍູ້​ແຮງ​ການ​ຫັນ​ເປັນ​ອຸດສາຫະກຳ​ຕາມ​ທິດ​ທັນ​ສະ​ໄໝ. ​ແຕ່​ວ່າ, ປະຈຸ​ບັນ​ນີ້ ບໍ່​ອາດ​ຈະ​ພັດທະນາ​ເສດຖະກິດ​ດ້ວຍ​ຄ່າ​ໃຊ້​ຈ່າງ​ທັງ​ໝົດ, ​​ໂດຍສະ​ເພາະ​ແມ່ນ ບໍ່​ອາດ​ຈະປະຕິບັດ​ຕົວ​ຊີ້​ວັດ​ການ​ເຕີບ​ໂຕ​ເສດຖະກິດ​ ດ້ວຍການ​ທຳລາຍ​ສະພາບ​ແວດ​ລ້ອມ​ແຫ່ງການ​ດຳລົງ​ຊີວິດ. ​ເວົ້າ​ຢ່າງ​ອື່ນ, ກ່ອນ​ອື່ນ​ໝົດ​ຕ້ອງ​ເຊື່ອມ​ໂຍງ​ການ​ພັດທະນາ​ເສດຖະກິດ​ກັບວັດທະນະທຳ​ນິ​ເວດ​ວິທະຍາ. ຄວນ​ຈື່​ຈຳ​ຄຳ​ຊີ້​ແນະ​ຂອງ ກາກ​ມາກ ກ່ອນ​ໜ້າ​ນີ້​ຮ້ອຍ​ກວ່າ​ປີ​ທີ່​ວ່າ “ຖ້າ​ຫາກ​ການ​​ເພາະ​ປູກ​ດຳ​ເນີນ​ໄປ​ແບບ​ເກີດ​ເອງ ​ໂດຍ​ບໍ່​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ແນະນຳ​ຢ່າງມີ​ສະຕິ... ​ແມ່ນ​ຫຼັງ​ຈາກ​ການ​ເພາະ​ປູກ​​ ຈະ​ເຫຼືອພຽງ​ແຕ່​ດິນເປົ່າວ່າງ​ເທົ່າ​ນັ້ນ” (7).

​ເປີດ​ກວ້າງ​ຄຳ​ຊີ້​ແນະ​ດັ່ງກ່າວ​ຂອງ ກ.ມາກ ​ເຮົາ​ຈະ​ເຂົ້າ​ໃຈ​ໄດ້​ວ່າ, ​​ເຖິງຈະ​ເປັນ​ການ​ພັດທະນາ​ກະສິກຳ ຫຼື​ພັດທະນາ​ອຸດສາຫະກຳ ກໍ່​ລ້ວນ​ແຕ່​ຕ້ອງ​ມີ​ຄວາມ​ຮູ້​ເລິກ​ເຊິ່ງກ່ຽວ​ກັບ​ສາຍ​ພົວພັນ​ລະຫວ່າງ​ມະນຸ​ດກັບ​ໂລກ​ທຳ​ມະ​ຊາດ; ຕ້ອງ​ເຂົ້າ​ໃຈ​ເລິກ​ເຊິ່ງວ່າ ມະນຸດ​ແລະ​ສັງຄົມ​ມະນຸດ​ບໍ່​ອາດ​ຈະ​ຄົງ​ຕົວ​ຢູ່​ໄດ້​ຖ້າ​ຫາກ​ຂາດ​ການ​ຊ່ວຍ​ເຫຼືອ​ຂອງ​ທຳ​ມະ​ຊາດ; ພິ​ເສດ, ມະນຸດ “​ບໍ່​ປົກຄອງ​ໂລກ​ທຳ​ມະ​ຊາດໄດ້, ຄື​ຜູ້​ຮຸກ​ຮານ​ປົກຄອງ​ປະຊາຊາດ​ອື່ນ, ຄື​ຄົນ​ໜຶ່ງ​ທີ່​ມີ​ຊີວິດ​ຢູ່​ນອກ​ໂລກ​ທຳ​ມະ​ຊາດ”(8). ສິ່ງ​ດັ່ງກ່າວ​ໝາຍ​ຄວາມ​ວ່າ, ຢາກ​ພັດທະນາ​ເສດຖະກິດ​ຢ່າງມີ​ປະສິດທິ​ຜົນ ​ແລະບໍ່ຕ້ອງ​ເສຍຄ່າ​​ໃຊ້​ຈ່າຍ​ດ້ານ​ສິ່ງ​ແວດ​ລ້ອມ ​ແມ່ນ​ຕ້ອງ​ມີ​ວັດທະນະທຳ, ​ເປັນ​ຕົ້ນ​ແມ່ນ​ຄວາມ​ຮູ້​ວັດທະນະທຳ​ນິ​ເວດ​ວິທະຍາ.

