ຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດໃນການພົວພັນສາກົນ
ແລະ ຄວາມໝາຍນະໂຍບາຍບາງປະການ
ແລະ ຄວາມໝາຍນະໂຍບາຍບາງປະການ
ປະທານາທິບໍດີ ໂດນັນ ທຣັມ ແຫ່ງສະຫະລັດອາເມລິກາ ລົງນາມໃນຄຳສັ່ງພາສີຕອບໂຕ້ທີ່ທຳນຽບຂາວ ເມື່ອວັນທີ່ 2 ເມສາ 2025 _ແຫຼ່ງ: AFP
ກ່ຽວກັບແນວຄວາມຄິດເລື່ອງຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດ
ໃນການຄົ້ນຄວ້າກ່ຽວກັບການພົວພັນລະຫວ່າງປະເທດ, "ຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດ" ມັກຈະຖືກເຂົ້າໃຈວ່າເປັນເຫດການທີ່ເກີດຂຶ້ນນຢ່າງກະທັນຫັນ, ເກີນຄວາມສາມາດໃນການຄາດຄະເນຕາມປົກກະຕິ, ມີຜົນກະທົບໂດຍກົງຕໍ່ຜົນປະໂຫຍດແຫ່ງຊາດ ແລະ ຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງຊາດ, ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງບັງຄັບໃຫ້ປະເທດຕ້ອງປັບປ່ຽນນະໂຍບາຍການຕ່າງປະເທດ ແລະ ທິດທາງຍຸດທະສາດຢ່າງສິ້ນເຊີງ(1). ເຖິງຈະມີຂໍ້ມູນພຽງພໍ, ຜູ້ກຳນົດນະໂຍບາຍກໍອາດຈະຕົກຢູ່ໃນທ່າຮັບໄດ້ ເນື່ອງຈາກອະຄະຕິທາງຄວາມຄິດ ແລະ ແຮງກົດດັນດ້ານເວລາ ສົ່ງຜົນໃຫ້ບໍ່ສາມາດຮັບຮູ້ເຖິງທາດແທ້ຂອງໄພຂົ່ມຂູ່ໃໝ່ໆໄດ້.
ໃນທຳນອງດຽວກັນ, ໃນກິດຈະການຄົ້ນຄວ້າທີ່ສໍາຄັນກ່ຽວກັບການບຸກໂຈມຕີຢ່າງກະທັນຫັນທີ່ທ່າເຮືອໄຂ່ມຸກ (ສະຫະລັດອາເມລິກາ) ໃນປີ 1941, ໂຣເບີຣ໌ຕາ ໂວນສະເຕັດເຕີຣ໌ (Roberta Wohlstetter) ນັກວິຊາການ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ການມີຂໍ້ມູນຫຼາຍກວ່າບໍ່ໄດ້ຊ່ວຍປ້ອງກັນເຫດການທີ່ບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດສະເໝີໄປ(2). ບໍ່ໜຳ, ຄວາມລົ້ມເຫຼວໃນການຄາດຄະເນ ແລະປ້ອງກັນເຫດການທີ່ບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດ ມັກຈະບໍ່ແມ່ນຍ້ອນຂາດຂໍ້ມູນ, ແຕ່ເກີດຈາກ “ສັນຍານລົບກວນ” ຈໍານວນຫຼາຍທີ່ຫຼີກລ້ຽງບໍ່ໄດ້ ເມື່ອຕ້ອງປະມວນຜົນຂໍ້ມູນຈໍານວນມະຫາສານ. ຄວາມທ້າທາຍນີ້ຍິ່ງຮ້າຍແຮງຂຶ້ນໃນຍຸກດິຈິຕອນປະຈຸບັນ, ເມື່ອປະເທດຕ່າງໆຕ້ອງປະເຊີນກັບຂໍ້ມູນຈຳນວນມະຫາສານຈາກຫຼາຍແຫຼ່ງທີ່ແຕກຕ່າງກັນ, ພ້ອມກັນນັ້ນ, ອັດຕາການປ່ຽນແປງຂອງສະພາບການສາກົນກໍ່ເພີ່ມຂຶ້ນແບບທະວີຄຸນເຊັ່ນກັນ.
ຈາກທັດສະນະອື່ນ, ນັກວິຊາການ ເອຣິດ ດາຫ໌ລ (Erik Dahl) ເນັ້ນໜັກເຖິງສອງປັດໄຈສໍາຄັນໃນການປ້ອງກັນຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດ: ທີໜຶ່ງ, ຂໍ້ມູນທີ່ຊັດເຈນໃນລະດັບຍຸດທະສາດ; ທີສອງ, ຄວາມຍອມຮັບຂອງຜູ້ກຳນົດນະໂຍບາຍຕໍ່ຄຳເຕືອນ(4).
ຜ່ານການປຽບທຽບການເຂົ້າຮ່ວມຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາໃນການໂຈມຕີທ່່າເຮືອໄຂ່ມຸກ ກັບການສູ້ຮົບຂອງກອງທັບເຮືອ Midway ໃນສະໜາມຮົບປາຊີຟິກ, ເອຣິດ ດາຫ໌ລ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມສໍາເລັດໃນການປ້ອງກັນຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດບໍ່ພຽງແຕ່ຂຶ້ນກັບຄວາມສາມາດໃນການວິເຄາະຍຸດທະສາດໂດຍລວມ, ແຕ່ຍັງຕ້ອງອາໄສຂໍ້ມູນທີ່ສະເພາະ, ມີລັກສະນະການກະທຳ, ມີຄວາມພ້ອມທີ່ຈະຮັບເອົາ ແລະ ປະມວນຜົນຂໍ້ມູນຂອງຜູ້ນຳ. ທິດສະດີນີ້ມີຄຸນຄ່າພິເສດໃນສະພາບການປະຈຸບັນ, ເມື່ອບັນດາປະເທດກໍາລັງປະເຊີນກັບຄວາມທ້າທາຍດ້ານຄວາມໝັ້ນຄົງຮູບແບບໃໝ່ຫຼາຍປະເພດ, ຕັ້ງແຕ່ການກໍ່ການຮ້າຍຈົນເຖິງການໂຈມຕີທາງໄຊເບີຣ໌ ເຊິ່ງຕ້ອງໃຊ້ການປະສົມປະສານຢ່າງກົມກຽວລະຫວ່າງຄວາມສາມາດໃນການເກັບກໍາຂໍ້ມູນ ແລະ ຄວາມສາມາດໃນການຕັດສິນໃຈຢ່າງທັນເວລາຂອງອົງການກຳນົດນະໂຍບາຍ.
ໂດຍລວມແລ້ວ, ການຄົ້ນຄວາສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດນັ້ນມີຫຼາຍມິຕິແລະສັບຊ້ອນ ເຊິ່ງອາດຈະເກີດຈາກຫຼາຍສາເຫດທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ນີ້ແມ່ນຄວາມທ້າທາຍສັງລວມທີ່ປະກອບມີປັດໄຈດ້ານຄວາມຮູ້, ການຈັດຕັ້ງແລະລະບົບ ເຊິ່ງຈຳເປັນຕ້ອງໃຫ້ປະເທດສ້າງຂະບວນການ ແລະ ລະບົບທີ່ສົມບູນແບບ ເຊິ່ງລວມເອົາຄວາມສາມາດໃນການລວບລວມ ແລະ ປະມວນຜົນຂໍ້ມູນໂດຍລະອຽດ, ຄວາມສາມາດໃນການວິເຄາະຍຸດທະສາດເຊັ່ນດຽວກັນກັບຄວາມຍືດຫຍຸ່ນໃນຂະບວນການຕັດສິນໃຈ. ໃນສະພາບການທາງພູມສາດ-ການເມືອງຂອງໂລກທີ່ບໍ່ແນ່ນອນເພີ່ມຂຶ້ນ ດ້ວຍການປະກົດຕົວຂອງນະວັດຕະກຳທີ່ບຸກທະລຸເຊັ່ນ ປັນຍາປະດິດ (AI), ຂໍ້ມູນຂະໜາດໃຫຍ່ (Big Data) ແລະ ຮູບແບບໃໝ່ໆຂອງຄວາມຂັດແຍ້ງໃນໂລກໄຊເບີຣ໌, ຄວາມສາມາດໃນການລະບຸ ແລະ ຕອບສະໜອງຕໍ່ຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດກຳລັງກາຍເປັນໜຶ່ງໃນຄວາມສາມາດຫຼັກ ເພື່ອຮັບປະກັນຄວາມໝັ້ນຄົວແຫ່ງຊາດ.
