ທ່າອ່ຽງການທູດຫຼາຍຝ່າຍລະດັບໂລກແລະການປັບຕົວຂອງຫວຽດນາມ
ໃນສະພາບການໃໝ່
ໃນສະພາບການໃໝ່
ທ່ານເລຂາທິການໃຫຍ່ ໂຕເລິມ ແລະພັນລະຍາ ພ້ອມດ້ວຍຄະນະຜູ້ແທນຂັ້ນສູງຂອງຫວຽດນາມ ໄປຢ້ຽມຢາມສຳນັກງານເລຂາທິການ ສະມາຄົມປະຊາຊາດອາຊີຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້ (ອາຊຽນ) ທີ່ນະຄອນຫຼວງຈາກາຕາ ປະເທດອິນໂດເນເຊຍ ໃນວັນທີ 10 ມີນາ 2025. ພາບ: TTXVN
ທ່າອ່ຽງການທູດຫຼາຍຝ່າຍລະດັບໂລກໃນສະພາບການໃໝ່
ການທູດຫຼາຍຝ່າຍແມ່ນຮູບແບບຂອງການເຄື່ອນໄຫວທາງການທູດທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບສາມຝ່າຍຂຶ້ນໄປ ໃນການພົວພັນສາກົນ (ໂດຍຫຼັກແມ່ນປະເທດຊາດ-ລັດ) ໃນຂະບວນການເຈລະຈາຕໍ່ລອງ ແລະຕັດສິນໃຈໄປພ້ອມໆກັນ ໂດຍມຸ່ງເນັ້ນຄວາມຕ້ອງການທີ່ຫຼາກຫຼາຍໃນບັນຫາສະເພາະ. ໃນການທູດຫຼາຍຝ່າຍ, ຜົນປະໂຫຍດຂອງຊາດແມ່ນປັດໄຈຫຼັກທີ່ມີອິດທິພົນຕໍ່ພຶດຕິກຳຂອງຝ່າຍຕ່າງໆ; ທັງນີ້ ແລ້ວແຕ່ເວລາແລະສະຖານະການສະເພາະ, ຄວາມແຕກຕ່າງໃນຜົນປະໂຫຍດຈະກຳນົດແຮງຈູງໃຈໃນການເຂົ້າຮ່ວມ ຕະຫຼອດຈົນວິທີການ ແລະຂອບເຂດຂອງການນຳໃຊ້ຮູບແບບການທູດຫຼາຍຝ່າຍ ໃນການພົວພັນສາກົນ.
ການທູດຫຼາຍຝ່າຍໃນຖານະທີ່ເປັນຮູບແບບສະຖາບັນຂອງການທູດ ບໍ່ພຽງແຕ່ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງປະຕິສຳພັນລະຫວ່າງໜ່ວຍງານຕ່າງໆ ພາຍໃນລະບົບສາກົນເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການກຳນົດ ແລະຄວບຄຸມມາດຕະຖານ, ກົດເກນ ແລະວິທີການແກ້ໄຂບັນຫາທົ່ວໄປໃນລະດັບພາກພື້ນ ແລະລະດັບໂລກອີກນຳ.
ໃນສະພາບການສາກົນທີ່ມີການປ່ຽນແປງຢ່າງເລິກເຊິ່ງແລະສັບສົນ, ການທູດຫຼາຍຝ່າຍລະດັບໂລກກຳລັງພັດທະນາ ແລະສະແດງອອກຜ່ານທ່າອ່ຽງສຳຄັນຫຼາຍຢ່າງ, ເຊິ່ງສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງການປັບປ່ຽນຄວາມຄິດ ແລະວິທີການຜັນຂະຫຍາຍນະໂຍບາຍການຕ່າງປະເທດທີ່ປະເທດຕ່າງໆ ພາຍໃນລະບົບສາກົນຮ່ວມສະໄໝ.