ຍ້ອນ​ແນວ​ນັ້ນ, ຮັບ​ການ​ລົງທຶນ, ດຳ​ເນີນ​ການ​ຫັນ​ເປັນ​ອຸດສາຫະກຳ ຈຳ​ເປັນ​ຕ້ອງຕາ​ມທິດ​ທາງ​ທັນ​ສະ​ໄໝ; ບໍ່​ແຍກ​ການ​ຫັນ​ເປັນ​ອຸດສາຫະກຳ​ອອກ​ຈາກ​ການ​ຫັນ​ເປັນ​ທັນ​ສະ​ໄໝ. ​ເຖິງ​ຈະ​ຫັນ​ເປັນ​ອຸດສາຫະກຳຕໍ່​ອຸດສາຫະກຳ ຫຼືຫັນ​ເປັນ​ອຸດສາຫະກຳຕໍ່​ກະສິກຳກໍ່ຕາມ ກໍ່​ຕ້ອງຕາ​ມທິດ​ທັນ​ສະ​ໄໝ, ບົນ​ພື້ນຖານການນຳ​ໃຊ້​ເຕັກ​ໂນ​ໂລ​ຊີ​ທັນ​​ໄໝ, ບໍ່​ຄວນ​ອີງ​ໃສ່​ແຕ່​ລາຄາຖືກ ຫຼື​ໄດ້​ກູ້​ຢືມ​ເງິນ​ດ້ວຍ​ອັດຕາ​ດອກ​ເບ້​ຍຕ່ຳ​. ຈົ່ງລະມັດລະວັງ​ຕໍ່​​ສະພາບ​ການ “ຢາກ​​ໄດ້ແຕ່​ຖ້ວຍ​ເຂົ້າ ປະພາ​ເຂົ້າ” ຄື​ດັ່ງ​ບັນດາ​ໂຄງການ​ລົງທຶນ​ທີ່​ແກ່ຍາວ​ຫຼາຍ​ປີ ​ແລະ ຈຳນວນ​ເງິນ​ລົງທຶນ​ເພີ່ມ​ຂຶ້ນ​ຫຼາຍ​ທີ່​ສຸດ​ທຽບ​ກັບ​ເມື່ອ​ອະນຸມັດ​ການ​ປະມູນ ຊຶ່ງ​ພວມ​ປະກົດ​ຢູ່​ຕໍ່ໜ້າ​ທຸກ​ຄົນ.