ປະສົບການສາກົນໃນການຕອບສະໜອງຕໍ່ຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດ
ການຄົ້ນຄວ້າກ່ຽວກັບຄວາມຂັດແຍ້ງລະຫວ່າງປະເທດສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ມີການບັນທຶກກໍລະນີການຂັດແຍ້ງຍຸດທະສາດທີ່ບໍ່ຄາດຄິດ 68 ກໍລະນີໃນສະຕະວັດທີ XX ໂດຍມັກຈະເກີດຂຶ້ນຫຼັງຈາກໄລຍະເວລາແຫ່ງຄວາມເຄັ່ງຕຶງແລະວິກິດການ(4). ຄຸນລັກສະນະນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມຂັດແຍ້ງພື້ນຖານ ໃນການຄົ້ນຄວ້າຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດ, ນັ້ນແມ່ນ, ເຖິງແມ່ນວ່າສັນຍານເຕືອນຈະປາກົດຂຶ້ນ, ປະເທດກໍ່ອາດຈະຕົກຢູ່ໃນທ່າຮັບ ເນື່ອງຈາກຂໍ້ຈໍາກັດໃນການຮັບຮູ້ ແລະ ຕອບສະໜອງຕໍ່ສັນຍານເຫຼົ່ານີ້.
ຕັ້ງແຕ່ປີ 1945, ທາດແທ້ຂອງຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດໄດ້ມີການປ່ຽນແປງຢ່າງສິ້ນເຊີງ. ທີໜຶ່ງ, ຂອບເຂດຂອງຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດໄດ້ຂະຫຍາຍອອກໄປນອກຂອບເຂດການທະຫານແບບດັ້ງເດີມ, ລວມທັງການໂຈມຕີກໍ່ການຮ້າຍ, ການໂຈມຕີທາງອິນເຕີເນັດ ແລະ ວິກິດການດ້ານເສດຖະກິດແລະການເງິນ ທີ່ມີຜົນກະທົບທາງດ້ານພູມສາດ-ການເມືອງ. ທີສອງ, ເຕັກໂນໂລຊີໄດ້ກາຍເປັນຕົວແປທີ່ສໍາຄັນ ທັງສ້າງເຄື່ອງມືໃໝ່ສໍາລັບການຄາດຄະເນແລະການປ້ອງກັນ ແລະ ເປີດຊ່ອງທາງໃໝ່ຂອງການໂຈມຕີ ແລະ ການສ້າງສິ່ງທີ່ບໍ່ຄາດຄິດ. ທີສາມ, ຄວາມຂັດແຍ່ງກັນໃນພາກພື້ນ, ເຖິງວ່າຈະຖືກຈຳກັດໃນຂອບເຂດ, ແຕ່ກໍ່ສາມາດສົ່ງຜົນກະທົບທາງຍຸດທະສາດທົ່ວໂລກຜ່ານລະບົບຕ່ອງໂສ້ ແລະ ຄວາມເຊື່ອມໂຍງເຂົ້າກັນຂອງລະບົບສາກົນທີ່ນັບມື້ນັບເພີ່ມຂຶ້ນ.
ວິກິດການລູກສອນໄຟໃນກູບາປີ 1962 ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດອາດຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຈາກການທີ່ປະເທດຕ່າງໆປະເມີນການຍອມຮັບຄວາມສ່ຽງຂອງກັນແລະກັນຜິດພາດ. ຜົນທີ່ຕາມມາຂອງວິກິດການນຳໄປສູ່ການຈັດຕັ້ງ "ສາຍດ່ວນ" ລະຫວ່າງສະຫະພາບໂຊວຽດແລະສະຫະລັດອາເມລິການ ແລະ ກົນໄກການເຈລະຈາປົກກະຕິລະຫວ່າງມະຫາອໍານາດທັງສອງ ລວມທັງການກຳເກີດຂອງສົນທິສັນຍາຫຼາຍສະບັບກ່ຽວກັບການຄວບຄຸມອາວຸດນິວເຄຼຍໃນທົດສະວັດຕໍ່ໆມາ(5).
ໃນຂະນະດຽວກັນ, ສົງຄາມ ຢອມ ຄິບປົວ ເມື່ອປີ 1973 ລະຫວ່າງລັດອາຣັບ ແລະ ອິດສະຣາແອນ ຖືເປັນຕົວຢ່າງຄຼາດສິກທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ກຸ່ມປະເທດສຳພັນທະມິດສາມາດສ້າງຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດໄດ້ໂດຍໃຊ້ປະໂຫຍດຈາກ “ຈຸດບອດ” ໃນຈິນຕະນາການຍຸດທະສາດຂອງຝ່າຍກົງຂ້າມ. ຫຼັງຈາກໄດ້ຮັບໄຊຊະນະຢ່າງລົ້ນເຫຼືອໃນສົງຄາມຫົກວັນໃນປີ 1967, ອິດສະຣາເອນໄດ້ພັດທະນາ "ແນວຄວາມຄິດການປ້ອງກັນ" ບົນພື້ນຖານຂອງຄວາມເຊື່ອໃນຄວາມເໜືອກວ່າທາງທະຫານໂດຍສົມບູນ ແລະ ຫຼັກຄໍາສອນການເຕືອນໄພລ່ວງຫນ້າ(6). ອີຢິບ ແລະ ຊີເຣຍ ສາມາດໃຊ້ປະໂຫຍດຈາກຈຸດອ່ອນໃນຈິນຕະຮາການນີ້ໄດ້ສຳເລັດ ໂດຍດຳເນີນຍຸດທະການຫຼອກລວງທີ່ຊັບຊ້ອນເປັນເວລາຫຼາຍເດືອນ, ໃນນັ້ນມີການຊ້ອມຮົບຂະໜາດໃຫຍ່ຫຼາຍກວ່າ 40 ຄັ້ງຕາມແນວຊາຍແດນ, ສົ່ງຜົນໃຫ້ ອິດສະຣາແອນ ຄ່ອຍໆສູນເສຍຄວາມລະມັດລະວັງຕໍ່ການເຄື່ອນໄຫວທາງທະຫານເຫຼົ່ານີ້. ພ້ອມກັນນັ້ນ, ອີຢິບ ແລະ ຊີເຣຍ ຍັງໄດ້ໃຊ້ປະໂຫຍດຈາກປັດໄຈທາງວັດທະນະທຳ, ສາສະໜາ (ການເລືອກວັນບຸນ ຢອມ ຄິບປົວ) ແລະ ຍຸດທະສາດພູມສາດ-ການເມືອງ (ບຸກໂຈມຕີພ້ອມກັນສອງດ້ານ) ເພື່ອເພີ່ມອົງປະກອບຂອງຄວາມບໍ່ຄາດຄິດໃຫ້ຫຼາຍທີ່ສຸດ.
ປະສົບການຂອງສົງຄາມຄັ້ງນີ້ເຮັດໃຫ້ເກີດການປ່ຽນແປງພື້ນຖານໃນວິທີການຂອງອິດສະຣາແອນ ໃນການແກ້ບັນຫາຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດ(7). ທີໜຶ່ງ, ອິດສະຣາແອນຈັດຕັ້ງໜ່ວຍງານສະເພາະກິດເພື່ອຄວາມທ້າທາຍສົມມຸດຕິຖານຍຸດທະສາດທີ່ເໜືອກວ່າ, ເພື່ອແນໃສ່ຫຼຸດຜ່ອນຈຸດບອດໃນການວິເຄາະຂ່າວລັບ. ທີສອງ, ສ້າງລະບົບເຕືອນໄພລ່ວງໜ້າແບບຫຼາຍຊັ້ນ ທີ່ປະສົມປະສານທັງອົງປະກອບທາງເຕັກໂນໂລຊີແລະມະນຸດ ໂດຍເນັ້ນເປັນພິເສດທີ່ການຕິດຕາມການປ່ຽນແປງເລັກນ້ອຍ ໃນສະພາບແວດລ້ອມຍຸດທະສາດ. ທີສາມ, ພັດທະນາຫຼັກຄໍາສອນເລື່ອງ “ການປ້ອງກັນແບບລາຍຊັ້ນ” ໂດຍບໍ່ອີງໃສ່ການປ້ອງກັນພຽງຊັ້ນດຽວ, ບໍ່ວ່າການປ້ອງກັນຊັ້ນນັ້ນຈະທັນສະໄໝພຽງໃດກໍຕາມ. ບົດຮຽນນີ້ຖືວ່າຍັງມີຄຸນຄ່າສຳລັບປະເທດຂະໜາດກາງແລະຂະໜາດນ້ອຍໃນສະພາບການປະຈຸບັນ.