ທີ່ໜຶ່ງ, ການທູດຫຼາຍຝ່າຍຍັງຄົງເປັນທາງເລືອກຂອງຫຼາຍປະເທດໃນການແກ້ໄຂບັນຫາທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບຜົນປະໂຫຍດຂອງຊາດ ພາຍໃຕ້ອິດທິພົນລວມຂອງຫຼາຍປັດໃຈ. ໂລກາພິວັດ ແລະການພັດທະນາຢ່າງວ່ອງໄວຂອງການປະຕິວັດວິທະຍາສາດ ແລະເຕັກໂນໂລຊີ ໄດ້ເປີດໂອກາດໃຫ້ປະເທດຕ່າງໆ ມີຄວາມເຂັ້ມແຂງ, ສະຖານະ ແລະຄວາມໄດ້ປຽບໃນການເຈລະຈາໃນດຸນອໍານາດໂລກຫຼາຍຂຶ້ນ, ໃນຂະນະດຽວກັນກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມທ້າທາຍຫຼາຍຢ່າງຕໍ່ການພັດທະນາ ແລະຄວາມສາມາດເປັນເຈົ້າຕົນເອງຂອງແຕ່ລະປະເທດ, ດັ່ງທີ່ເຫັນໄດ້ຈາກຄວາມສ່ຽງທີ່ຈະລ້າຫຼັງ ແລະລະດັບການເພິ່ງພາທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນໃນການພົວພັນສາກົນ.
ນອກຈາກນັ້ນ, ບັນຫາຄວາມໝັ້ນຄົງທີ່ບໍ່ແມ່ນແບບດັ້ງເດີມກຳລັງສົ່ງຜົນກະທົບໃນວົງກວ້າງ ແລະມີຜົນສະທ້ອນໄລຍະຍາວ ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມທ້າທາຍທີ່ເກີນຂີດຄວາມສາມາດຂອງແຕ່ລະປະເທດໃນການຮັບມື, ບັງຄັບໃຫ້ປະເທດຕ່າງໆ ຕ້ອງເພີ່ມການປະສານງານ ແລະຄວາມພະຍາຍາມຮ່ວມກັນ ຜ່ານກົນໄກແລະຂອບການຮ່ວມມືຫຼາຍຝ່າຍ. ພ້ອມກັນນັ້ນ, ຄວາມຕ້ອງການການພັດທະນາຢ່າງຍືນຍົງ ເຊິ່ງເຊື່ອມໂຍງກັບຮູບແບບຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ເສດຖະກິດສີຂຽວ (Green Economy) ແລະເສດຖະກິດທະເລທີ່ຍືນຍົງ (Blue Economy), ຈຳເປັນຕ້ອງມີການຮ່ວມມືຫຼາຍຝ່າຍ ເພື່ອແບ່ງປັນປະສົບການ, ຊັບພະຍາກອນ ແລະວິທີການພັດທະນາ.
ໃນສະພາບການຂອງການພົວພັນສາກົນທີ່ສັບສົນ ແລະຜັນຜວນຫຼາຍຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ຄວາມຕ້ອງການໃນການລວມອຳນາດເກີດຂຶ້ນບໍ່ພຽງແຕ່ສຳລັບປະເທດໃຫຍ່ເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງລວມເຖິງປະເທດຂະໜາດກາງ ແລະຂະໜາດນ້ອຍອີກດ້ວຍ; ໃນນັ້ນ, ການທູດຫຼາຍຝ່າຍຖືກເຫັນວ່າເປັນວິທີການສຳຄັນໃນການຂະຫຍາຍການຮ່ວມມື ແລະເສີມຂະຫຍາຍສະຖານະຂອງປະເທດ. ໃນຄວາມເປັນຈິງ, ການຄິດແກ້ບັນຫາສາກົນຂອງຜູ້ນຳຫຼາຍຄົນໃນປະຈຸບັນມຸ່ງເນັ້ນໄປທີ່ການປະສົມປະສານການທູດສອງຝ່າຍ ແລະການທູດຫຼາຍຝ່າຍ, ໂດຍຖືການທູດສອງຝ່າຍເປັນພື້ນຖານ, ໃນຂະນະທີ່ການທູດຫຼາຍຝ່າຍເປັນຊ່ອງທາງເສີມທີ່ສຳຄັນ. ສິ່ງນີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນໄດ້ຈາກການທີ່ປະເທດຕ່າງໆ ເຂົ້າຮ່ວມໃນເວທີຫຼາຍຝ່າຍລະດັບໂລກຢ່າງກວ້າງຂວາງ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນອົງການສະຫະປະຊາຊາດ ຕະຫຼອດຈົນເວທີຫຼາຍຝ່າຍໃນລະດັບພາກພື້ນ ແລະອະນຸພາກພື້ນ.