ລະດັບວັດທະນະທຳ​ນິ​ເວດ​ວິທະຍາ​ຕ່ຳ​ຍັງ​ສະ​ແດງ​ອອກ​ຢູ່​ທີ່​ການອະນຸຍາດ​ໃຫ້​ກໍ່ສ້າງ​ໂຮງງານ​ໄຟຟ້າ​ນ້ຳຕົກ​ຂະໜາດ​ນ້ອຍຫຼາຍ​ເກີນ​ຄວນຢູ່​ເຂດ​ປ່າ​ສະຫງວນ, ປ່າ​ປ້ອງ​ກັນ​ໃນ​ຫຼາຍ​ແຂວງ. ພວກ​ເຂົາ​ໄດ້​ສວຍ​ໃຊ້​ການ​ກໍ່ສ້າງ​ໂຮງງານ​ໄຟຟ້າ​ນ້ຳຕົກ​ເພື່ອ​ຂຸດ​ຄົ້ນ​​ໄມ້​ຢູ່​ໃນ​ປ່າ​ສະຫງວນ​ຢ່າງ​ຖືກ​ກົດໝາຍ. ພ້ອມ​ກັນ​ນັ້ນ, ​ແຜນ​ນະ​ໂຍບາຍ​ຫັນປ່ຽນ​ຈຸດປະສົງ​ນຳ​ໃຊ້​ປ່າ​ປ້ອງ​ກັນ, ປ່າ​ຮັກສາ​ນ້ຳ, ນັບ​ທັງ​ປ່າ​ທີ່​ມີ​ຄຸນຄ່າ​ປ້ອງ​ກັນ​ປະ​ເທດ, ​ເພື່ອ​ເຮັດ​ເສດຖະກິດ,... ກໍ່​ເປີດ​ໂອກາດ​ໃຫ້​ແກ່​ການ​ທຳລາຍ​ປ່າ​ຢ່າງ​ຖືກ​ກົດໝາຍ. ມີ​ຫຼາຍ​ເລື່​ອງ​ອີກ​ທີ່ສາມາດ​ພິສູດ​ໃຫ້​ແກ່​ລະດັບ​ວັດທະນະທຳ​ນິ​ເວດ​ວິທະຍາ​ທີ່​ຕ່ຳ​ຕ້ອຍ​ໃນ​ການກຳນົດ​ນະ​ໂຍບາຍ​ພັດທະນາ​ເສດຖະກິດ​ໃນ​ໄລຍະ​ທີ່​ຜ່ານ​ມາ.

ວັດທະນະທຳ​ກໍ່​ຍັງ​ບໍ່​ທັນ​ຊຶມ​ເລິກ​ເຂົ້າ​ໃນຂົງ​ເຂດ​ການ​ຜະລິດ ທຸລະ​ກິດ; ວັດທະນະທຳທຸລະ​ກິດ ​ແລະ​ວັດທະນະທຳ​ວິ​ສາ​ຫະກິດຍັງ​ບໍ່​ໄດ້​ຖື​ເປັນ​ສຳຄັນ, ຍັງ​ບໍ່​ຖືກ​ຖື​ວ່າ​ເປັນ​ເງື່ອນ​ໄຂທີ່​ມີ​ຄວາມ​ສຳຄັນ​ເປັນຕາ​ຍສຳລັບ​ການ​ພັດທະນາ​ແບບ​ຍືນ​ຍົງ​ຂອງ​ປະ​ເທດ​ຊາດ. ສິ່ງ​ທີ່​ໜ້າ​ເປັນ​ຫ່ວງ​ກວ່າ​ອີກ​ຄື ລະດັບວັດທະນະທຳ​ວິ​ສາ​ຫະກິດ ​ແລະ​ນັກທຸລະກິດ​ຂອງ​ພວກ​ເຮົາຍັງ​ບໍ່​ຕອບ​ສະໜອງ​ໄດ້​ຄວາມ​ຕ້ອງການ​ທຸລະ​ກິດ​ໃນ​ເງື່ອນ​ໄຂ​ໂລກາ​ພິວັດ​ປະຈຸ​ບັນ. ​ເສດຖະກິດ​ຂອງ​ປະ​ເທດ ​ແລະ ​ເວົ້າ​ລວມທັງ​ບັນດາ​ດ້ານ​ອື່ນ​ຂອງ​ປະ​ເທດ, ຈະ​ບໍ່​ສາມາດ​ພັດທະນາ​ແບບ​ຍືນ​ຍົງ​ໄດ້​ຖ້າ​ຫາກ​ລະດັບວັດທະນະທຳທຸລະ​ກິດ​ບໍ່​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ຍົກ​ສູງ​ຂຶ້ນ​ຢ່າງ​ທັນ​ການ, ຖ້າ​ຫາກວັດທະນະທຳ​ທຸລະ​ກິດ ​ແລະວັດທະນະທຳ​ວິ​ສາ​ຫະກິດ​ບໍ່​ໄດ້​ຮັບ​ຄວາມ​ເອົາ​ໃຈ​ໃສ່​ຢ່າງ​ຈິງ​ຈັງ.