ເມື່ອກ້າວເຂົ້າສູ່ສະຕະວັດທີ XXI, ການໂຈມຕີຂອງຜູ້ກໍ່ການຮ້າຍຢູ່ສູນການຄ້າໂລກ ແລະ ທຳນຽບຫ້າແຈ ໃນສະຫະລັດອາເມລິກາ (ວັນທີ່ 11 ກັນຍາ 2001) ໄດ້ສ້າງຄວາມທ້າທາຍໃໝ່ໃນການກຳນົດແລະຕອບສະໜອງຕໍ່ຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດ. ຄວາມບໍ່ຄາດຄິດບໍ່ໄດ້ຢູ່ທີ່ການເກັບກຳຂໍ້ມູນເນື່ອງຈາກມີລາຍງານຂ່າວລັບຈຳນວຍຫຼາຍ ທີ່ກ່າວເຖິງອົງການກໍ່ການຮ້າຍ ອັນ ກໍອິດະ (Al Qaeda) ໃນໄລຍະກ່ອນການໂຈມຕີ, ແຕ່ຢູ່ທີ່ການບໍ່ສາມາດເຊື່ອມໂຍງຊິ້ນສ່ວນຂໍ້ມູນທີ່ແຕກຕ່າງກັນໃຫ້ເປັນພາບລວມໄດ້(8). ລາຍງານຂອງຄະນະກໍາມະການແຫ່ງຊາດວ່າດ້ວຍການກໍ່ການຮ້າຍແຫ່ງສະຫະລັດອາເມລິກາ (ຫຼືເອີ້ນວ່າຄະນະກໍາມະການວັນທີ 11 ກັນຍາ) ເຊິ່ງຈັດຕັ້ງໂດຍປະທານາທິບໍດີ ຈອຣ໌ດ ບຸດ ຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາ ໃນປີ 2002 ລະບຸວ່າ ເລື່ອງນີ້ເປັນຜົນມາຈາກ “ຄວາມລົ້ມເຫຼວຕອງຈິນຕະນາການ” ແລະ ຂໍ້ຈຳກັດໃນໂຄງສ້າງການຈັດຕັ້ງຂອງອົງການສືບຂ່າວຂອງສະຫະລັດອາເມລິກາ ເຊິ່ງຂັດຂວາງການແບ່ງປັນຂໍ້ມູນທີ່ສຳຄັນໃນເຄືອຂ່າຍໜ່ວຍງານຄວາມໝັ້ນຄົງທັງໝົດ. ຫຼັງຈາກນັ້ນບໍ່ດົນ, ສະຫະລັດອາເມລິກາໄດ້ດຳເນີນການປະຕິຮູບທີ່ກວ້າງຂວາງທີ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດຂະແໜງການສືບຂ່າວ ເຊິ່ງລວມທັງການຈັດຕັ້ງຜູ້ອໍານວຍການໜ່ວຍສືບຂ່າວແຫ່ງຊາດ (DNI), ການປັບໂຄງສ້າງຂະບວນການແບ່ງປັນຂໍ້ມູນ ແລະການສ້າງສູນການວິເຄາະລະຫວ່າງຂະແໜງການ.
ໃນຂະນະທີ່ສະຫະລັດອາເມລິກາສຸມໃສ່ການປະຕິຮູບສະຖາບັນຂະໜາດໃຫຍ່, ບາງປະເທດຂະໜາດນ້ອຍແລະຂະໜາດກາງໄດ້ພັດທະນາວິທີການທີ່ແຕກຕ່າງກັນເພື່ອຮັບມືກັບຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດ. ສິງກະໂປເຊິ່ງມີທີ່ຕັ້ງທາງພູມສາດ-ຍຸດທະສາດທີ່ອ່ອນໄຫວ ແລະເປາະບາງ ໄດ້ສ້າງລະບົບ “ການເຕືອນໄພໂດຍລວມ” ຂຶ້ນໂດຍຍຶດຫຼັກສາມປະການ. ທີໜຶ່ງ, ພັດທະນາຄວາມສາມາດໃນການຄາດຄະເນຍຸດທະສາດຜ່ານສຳນັກງານສະຖານະການແຫ່ງຊາດ ແລະ ສູນສະຖານະການແຫ່ງຊາດ ໂດຍສຸມໃສ່ການສ້າງສະຖານະການ ແລະ ການຝຶກຊ້ອມຕອບໂຕ້ເປັນປະຈຳ. ທີສອງ, ເພີ່ມທະວີຄວາມສາມາດສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງດ້ວຍຕົນເອງຂອງທົ່ວສັງຄົມ ໂດຍຜ່ານໂຄງການ “ການປ້ອງກັນປະເທດດ້ວຍກຳລັງທັງໝົດ” ຊ່ວຍກຽມຄວາມພ້ອມດ້ານຈິດໃຈ ແລະ ຄວາມສາມາດຂອງຜູ້ຄົນ ໃນການຕອບສະໜອງຕໍ່ສະຖານະການສຸກເສີນ(9). ທີສາມ, ຮັກສາເຄືອຂ່າຍການພົວພັນຕ່າງປະເທດທີ່ຫຼາກຫຼາຍໃຫ້ມີຫຼາຍແຫຼ່ງຂໍ້ມູນຂ່າວສານ ແລະ ການສະໜັບສະໜູນເມື່ອມີຄວາມຈຳເປັນ. ຄຽງຂ້າງນັ້ນ, ສິງກະໂປກໍເປັນເຈົ້າການໃນການເຊື່ອມໂຍງຜົນປະໂຫຍດຢ່າງເລິກເຊິ່ງ ແລະ ຮອບດ້ານ ກັບບັນດາປະເທດໃຫຍ່ ໂດຍການດຶງດູດບໍລິສັດຊັ້ນນຳຈາກສະຫະລັດອາເມລິກາ, ຈີນ ແລະ ສະຫະພາບເອີຣົບ (ອີຢູ) ໃຫ້ມາຕັ້ງສຳນັກງານໃຫຍ່. ເວທີປາໄສການຮ່ວມມືເສດຖະກິດອາຊີ-ປາຊີຟິກ (APEC), ສະພາການຮ່ວມມືທາງເສດຖະກິດປາຊີຟິກ (PECC) ແລະສະຖາບັນສາກົນອື່ນໆອີກຫຼາຍແຫ່ງ ມີສຳນັກງານໃຫຍ່ຢູ່ໃນສິງກະໂປ. ຈາກປະສົບການສາກົນ ເຮົາສາມາດຖອດຖອນຄຸນລັກສະນະທົ່ວໄປບາງປະການຂອງວິທີການເຂົ້າເຖິງຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດ.
ທີໜຶ່ງ, ຄວາມສໍາຄັນຂອງການສ້າງລະບົບເຕືອນໄພລ່ວງໜ້າຫຼາຍຊັ້ນ ເຊິ່ງບໍ່ພຽງແຕ່ອີງໃສ່ເຕັກໂນໂລຊີ ຫຼືການສືບຂ່າວທາງເຕັກນິກເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງຕ້ອງລວມແຫຼ່ງຂໍ້ມູນຕ່າງໆ ຫຼວງຫຼາຍ, ຕັ້ງແຕ່ການທູດຈົນເຖິງການວິເຄາະທາງວິຊາການ. ປະສົບການຂອງອິສຣາແອນ ແລະ ສິງກະໂປ ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມສຳຄັນຂອງການຈັດຕັ້ງກຸ່ມຜູ້ຊ່ຽວຊານທີ່ມີໜ້າທີ່ທ້າທາຍສົມມຸດຕິຖານຍຸດທະສາດທີ່ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຢ່າງກວ້າງຂວາງນັ້ນ ຖືເປັນສິ່ງສໍາຄັນໃນການຫຼີກລ້ຽງ “ຈຸດບອດ” ໃນການກຳນົດນະໂຍບາຍ.