ທີສອງ, ປະເທດຕ່າງໆ ກຳລັງເລືອກໃຊ້ຮູບແບບການທູດຫຼາຍຝ່າຍທີ່ມີຄວາມຍືດຫຍຸ່ນແລະ “ອ່ອນ” ຫຼາຍຂຶ້ນ ເຊິ່ງມີຂະໜາດແລະຂອບເຂດຈຳກັດ, ແທນທີ່ຈະໃຊ້ກົນໄກຫຼາຍຝ່າຍຂະໜາດໃຫຍ່ແລະ “ແຂງ” ທີ່ມີສະມາຊິກຈຳນວນຫຼາຍ. ການທູດຫຼາຍຝ່າຍແບບ “ອ່ອນ” ມັກດຳເນີນການໃນລະດັບທີ່ນ້ອຍກວ່າໃນແງ່ຂອງຈຳນວນຝ່າຍທີ່ເຂົ້າຮ່ວມ, ຂອບເຂດຂອງຜົນກະທົບ ແລະເນື້ອໃນຂອງການຮ່ວມມື, ໂດຍສຸມໃສ່ການແກ້ໄຂບັນຫາສະເພາະພຽງໜຶ່ງຫຼືສອງເປົ້າໝາຍ. ແນວໂນ້ມນີ້ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງການປັບປ່ຽນຄວາມຄິດ ແລະວິທີການຂອງປະເທດຕ່າງໆ ໃນການທູດຫຼາຍຝ່າຍ ເພື່ອປັບຕົວໃຫ້ເຂົ້າກັບສະພາບການສາກົນທີ່ປ່ຽນແປງຢ່າງໄວວາ ໃນຂະນະດຽວກັນກໍ່ເອົາຊະນະຂໍ້ຈຳກັດດ້ານປະສິດທິພາບ ແລະຄວາມສາມາດໃນການຮັບໃຊ້ຜົນປະໂຫຍດຂອງກົນໄກຫຼາຍຝ່າຍແບບດັ້ງເດີມຂະໜາດໃຫຍ່ ເຊັ່ນ: ສະຫະປະຊາຊາດ ຫຼືສະຫະພາບເອີຣົບ (EU).
ໃນຄວາມເປັນຈິງ, ກົນໄກທາງການທູດຫຼາຍຝ່າຍຈຳນວນຫຼາຍທີ່ມີຂອບເຂດແຄບ, ຈຳນວນສະມາຊິກຈຳກັດ ແລະເປົ້າໝາຍການຮ່ວມມືທີ່ຂ້ອນຂ້າງຈະແຈ້ງ ໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ແລະມີກິດຈະກຳເພີ່ມຫຼາຍຂຶ້ນ. ຕົວຢ່າງທົ່ວໄປລວມມີ ການສ້າງຕັ້ງກຸ່ມ "Quad" (2017)(1); ຂໍ້ຕົກລົງຄວາມໝັ້ນຄົງສາມຝ່າຍລະຫວ່າງສະຫະລັດອາເມລິກາ, ອັງກິດ ແລະອົດສະຕຣາລີ (AUKUS, 2021); ປະຊາຄົມເສດຖະກິດແຫ່ງບໍນຽວ ລະຫວ່າງອິນໂດເນເຊຍ, ຟີລິບປິນ ແລະ ບຣູໄນ (2023)...