ອາດ​ຈະ​ເຫັນ​ໄດ້​ຢ່າງ​ງ່າຍດາຍ​ວ່າ, ປະຈຸ​ບັນ​ນີ້ ຄຽງ​ຂ້າງ​ບັນດາ​ຜູ້​ຜະລິດ​ແລະ​ນັກ​ທຸລະ​ກິດ​ທີ່​ແທ້​ຈິງ ມີ​ຄຸນສົມບັດ ​ແລະ​ມີວັດທະນະທຳ​ ກໍ່​ຍັງ​ມີ​ສະພາບ​ການ​ຜະລິດ ທຸລະ​ກິດ​ແບບ​ຍາດ​ຊີງ​ຄຸບ​​ແຍ່ງ, ຂາດ​ຄຸນສົມບັດ, ຝືນວັດທະນະທຳ ທີ່​ພວມ​ແຜ່​ລາມ​ເກືອບ​ທຸກ​ຂົງ​ເຂດ, ນັບ​ທັງ​ຂົງ​ເຂດ​ທີ່​ພົວພັນ​​ເຖິງສຸຂະພາບ​ແລະ​ຊີວິດ​ປະຊາຊົນ.

ຕ້ອງ​ຍອມຮັບ​ວ່າ, ສະພາບ​ການ​ຜະລິດ​ແລະ​ທຸລະ​ກິດ​ແບບ​ບໍ່​ມີ​ວັດທະນະທຳ​ນີ້​ອາດ​ຈະ​ເກີດ​ຂຶ້ນ​ໃນ​ເວລາ​ຍາວ​ນາມ​ຄື​ແນວ​ນັ້ນ​ແມ່ນ​ຍ້ອນ​ຫຼາຍ​ສາ​ເຫດ, ນອກຈາກ​ຄວາມ​ຜິດ​ຂອງ​ນັກທຸລະກິດ​ແລ້ວ ຍັງ​ມີ​ຂໍ້​ຜິດພາດ​ຂອງບັນດາ​ອົງການອຳນາດ​ການ​ປົກຄອງ, ຂອງ​ອົງການ​ປະຕິບັດ​ກົດໝາຍ ​ແລະ ຍ້ອນ​ທັງ​ຄວາມ​ຂາດ​ເຂີນ​ກົດໝາຍ, ຍ້ອນ​ກົດໝາຍ​ຂອງ​ພວກ​ເຮົາ​ບໍ່​​ໄປທັນ​ກັບ​ຊີວິດ​ຈິງ. ກໍ່​ອາດ​ຈະ​ເວົ້າ​ວ່າ, ​ການ​ຜະລິດ ທຸລະ​ກິດ​ແບບ​ຝືນວັດທະນະທຳ​ສາມາດ​ຄົງຕົວ​ໄດ້ຢ່າງ​ເປີດ​ເຜີຍຄື​ປະຈຸ​ບັນ​ແມ່ນ​ຍ້ອນ​ໄພ​ສໍ້​ລາດ​ບັງ​ຫຼວງ​ຍັງ​ທີ່ບໍ່​ຖືກ​ກີດ​ກັ້ນ; ຍ້ອນ​ຜົນ​ປະ​ໂຫຍ​ດໝູ່​ພວກ​ທີ່​ຊົ່ວ​ຮ້າຍ​ຂອງ​ພວກ​ຜູ້​ເສື່ອ​ມ​ໂຊມ ປ່ຽນ​ທາດ ຊຶ່ງ​ກົດໝາຍ​ແລະ​ອົງການ​ປະຕິບັດ​ກົດໝາຍຍັງ​ບໍ່​ທັນ​ກຳ​ໄດ້. ນີ້​ແມ່ນ​ຫຼັກ​ຖານ​ທີ່​ພົ້ນ​ເດັ່ນກ່ຽວ​ກັບຄວາມ​ພົວພັນ​ໃກ້ຊິດຕິດ​ແທດ​ລະຫວ່າງ​ວຽກ​ງານ​ຄຸ້ມ​ຄອງ​ບໍລິຫານ​ລັດ​ຂັ້ນ​ຕ່າງໆ ກັບການ​ເຄື່ອນ​ໄຫວ​ເສດຖະກິດ, ລະຫວ່າງການ​ເມືອງ​​ແລະ​ເສດຖະກິດ​ກັບວັດທະນະທຳ​./.