ທີສອງ, ບັນດາປະເທດທີ່ປະສົບຜົນສໍາເລັດໃນການຮັບມືກັບຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດ ມັກຈະພັດທະນາວິທີການແບບອົງລວມ ທີ່ຫຼາຍກວ່າການແກ້ໄຂບັນຫາສະເພາະທາງດ້ານທະຫານແລະເຕັກໂນໂລຊີເທົ່ານັ້ນ. ໃນຂະນະທີ່ຍັງຮັກສາຄວາມສາມາດໃນການກ່າວເຕືອນແລະປ້ອງກັນແບບດັ້ງເດີມ, ປະເທດເຫຼົ່ານີ້ເອົາໃຈໃສ່ເປັນພິເສດເຖິງການຍົກສູງຄວາມສາມາດໃນການຟື້ນຕົວຂອງສັງຄົມ (societal resilience). ຮູບແບບ “ການປ້ອງກັນທີ່ຮອບດ້ານ” ຂອງບັນດາປະເທດເອີຣົບເໜືອ ຖືເປັນຕົວຢ່າງທົ່ວໄປ. ສະວີເດນ ແລະ ຟິນແລນ ໄດ້ພັດທະນາໂຄງການຢ່າງເປັນລະບົບ ເພື່ອເພີ່ມຄວາມຮັບຮູ້ ແລະ ຄວາມຍືດຫຍຸ່ນຂອງປະຊາຊົນໃນການປະເຊີນກັບສະຖານະການວິກິດ, ຕັ້ງແຕ່ການປະທະກັນດ້ວຍອາວຸດ ຈົນເຖິງຄວາມທ້າທາຍດ້ານຄວາມໝັ້ນຄົງທີ່ບໍ່ເປັນແບບດັ້ງເດີມ ເຊັ່ນ ການໂຈມຕີທາງໄຊເບີຣ໌ ຫຼື ສົງຄາມຂໍ້ມູນ(10). ວິທີການນີ້ຊ່ວຍສ້າງ “ເຂດກັນຊົນ” ທີ່ສໍາຄັນ, ປະກອບສ່ວນຫຼຸດຜ່ອນຜົນກະທົບຈາກຊ໊ອກຍຸດທະສາດ ແລະ ເພີ່ມຄວາມສາມາດຂອງປະເທດໃນການປັບຕົວກັບສະຖານະການທີ່ບໍ່ຄາດຄິດ.
ທີສາມ, ໃນສະພາບການໂລກາພິວັດ ແລະ ການເພິ່ງພາເຊິ່ງກັນແລະກັນທີ່ເພີ່ມຫຼາຍຂຶ້ນ, ລັດຂະໜາດນ້ອຍ ແລະຂະໜາດກາງໄດ້ພັດທະນາບັນດາວິທີການປະດິດສ້າງ ເພື່ອເພີ່ມທະວີຄວາມສາມາດໃນການຄາດຄະເນ ແລະ ຕອບສະໜອງ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ການສ້າງເຄືອຂ່າຍຄູ່ຮ່ວມມືທີ່ຫຼາກຫຼາຍ, ການເຂົ້າຮ່ວມຢ່າງຕັ້ງໜ້າໃນກົນໄກການຮ່ວມມືພາກພື້ນ ແລະ ສາກົນ, ພ້ອມກັນນັ້ນ ຮັກສາຄວາມຍືດຫຍຸ່ນໃນນະໂຍບາຍການຕ່າງປະເທດ ເພື່ອຫຼີກລ້ຽງການເພິ່ງພາຄູ່ຮ່ວມມືໃດໜຶ່ງຫຼາຍເກີນໄປ.
ທີສີ່, ການສ້າງຄວາມສາມາດໃນການຮັບມືກັບສະຖານະການສຸກເສີນທາງຍຸດທະສາດແມ່ນຂະບວນການທີ່ຕໍ່ເນື່ອງແລະປັບຕົວໄດ້. ໄພຂົ່ມຂູ່ນັບມື້ນັບມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍ ແລະ ຊັບຊ້ອນຫຼາຍຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ຈຳເປັນຕ້ອງມີວິທີການໂດຍລວມ ແລະ ຍືດຫຍຸ່ນ ເຊິ່ງສາມາດບູລະນາການບົດຮຽນໃໝ່ໆ ແລະ ປັບຕົວໃຫ້ເຂົ້າກັບການປ່ຽນແປງໃນສະພາບແວດລ້ອມຍຸດທະສາດ. ນີ້ແມ່ນປະສົບການອັນລ້ຳຄ່າທີ່ບັນດາປະເທດຂະໜາດນ້ອຍ ແລະ ຂະໜາດກາງສາມາດອ້າງອີງໃນຂະບວນການສ້າງຄວາມສາມາດໃນການຄາດຄະເນ ແລະ ຕອບສະໜອງຕໍ່ຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດໃນສະພາບການໃໝ່.
ຫຼີກລ້ຽງການຕົກໃນທ່າຮັບ ແລະ ຄວາມບໍ່ຄາດຄິດໃນສະຖານະການໃໝ່
ຫວຽດນາມພວມປະເຊີນໜ້າກັບສະພາບແວດລ້ອມສາກົນທີ່ສະລັບສັບຊ້ອນ ແລະ ຄາດຄະເນບໍ່ໄດ້. ທີໜຶ່ງ, ການແຂ່ງຂັນກັນລະຫວ່າງບັນດາປະເທດມະຫາອຳນາດ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນລະຫວ່າງ ສະຫະລັດອາເມລິກາ ແລະ ຈີນ, ພວມສ້າງຄວາມກົດດັນ ແລະ ສິ່ງທ້າທາຍໃໝ່ໃຫ້ກັບບັນດາປະເທດຂະໜາດກາງແລະຂະໜາດນ້ອຍໃນພາກພື້ນ. ທ່າອ່ຽງນີ້ບໍ່ພຽງແຕ່ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນໃນແງ່ພູມສາດ-ການເມືອງແບບດັ້ງເດີມເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງສະແດງໃຫ້ເຫັນຢ່າງຈະແຈ້ງໃນຂົງເຂດເຕັກໂນໂລຊີ, ການຄ້າ ແລະ ລະບົບຕ່ອງໂສ້ການສະໜອງລະດັບໂລກ. ທີສອງ, ບັນດາຄວາມທ້າທາຍດ້ານຄວາມໝັ້ນຄົງທີ່ບໍ່ເປັນແບບດັ້ງເດີມ ເຊັ່ນ ການປ່ຽນແປງດິນຟ້າອາກາດ, ຄວາມໝັ້ນຄົງທາງອິນເຕີເນັດ, ການລະບາດຂອງພະຍາດ ແລະອື່ນໆ ກໍາລັງວາງຄວາມຕ້ອງການໃໝ່ ກ່ຽວກັບການພະຍາກອນແລະການຕອບສະໜອງ. ທີສາມ, ບັນຫາທະເລຕາເວັນອອກສືບຕໍ່ພັດທະນາຢ່າງສັບສົນ ໂດຍມີຄວາມທ້າທາຍທີ່ເຊື່ອມໂຍງກັນລະຫວ່າງອະທິປະໄຕເໜືອດິນແດນ ເສລີພາບໃນການເດີນເຮືອ ແລະ ການຄຸ້ມຄອງຊັບພະຍາກອນທາງທະເລ.
ນອກຈາກນີ້, ບັນດາການປະທະກັນ ແລະ “ຈຸດຮ້ອນ” ຈາກຢູແກຼນເຖິງແຫຼມເກົາຫຼີ, ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ສະພາບແວດລ້ອມຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງພາກພື້ນສາມາດປ່ຽນແປງໄດ້ຢ່າງວ່ອງໄວແລະເລິກເຊິ່ງ. ພ້ອມກັນນັ້ນ, ການພັດທະນາແອບພຼິເຄຊັນໃໝ່ໆ ເຊັ່ນ ປັນຍາປະດິດ, ອາວຸດຄວາມໄວເໜືອສຽງ ແລະຄວາມສາມາດທາງໄຊເບີຣ໌ ກຳລັງສ້າງຄວາມທ້າທາຍໃໝ່ໃນການລະບຸ ແລະ ຕອບສະໜອງຕໍ່ຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດ. ໃນສະພາບການນີ້, ຄວາມສາມາດໃນການຮັກສາຄວາມເປັນເຈົ້າການທາງຍຸດທະສາດ ແລະ ຫຼີກລ້ຽງການຕົກໃນທ່າຮັບ ແລະ ຄວາມບໍ່ຄາດຄິດ ກາຍເປັນສິ່ງສໍາຄັນຫຼາຍກ່ວາທີ່ເຄີຍ.
ໃນໄລຍະປະຕິວັດ, ປະທານໂຮ່ຈີມິນໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງວິໄສທັດຍຸດທະສາດອັນເລິກເຊິ່ງ ແລະ ຄວາມສາມາດຄາດຄະເນ ແລະ ຄວ້າເອົາກຳໂອກາດຢ່າງຄ່ອງແຄ້ວ, ສະແດງໃຫ້ເຫັນຜ່ານບັນດາການຕັດສິນໃຈປະຫວັດສາດທີ່ສຳຄັນຫຼາຍຢ່າງ ເຊັ່ນ ການປຸກລະດົມຂະບວນການປະຕິວັດເດືອນສິງຫາໃນປີ 1945 ແລະ ສົງຄາມຕໍ່ຕ້ານແຫ່ງຊາດໃນປີ 1946. ສືບທອດ ແລະ ພັດທະນາແນວຄິດດັ່ງກ່າວໃນເງື່ອນໄຂໃໝ່, ແນວຄວາມຄິດ “ບໍ່ຖືກຕົກໃນທ່າຮັບ ແລະ ຄວາມບໍ່ຄາດຄິດ” ໄດ້ຮັບການລະບຸຢ່າງເປັນທາງການໃນມະຕິໝາຍເລກ 08-NQ/TW, ລົງວັນທີ 12 ກໍລະກົດ 2003 ຂອງກອງປະຊຸມສູນກາງພັກກອມມູນິດຫວຽດນາມ ຄັ້ງທີ 8 ສະໄໝທີ IX ວ່າດ້ວຍ “ຍຸດທະສາດການປົກປັກຮັກສາປະເທດຊາດໃນສະພາບການໃໝ່”(11). ໃນສະພາບການສາກົນໃນເວລານັ້ນ, ດ້ວຍການຜັນແປທີ່ສັບສົນພາຍຫຼັງເຫດການ “ວັນທີ 11 ກັນຍາ 2001” ແລະ ທ່າອ່ຽງການແຊກແຊງທາງທະຫານທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນທົ່ວໂລກ, ພັກກອມມູນິດຫວຽດນາມໄດ້ເນັ້ນໜັກເຖິງຄວາມສຳຄັນຂອງ “ການຈັດການແກ້ໄຂໜໍ່ແໜງຂອງຄວາມບໍ່ໝັ້ນຄົງ, ການຕົກໃນທ່າຮັບ ແລະ ຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທັງໝົດ ຢ່າງທັນການ”. ນີ້ແມ່ນບາດກ້າວການພັດທະນາທີ່ສຳຄັນໃນແນວຄິດຍຸດທະສາດຂອງພັກກອມມູນິດຫວຽດນາມ ເຊິ່ງສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມຮັບຮູ້ທີ່ເລິກເຊິ່ງກວ່າອີກ ກ່ຽວກັບຄວາມສັບສົນ ແລະ ຄວາມບໍ່ແນ່ນອນຂອງສະພາບແວດລ້ອມດ້ານຄວາມໝັ້ນຄົງສາກົນ.
ຜ່ານບັນດາກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດຂອງພັກ, ຕັ້ງແຕ່ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ X (ປີ 2006) ຮອດກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ XIII (ປີ 2021) ທັດສະນະດັ່ງກ່າວສືບຕໍ່ໄດ້ຮັບການກ່າວເຖິງຢ່າງສອດຄ່ອງ ແລະ ໄດ້ຮັບການພັດທະນາຢ່າງເລິກເຊິ່ງກ່ວາອີກ ໃນມະຕິຂອງຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກຄັ້ງ 8 ສະໄໝທີ XI ແລະສະໄໝທີ XIII ຂອງພັກກອມມູນິດຫວຽດນາມ ກ່ຽວກັບ “ຍຸດທະສາດການປົກປັກຮັກສາປະເທດຊາດໃນໄລຍະໃໝ່” ເຊິ່ງໄດ້ເນັ້ນໜັກເຖິງໜ້າທີ່ກີດກັ້ນແລະຍູ້ຖອຍໄພສົງຄາມ ແລະ ຂະຈັດການປະທະກັນດ້ວຍອາວຸດ “ຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນ, ຈາກໄລຍະໄກ” ເພື່ອເປັນເຈົ້າການໃນການປ້ອງກັນ, ຄົ້ນພົບ ແລະ ຈັດການແກ້ໄຂຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດ ແລະ ເຫດການກະທັນຫັນຢ່າງມີປະສິດທິພາບ. ທີ່ໜ້າສັງເກດຄື ປະໂຫຍກນີ້ປະກົດຢູ່ໃນ 2 ສະພາບການຕົ້ນຕໍ: ທີໜຶ່ງ, ເມື່ອປະເມີນສະຖານະການໂລກ ແລະ ພາກພື້ນ ທີ່ມີເຫດການທີ່ບໍ່ສາມາດຄາດເດົາໄດ້ ແລະຍາກຕໍ່ການຄາດຄະເນຫຼວງຫຼາຍ; ທີສອງ, ໃນຫຼັກນຳຊີ້ນຳດ້ານການປ້ອງກັນປະເທດແລະຄວາມໝັ້ນຄົງ, ໂດຍສະເພາະທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບຄວາມທ້າທາຍຕໍ່ອຳນາດອະທິປະໄຕທາງທະເລແລະເກາະ ແລະ ການແຂ່ງຂັນຍຸດທະສາດລະຫວ່າງບັນດາປະເທດໃຫຍ່. ຮອດກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດຄັ້ງທີ XIII, ພັກຂອງເຮົາໄດ້ເພີ່ມປັດໄຈ “ຮັກສາຄວາມເປັນເຈົ້າການທາງຍຸດທະສາດ”(12) ເຊິ່ງສະທ້ອນເຖິງການພັດທະນາໃນຄວາມຮັບຮູ້ ຈາກທ່າປ້ອງກັນ ເປັນທ່າເປັນເຈົ້າການໃນການຕອບສະໜອງຕໍ່ຄວາມທ້າທາຍທາງຍຸດທະສາດ(13).
ໃນຄຳປາໄສຂອງທ່ານເລຂາທິການໃຫຍ່ ຫງວຽນ ຝູ ຈ້ອງ ທີ່ກອງປະຊຸມການເມືອງການທະຫານທົ່ວກອງທັບປີ 2016: ການ “ບໍ່ຖືກຕົກໃນທ່າຮັບແລະຄວາມບໍ່ຄາດຄິດ” ໄດ້ຮັບການເນັ້ນໜັກວ່າ “ແມ່ນໜ້າທີ່ຍຸດທະສາດທີ່ສຳຄັນ ແລະຈຳເປັນທີ່ສຸດ”(14). ພິເສດ, ທີ່ກອງປະຊຸມການທູດຄັ້ງທີ 32 (ວັນທີ 19 ທັນວາ 2023), ທ່ານເລຂາທິການໃຫຍ່ ຫງວຽນ ຝູ ຈ້ອງ ເນັ້ນເຖິງຄວາມຕ້ອງການ “ຕິດຕາມການປ່ຽນແປງສະຖານະການພາຍນອກຢ່າງໃກ້ຊິດ ແລະ ຄາດຄະເນທິດທາງການພັດທະນາສະຖານະການພາຍນອກໄດ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ແລະ ໂດຍສະເພາະແມ່ນ ປະເມີນຜົນການກະທົບຕໍ່ຫວຽດນາມຢ່າງຖືກຕ້ອງ ເພື່ອບໍ່ຖືກຕົກໃນທ່າຮັບແລະຄວາມບໍ່ຄາດຄິດ ແລະ ຕ້ອງມີສະຕິສ່ອງໃສແລະທຸ່ນທ່ຽງຢູ່ສະເໝີໃນການຄວ້າເອົາໂອກາດແລະຂໍ້ໄດ້ປຽບ, ຜ່ານຜ່າຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ ແລະ ສິ່ງທ້າທາຍ”(15). ວັນທີ 31 ຕຸລາ 2024, ໃນການປຶກສາຫາລືກັບຊຸດອົບຮົມພະນັກງານທີ່ກຽມສະໝັກຮັບເລືອກເປັນສະມາຊິກສູນກາງພັກຊຸດທີ XIV ກ່ຽວກັບ “ຍຸກໃໝ່, ຍຸກແຫ່ງການບືນຕົວຂຶ້ນຂອງປະເທດຊາດ”, ທ່ານເລຂາທິການໃຫຍ່ ໂຕເລິມ ໃຫ້ຄວາມເຫັນວ່າ: ໃນສະພາບການໂລກທີ່ພວມມີການປ່ຽນແປງຄັ້ງສຳຄັນນັ້ນ “ຄວາມທ້າທາຍມີຄວາມໂດດເດັ່ນຫຼາຍຂຶ້ນ ແລະ ໂອກາດໃໝ່ໆອາດຈະປະກົດຂຶ້ນໃນໄລຍະເວລາແຫ່ງການປ່ຽນແປງກະທັນຫັນ”(16). ໃນກອງປະຊຸມເຮັດວຽກກັບຄະນະປະຈຳຄະນະພັກການທະຫານສູນກາງ (ເດືອນສິງຫາ 2024), ທ່ານເລຂາທິການໃຫຍ່ ໂຕເລິມ ເນັ້ນໜັກເຖິງຄວາມສຳຄັນຂອງ “ການລະບຸຄູ່ຮ່ວມມືແລະເປົ້າໝາຍຕໍ່ສູ້ຢ່າງເໝາະສົມ ສອດຄ່ອງ ແລະ ຍືດຫຍຸ່ນ, ຈັດການຢ່າງເໝາະສົມ ກົມກຽວ ແລະ ແລະ ທັນທ່ວງທີ່, ບໍ່ໃຫ້ຕົກໃນທ່າຮັບ ແລະ ຄວາມບໍ່ຄາດຄິດ; ປ້ອງກັນຄວາມສ່ຽງຈາກການປະທະກັນ ແລະ ການປະເຊີາໜ້າ, ຫຼີກລ້ຽງຄວາມໂດດດ່ຽວ ແລະ ການເພິ່ງພາຂຶ້ນກັບພາຍນອກ”(17).