ສຈ, ປອ. ຫງວຽນ​ຈ້ອງ​ຈ໋ວນ

ສະ​ຖາ​ບັນວິທະຍາສາດ​ສັງຄົມ​​ແຫ່ງ​ຊາດຫວຽດນາມ

--------------------

(1) ​ໂຮ່ຈີມິນ: ນິພົນ​ຄົບ​ຊຸດ, ສພຈ ການ​ເມືອງ​ແຫ່ງ​ຊາດ, ຮ່າ​ໂນ້ຍ, 1995, ​ເຫຼັ້ມ 6, ໜ້າ 368-369.

(2), (3) ​ໂຮ່ຈີມິນ: ນິພົນ​ຄົບ​ຊຸດ, ປຶ້ມ​ທີ່​ໄດ້​ແນະນຳ, ​ເຫຼັ້ມ 3, ໜ້າ 431.

(4) ປຼາ​ໂຕນ: ສາທາລະນະ​ລັດ. ສພຈ ​ໂລກ, ຮ່າ​ໂນ້ຍ, 2013, ໜ້າ 93.

(5) ​ມ. ຊີ​ເຊ​ໂຣນ: ກ່ຽວ​ກັບ​ອຳນາດ​ການ​ປົກຄອງ, ​ແປ​ໂດ​ຍ ​ເລືອ​ງດັງ​ວິ໊ງດຶກ. ສພຈ ​ຮົ່ງດຶກ, ຮ່າ​ໂນ້ຍ, 2017, ໜ້າ 338, 246.

(6) ປຼາ​ໂຕນ: ສາທາລະນະ​ລັດ. ປຶ້ມທີ່​ໄດ້​ແນະນຳ, ໜ້າ 589.

(7) ກ.ມາກ ​ແລະ ຟ.ອັງ​ແກນ: ນິພົນ​ຄົບ​ຊຸດ, ສພຈ ການ​ເມືອງ​ແຫ່ງ​ຊາດ, ຮ່າ​ໂນ້ຍ, 1997, ​ເຫຼັ້ມ 32, ໜ້າ 80.

(8) ກ.ມາກ ​ແລະ ຟ.ອັງ​ແກນ: ນິພົນ​ຄົບ​ຊຸດ, ປຶ້ມ​ທີ່​ໄດ້​ແນະນຳ, ​ເຫຼັ້ມ 20, ໜ້າ 655.

(9) ​ເບິ່ງ: ມະຕິ​ກອງ​ປະຊຸມ​ຄະນະ​ບໍລິຫານ​ງານ​ສູນ​ກາງ​ພັກ ຄັ້ງ​ທີ​ເກົ້າ ​ສະ​ໄໝ​ທີ XI ກ່ຽວກັບ​ການ​ກໍ່ສ້າງ​ແລະ​ພັດ​ທະ​ນາ​ວັດທະນະທຳ, ຜູ້​ຄົນ​ຫວຽດນາມ ​ເພື່ອ​ຕອບ​ສະໜອງ​ການ​ພັດທະນາ​ປະ​ເທດ​ແບບ​ຍືນ​ຍົງ.

Other Stories

ບົດທີ່ມີຜູ້ອ່ານຫລາຍສຸດ

ບົດໃໝ່ສຸດ