ຈາກຂະບວນການພັດທະນາຄວາມຄິດຍຸດທະສາດທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງ ບວກກັບສິ່ງທ້າທາຍໃໝ່ໆໃນສະຖານະການປະຈຸບັນ ຈຳເປັນຕ້ອງຢືນຢັນການເພີ່ມທະວີຄວາມສາມາດໃນການປ້ອງກັນ ແລະຕອບສະໜອງຕໍ່ເຫດການທີ່ບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດນັ້ນ ຕ້ອງໃຊ້ວິທີການທີ່ຄົບຖ້ວນ, ເປັນລະບົບ ແລະ ຍືດຫຍຸ່ນ. ວິທີການນີ້ຈໍາເປັນຕ້ອງປະສົມປະສານການກໍ່ສ້າງສະຖາບັນ, ການພັດທະນາຊັບພະຍາກອນ ແລະ ການເພີ່ມຄວາມສາມາດໃນການຄາດຄະເນຢ່າງສອດປະສານກັນ, ພ້ອມກັນນັ້ນ ກໍຕ້ອງຮັບປະກັນຄວາມເປັນເອກະພາບໃນການຄິດແລະການກະທຳ ຕະຫຼອດທັງລະບົບການເມືອງ. ບົນພື້ນຖານນັ້ນ, ອາດຈະມີການສະເໜີແນວທາງເພີ່ມເຕີມບາງປະການ ເພື່ອເພີ່ມທະວີກຳລັງຄວາມສາມາດຂອງຫວຽດນາມໃນການປ້ອງກັນ ແລະ ຕອບສະໜອງຕໍ່ເຫດການທີ່ບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດໃນໄລຍະຈະມາເຖິງ.
ທີໜຶ່ງ, ສືບຕໍ່ຍູ້ແຮງວຽກງານການສຶກສາ ແລະ ຍົກສູງຄວາມຮັບຮູ້ຂອງທົ່ວພັກ, ທົ່ວປວງຊົນ ແລະ ກອງທັບ ກ່ຽວກັບບັນດາຄວາມທ້າທາຍດ້ານຄວາມໝັ້ນຄົງແບບດັ້ງເດີມ ແລະ ຄວາມໝັ້ນຄົງທີ່ບໍ່ເປັນແບບດັ້ງເດີມ ແລະ ບົດບາດຂອງວຽກງານຄາດຄະເນຍຸດທະສາດ. ນີ້ບໍ່ພຽງແຕ່ແມ່ນວຽກງານຂອງອົງການວິຊາສະເພາະເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງຕ້ອງກຳນົດໃຫ້ເປັນຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງລະບົບການເມືອງທັງໝົດ, ຕິດພັນກັບການເພີ່ມທະວີທ່າສະໜາມຮົບປ້ອງກັນປະເທດທົ່ວປວງຊົນ ແລະ ທ່າສະໜາມຮົບປ້ອງກັນຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງປະຊາຊົນໃຫ້ໝັ້ນຄົງ. ຄຽງຄູ່ກັນນັ້ນ ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບການກໍ່ສ້າງ “ທ່າສະໜາມຮົບໃນໃຈປະຊາຊົນ”, ເສີມຂະຫຍາຍກຳລັງແຮງສັງລວມຂອງກຸ່ມກ້ອນມະຫາສາມັກຄີປວງຊົນທັງຊາດໃນການຄົ້ນເຜີຍ, ສະໜອງຂໍ້ມູນຂ່າວສານ ແລະ ເຂົ້າຮ່ວມການປ້ອງກັນຄວາມສ່ຽງ ແລະຄວາມທ້າທາຍຕໍ່ຄວາມໝັ້ນຄົງແຫ່ງຊາດ. ຜ່ານນັ້ນ, ປະກອບສ່ວນກໍ່ສ້າງທ່າແຮງດ້ານການເມືອງ-ຈິດໃຈ ແລະ ຮາກຖານທີ່ໝັ້ນຄົງສຳລັບການປົກປັກຮັກສາປະເທດຊາດ “ຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນ, ຈາກໄລຍະໄກ” ໃນສະພາບການໃໝ່.
ທີສອງ, ສຸມໃສ່ປັບປຸງຄວາມເປັນເຈົ້າຕົນເອງຂອງປະເທດໃນບັນດາຂົງເຂດທີ່ສຳຄັນ, ນັບແຕ່ເສດຖະກິດ, ເຕັກໂນໂລຊີ ເຖິງການປ້ອງກັນປະເທດແລະຄວາມໝັ້ນຄົງ. ປະສົບການສາກົນສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມສາມາດໃນການຕອບສະໜອງຕໍ່ຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດບໍ່ພຽງແຕ່ຂຶ້ນກັບຄວາມສາມາດໃນການຄາດຄະເນເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງຕ້ອງການພື້ນຖານທາງຈິດວິນຍານ ແລະ ວັດຖຸ-ເຕັກໂນໂລຊີທີ່ໝັ້ນຄົງ ແລະ ຄວາມສາມາດໃນການສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງດ້ວຍຕົນເອງຂອງສັງຄົມທັງໝົດ ເພື່ອຮັບປະກັນຄວາມທົນທານຕໍ່ແຮງກະແທກທີ່ອາດຈະເກີດຂຶ້ນ. ໃນນັ້ນ, ການພັດທະນາອຸດສາຫະກຳການປ້ອງກັນປະເທດ, ການຊ່ຽວຊານເຕັກໂນໂລຊີຫຼັກຈຳນວນໜຶ່ງ ແລະ ການສ້າງຂີດຄວາມສາມາສຳຮອງທາງຍຸດຖືເປັນສິ່ງສຳຄັນເປັນພິເສດ.
ທີສາມ, ສືບຕໍ່ເສີມຂະຫຍາຍທິດນຳ “ເອົາຫຼັກການເປັນພື້ນເພື່ອໝູນໃຊ້ຢ່າງໄກວພິບ” ໃນການພົວພັນຕ່າງປະເທດ. ສິ່ງດັ່ງກ່າວຮຽກຮ້ອງໃຫ້ທັງຍຶດໝັ້ນຫຼັກການພື້ນຖານຂອງນະໂຍບາຍການຕ່າງປະເທດທີ່ເປັນເອກະລາດ, ເປັນເຈົ້າຕົນເອງ, ຫຼາຍຝ່າຍ ແລະ ມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍ, ແລະມີຄວາມຍືດຫຍຸ່ນໃນການຕອບສະໜອງຕໍ່ການປ່ຽນແປງສະຖານະການທີ່ສັບສົນ. ພິເສດແມ່ນ ຕ້ອງເພີ່ມທະວີການຮ່ວມມືດ້ານຄວາມໝັ້ນຄົງ, ການແລກປ່ຽນຂໍ້ມູນກັບບັນດາຄູ່ຮ່ວມມືຍຸດທະສາດ ແລະ ຄູ່ຮ່ວມມືຮອບດ້ານ, ປະກອບສ່ວນເພີ່ມທະວີຄວາມສາມາດໃນການເຂົ້າເຖິງຂໍ້ມູນໄດ້ຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະ ຂະຫຍາຍພື້ນທີ່ໃນການຈັດການສະຖານະການທີ່ສັບສົນ. ເພື່ອເຮັດສິ່ງນີ້ ຈຳເປັນຕ້ອງສ້າງການເຊື່ອມໂຍງຜົນປະໂຫຍດທີ່ໃກ້ຊິດກັນກ່ວາອີກ ແລະ ເພີ່ມຄວາມໄວ້ວາງໃຈທາງການເມືອງໃນການແບ່ງປັນຂໍ້ມູນຍຸດທະສາດ.
ທີສີ່, ປັບປຸງກົນໄກການປະສານງານ ແລະ ການແບ່ງປັນຂໍ້ມູນລະຫວ່າງຂະແໜງການໃນການພະຍາກອນຍຸດທະສາດໃຫ້ສົມບູນແບບ ເພື່ອສົມທົບກັນຢ່າງແໜ້ນແຟ້ນ ລະຫວ່າງບັນດາອົງການດ້ານການຕ່າງປະເທດ, ການປ້ອງກັນປະເທດ, ຄວາມໝັ້ນຄົງ ແລະ ການຄົ້ນຄວ້າຍຸດທະສາດ. ການສ້າງລະບົບເຕືອນໄພລ່ວງໜ້າຫຼາຍຊັ້ນ ທີ່ມີຄວາມສາມາດໃນການປະສານລວມແລະປະມວນຜົນຂໍ້ມູນຈາກແຫຼ່ງຕ່າງໆ ຖືເປັນຄວາມຕ້ອງການຮີບດ່ວນໃນສະພາບການປະຈຸບັນ. ຄຽງຂ້າງນັ້ນ, ການປັບປຸງຄວາມສາມາດໃນການຈັດການວິກິດ (ລວມທັງວິກິດການສື່) ຜ່ານການຝຶກຊ້ອມຕາມສະຖານະການຈຳລອງ. ພິເສດ, ເພີ່ມການລົງທຶນໃນການສ້າງອົງການຄົ້ນຄ້ວາຍຸດທະສາດຄຸນນະພາບສູງ, ປະກອບສ່ວນຢ່າງມີປະສິດທິຜົນໃນການເຊື່ອມຕໍ່ການຄົ້ນຄວ້າດ້ານວິຊາການ ແລະ ການກຳນົດນະໂຍບາຍ, ປະກອບສ່ວນປັບປຸງຄວາມສາມາດຂອງປະເທດໃນການຄາດຄະເນ ແລະ ລະບຸເຫດການສຸດເສີນທາງຍຸດທະສາດໄດ້ໃນໄລຍະເລີ່ມຕົ້ນ.
ທີຫ້າ, ສົ່ງເສີມຄວາມທັນສະໄໝຂອງການວິເຄາະແລະປະມວນຜົນຂໍ້ມູນ. ໃນສະພາບການຂອງຂໍ້ມູນທີ່ມີປະລິມານເພີ່ມຫຼາຍຂຶ້ນ ແລະ ສະຖານະການທີ່ປ່ຽນແປງຢ່າງວ່ອງໄວ, ການນຳໃຊ້ຄວາມສຳເລັດຂັ້ນສູງ ເຊັ່ນ ປັນຍາປະດິດ (AI) ໃນການວິເຄາະຂໍ້ມູນຂະໜາດໃຫຍ່, ສົມທົບກັບການປັບປຸງຄວາມສາມາດໃນການຕັດສິນໃຈ ແລະ ການຄາດຄະເນຂອງທີມງານຜູ້ຊ່ຽວຊານ, ຖືເປັນຄວາມຕ້ອງການທີ່ຫຼີກລ່ຽງບໍ່ໄດ້. ສິ່ງນີ້ບໍ່ພຽງແຕ່ຊ່ວຍປັບປຸງຄວາມໄວແລະຄວາມແມ່ນຢຳໃນການຄົ້ນເຜີຍສັນຍານເຕືອນລ່ວງໜ້າເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເພີ່ມຄວາມສາມາດໃນການຄາດຄະເນແນວໂນ້ມການພັດທະນາຂອງສະຖານະການອີກນຳ, ຈາກນັ້ນສາມາດສະເໜີແຜນການຕອບສະໜອງໄດ້ຢ່າງທັນທ່ວງທີ ແລະມີປະສິດທິຜົນ.
ໃນສະພາບການໂລກແລະພາກພື້ນມີການພັດທະນາ ປ່ຽນແປງຢ່າງສັບສົນ ແລະ ບໍ່ສາມາດຄາດເດົາໄດ້ນັ້ນ, ການຄົ້ນຄ້ວາ ແລະ ການຕອບສະໜອງຕໍ່ເຫດການທີ່ບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດ ໄດ້ກາຍເປັນຄວາມຮຽກຮ້ອງຕ້ອງການອັນຮີບດ່ວນສຳລັບແຕ່ລະປະເທດ. ຈາກຄວາມຮັບຮູ້ກ່ຽວກັບ “ການບໍ່ໃຫ້ຕົກໃນທ່າຮັບ ແລະ ຄວາມບໍ່ຄາດຄິດ” ຈົນເຖິງການວາງແຜນ “ຮັກສາທ່າເປັນເຈົ້າການທາງຍຸດທະສາດ” ແລະຫຼັກນຳ “ເອົາຫຼັກການເປັນພື້ນເພື່ອໝູນໃຊ້ຢ່າງໄຫວພິບ”, ພັກຂອງເຮົາໄດ້ມີບາດກ້າວການພັດທະນາທີ່ສຳຄັນໃນດ້ານການຄິດຍຸດທະສາດ. ການຜັນຂະຫຍາຍປະຕິບັດທັດສະນະຊີ້ນຳນີ້ ຕ້ອງອາໃສຄວາມພະຍາຍາມຂອງລະບົບການເມືອງທັງໝົດ ແລະ ການປະສານງານຢ່າງແໜ້ນແຟ້ນລະຫວ່າງບັນດາອົງການ, ຄະນະ, ກະຊວງ, ຂະແໜງການ ໃນການປັບປຸງຄວາມສາມາດໃນການຄາດຄະເນ ແລະ ຈັດການສະຖານະການ. ດ້ວຍເຫດນີ້, ຫວຽດນາມຈະຕອບສະໜອງຕໍ່ຄວາມທ້າທາຍທັງໝົດໄດ້ຢ່າງໝັ້ນຄົງ, ໃຊ້ປະໂຫຍດຈາກໂອກາດການພັດທະນາໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິຜົນ ແລະ ປະຕິບັດສອງໜ້າທີ່ຍຸດທະສາດການກໍ່ສ້າງ ແລະ ການປົກປັກຮັກສາປະເທດຊາດສັງຄົມນິຍົມຫວຽດນາມໄດ້ຢ່າງສຳເລັດມີໄຊ./.
-----------------
(1) Michael I. Handel: “Intelligence and the problem of strategic surprise” (ແປໂດຍຫຍໍ້: ການສືບຂ່າວ ແລະ ບັນຫາຄວາມບໍ່ຄາດຄິດທາງຍຸດທະສາດ), The Journal of Strategic Studies 7, No. 3, 1984, ໜ້າ 229-281.
(2) ເບິ່ງ: Wohlstetter, Roberta: Pearl Harbor: warning and decision (ແປໂດຍຫຍໍ້: ທ່າເຮືອໄຂ່ມຸກ: ຄໍາເຕືອນແລະການຕັດສິນໃຈ), Stanford University Press, 1962.
(3) ເບິ່ງ: Erik J. Dahl: Intelligence and surprise attack: Failure and success from Pearl Harbor to 9/11 and beyond (ແປໂດຍຫຍໍ້: ການສືບຂ່າວ ແລະ ການບຸກໂຈມຕີກະທັນຫັນ: ຄວາມລົ້ມເຫຼວ ແລະ ຄວາມສຳເລັດຈາກທ່າເຮືອໄຂ່ມຸກ ເຖິງເຫດການ ວັນທີ 11 ກັນຍາ ແລະ ຍິ່ງກວ່ານັ້ນອີກ), Georgetown University Press, 2013.
(4) ເບິ່ງ: Stanley L. Mushaw: “Strategic Surprise Attack” (ແປໂດຍຫຍໍ້: ການບຸກໂຈມຕີແບບກະທັນຫັນທາງຍຸດທະສາດ), Naval War College Newport Advanced Research Program, 1989.
(5) Jonathan Colman: Cuban Missile Crisis: Origins, Course and Aftermath (ແປໂດຍຫຍໍ້: ວິກິດການລູກສອນໄຟໃນກູບາ: ຕົ້ນກຳເນີດ, ເສັ້ນທາງ ແລະ ຜົນທີ່ຕາມມາ), Edinburgh University Press, 2016.
(6) ເບິ່ງ: Ephraim Kahana: “Early warning versus concept: The case of the Yom Kippur War 1973” (ແປໂດຍຫຍໍ້: ແນວຄວາມຄິດເລື່ອງການເຕືອນໄພລ່ວງໜ້າ: ກໍລະນີສົງຄາມ ຢອມ ຄິບປົວ ປີ 1973), Intelligence and National Security 17, No. 2, 2002, ໜ້າ 81-104.
(7) ເບິ່ງ: Itai Shapira: “The Yom Kippur intelligence failure after fifty years: what lessons can be learned?” (ແປໂດຍຫຍໍ້: ຄວາມລົ້ມເຫຼວຂອງໜ່ວຍສືບຂ່າວ ຢອມ ຄິບປົວ ຫຼັງຈາກຜ່ານໄປ 50 ປີ: ມີບົດຮຽນອັນໃດແດ່ທີ່ເຮົາຮຽນຮູ້ໄດ້?), Intelligence and National Security 38, No. 6, 2023, ໜ້າ 978-1.002
(8) Thomas H. Kean - Lee Hamilton, The 9/11 commission report: Final report of the national commission on terrorist attacks upon the United States (ແປໂດຍຫຍໍ້: ລາຍງານຂອງຄະນະກຳມະການວັນທີ່ 11 ກັນຍາ: ລາຍງານສຸດທ້າຍຂອງຄະນະກຳມະການແຫ່ງຊາດກ່ຽວກັບການບຸກໂຈມຕີກໍ່ການຮ້າຍທີ່ສະຫະລັດອາເມລິກາ), Vol. 1. Government Printing Office, 2004.
(9) Ron Matthews - Nellie Zhang Yan: “Small country “total defence”: a case study of Singapore” (ແປໂດຍຫຍໍ້: ປະເທດນ້ອຍ “ປ້ອງກັນປະເທດຢ່າງຮອບດ້ານ”: ກໍລະນີປະເທດສິງກະໂປ), Defence Studies 7, No. 3, 2007, ໜ້າ 376-395.
(10) Alberto Giacometti - Jukka Teräs: Regional economic and social resilience: An exploratory in-depth study in the Nordic countries (ແປໂດຍຫຍໍ້: ຄວາມສາມາດຟື້ນຟູເສດຖະກິດ-ສັງຄົມຂອງພາກພື້ນ: ການຄົ້ນຄວ້າແບບສຳຫຼວດເລິກເຊິ່ງໃນບັນດາປະເທດເອີຮົບເໜືອ), Nordregio, 2019.
(11) ດັ້ງ ດິ່ງ ກວີ໊: “ການເຂົ້າເຖິງຄວາມຄິດກ່ຽວກັບ “ຄູ່ຮ່ວມມື”, “ເປົ້າໝາຍຕໍ່ສູ້” ໃນສະພາບການໃໝ່”, ວາລະສານກອມມູນິດເອເລັກໂຕຣນິກ, ວັນທີ 13 ມັງກອນ 2023, https://www.tapchicongsan.org.vn/media-story/-/asset_publisher/V8hhp4dK31Gf/content/tiep-can-tu-duy-ve-doi-tac-doi-tuong-trong-boi-canh-moi
(12) ເອກະສານກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດຄັ້ງທີ XIII, ສພຈ. ການເມືອງແຫ່ງຊາດ ສື້ເຖິ້ດ, ຮ່າໂນ້ຍ, 2021, ເຫຼັ້ມ I, ໜ້າ 159.
(13) ຫງວຽນ ງ້ອກ ໂຮ່ຍ: “ທັດສະນະ “ການປ້ອງກັນຄວາມສ່ຽງຈາກສົງຄາມ ແລະ ຄວາມຂັດແຍ້ງ ຢ່າງເປັນເຈົ້າການຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນແລະຈາກໄລຍະໄກ” ໃນກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ XIII ຂອງພັກ”, ວາລະສານການປ້ອງກັນປະເທດທົ່ວປວງຊົນ, ວັນທີ 5 ມິຖຸນາ 2021, http://m.tapchiqptd.vn/vi/quan-triet-thuc-hien-nghi-quyet/quan-diem-chu-dong-ngan-ngua-cac-nguy-co-chien-tranh-xung-dot-tu-som-tu-xa-tai-dai-hoi-xiii-cua-dang-17139.html
(14) ຂ່າວສານຫວຽດນາມ: “ຂໍ້ຄວາມເຕັມຂອງຄຳປາໄສຂອງເລຂາທິການໃຫຍ່ ຫງວຽນຝູຈ້ອງ ໃນກອງປະຊຸມການທະຫານການເມືອງທົ່ວກອງທັບປີ 2016”, ໜັງສືພິມກອງທັບປະຊາຊົນເອເລັກໂຕຣນິກ, ວັນທີ 13 ທັນວາ 2016, https://www.qdnd.vn/quoc-phong-an-ninh/tin-tuc/toan-van-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tai-hoi-nghi-quan-chinh-toan-quan-nam-2016-494879
(15) ເບິ່ງ: “ຂໍ້ຄວາມເຕັມຂອງຄຳປາໄສຂອງເລຂາທິການໃຫຍ່ ຫງວຽນຝູຈ້ອງ ໃນກອງປະຊຸມການທູດຄັ້ງທີ 32”, ໜັງສືພິມເອເລັກໂຕຣນິກລັດຖະບານ, ວັນທີ 19 ທັນວາ 2023, https://baochinhphu.vn/toan-van-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tai-hoi-nghi-ngoai-giao-lan-thu-32-102231219155116287.htm
(16) ສຈ, ປອ. ໂຕເລິມ: “ເນື້ອໃນພື້ນຖານບາງປະການກ່ຽວກັບຍຸກສະໄໝໃໝ່, ຍຸກແຫ່ງການບືນຕົວຂຶ້ນຂອງປະເທດຊາດ; ບັນດາທິດທາງຍຸດທະສາດ ເພື່ອນຳປະເທດເຂົ້າສູ່ຍຸກສະໄໝໃໝ່, ຍຸກແຫ່ງການບືນຕົວຂຶ້ນຂອງປະເທດຊາດ”, ວາລະສານກອມມູນິດເອເລັກໂຕຣນິກ, ວັນທີ 1 ພະຈິກ 2024, https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/media-story/-/asset_publisher/V8hhp4dK31Gf/content/ky-nguyen-moi-ky-nguyen-vuon-minh-cua-dan-toc-ky-nguyen-phat-trien-giau-manh-duoi-su-lanh-dao-cam-quyen-cua-dang-cong-san-xay-dung-thanh-cong-nuoc-vie
(17) “ເລຂາທິການໃຫຍ່, ປະທານປະເທດ ໂຕເລິມ ເຮັດວຽກກັບຄະນະປະຈຳຄະນະພັກການທະຫານສູນກາງ”, ໜັງສືພິມເອເລັກໂຕຣນິກລັດຖະບານ, ອອກວັນທີ 28 ສິງຫາ 2024, https://baochinhphu.vn/tong-bi-thu-chu-tich-nuoc-to-lam-lam-viec-voi-ban-thuong-vu-quan-uy-trung-uong-102240828091158399.htm
- ບົດນີ້ໄດ້ບົວພິມໃນ ວາລະສານກອມມູນິດສະບັບທີ 1057 (ເດືອນມີນາ 2025)