ຄຽງຂ້າງກັນນັ້ນ, ຮູບແບບການຮ່ວມມືຫຼາຍຝ່າຍທີ່ມີຄວາມຍືດຫຍຸ່ນໃນລະດັບກາງແລະຂະໜາດນ້ອຍຫຼາຍຮູບແບບ ໄດ້ຖືກຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຜ່ານກອງປະຊຸມ ແລະກົນໄກການເຈລະຈາຊົ່ວຄາບ ເຊັ່ນ: ກອງປະຊຸມສຸດຍອດອອນໄລນ໌ໃນປີ 2022 ລະຫວ່າງອິນເດຍ, ອິດສະຣາເອນ, ສະຫະລັດອາຫຣັບເອມິເຣດ (UAE) ແລະ ສະຫະລັດອາເມລິກາ (ກຸ່ມ I2U2), ເຊິ່ງໄດ້ຈັດຕັ້ງຂອບ “ການຮ່ວມມືເພື່ອອະນາຄົດ”; ກອງປະຊຸມຄວາມໝັ້ນຄົງໂຄລໍາໂບ, ດ້ວຍການສ້າງຕັ້ງສຳນັກງານຕົວແທນໃນໂຄລໍາໂບໃນປີ 2020; ຫຼືກອງປະຊຸມປົກກະຕິທີ່ຈັດຂຶ້ນໂດຍອາຣ໌ເຈນຕິນາ, ໂບລິເວຍ, ຊິລີ ແລະ ເມັກຊິໂກ ເພື່ອສ້າງຂອບການຮ່ວມມືດ້ານລິທຽມ ເພື່ອຮັບປະກັນການຂຸດຄົ້ນແລະການນຳໃຊ້ຊັບພະຍາກອນຢ່າງຍືນຍົງ. ກິດຈະກຳເຫຼົ່ານີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງທ່າອ່ຽງທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນ ຂອງກົນໄກຫຼາຍຝ່າຍທີ່ມີຄວາມຍືດຫຍຸ່ນແລະສະເພາະທາງ, ເຊິ່ງສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງການປ່ຽນແປງໃນແນວທາງການທູດຫຼາຍຝ່າຍລະດັບໂລກໃນປະຈຸບັນ.
ທີສາມ, ທ່າອ່ຽງຂອງການສ້າງຕັ້ງກົນໄກທາງການທູດຫຼາຍຝ່າຍຖາວອນ ຫຼືຍືນຍົງ ເຊິ່ງນຳພາໂດຍປະເທດມະຫາອຳນາດເພື່ອລວມອຳນາດນັ້ນ ສະແດງໃຫ້ເຫັນສັນຍານຂອງການຊະລໍຕົວລົງໃນຊຸມປີມໍ່ໆມານີ້. ໃນລະຫວ່າງສົງຄາມເຢັນ, ປະເທດມະຫາອຳນາດໄດ້ສົ່ງເສີມການຈັດຕັ້ງກົນໄກການທູດຫຼາຍຝ່າຍຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງໃນຮູບແບບຕ່າງໆ, ລວມທັງອົງການຈັດຕັ້ງສາກົນ, ເວທີປາໄສ ແລະ ກອງປະຊຸມຫຼາຍຝ່າຍໃນຫຼາຍຂົງເຂດ, ເພື່ອກຳນົດລະບຽບແລະຂະຫຍາຍອິດທິພົນຂອງຕົນ. ຕົວຢ່າງທີ່ໂດດເດັ່ນລວມມີ ການສ້າງຕັ້ງສະຫະປະຊາຊາດ, ກອງທຶນການເງິນສາກົນ (IMF), ທະນາຄານໂລກ (WB); ສັນຍາທົ່ວໄປວ່າດ້ວຍພາສີສຸນລະກາກອນແລະການຄ້າ (GATT), ອົງການເພື່ອການຮ່ວມມືທາງເສດຖະກິດແລະການພັດທະນາ (OECD), ອົງການສົນທິສັນຍາອັດລັງຕິກເໜືອ (NATO), ສົນທິສັນຍາວໍຊໍ, ເວທີປາໄສການຮ່ວມມືເສດຖະກິດອາຊີປາຊີຟິກ (APEC) ແລະກົນໄກທາງການເມືອງແລະເສດຖະກິດອື່ນໆ ອີກຫຼາຍແຫ່ງ. ນອກຈາກນີ້ ຍັງມີການຈັດຕັ້ງອົງການລະດັບພາກພື້ນທີ່ສຳຄັນ ເຊັ່ນ: ສະມາຄົມປະຊາຊາດອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ (ASEAN), ສະຫະພາບເອີຣົບ (EU) ແລະ ສະຫະພາບອາຟຣິກາ (AU) ເຊິ່ງເປັນເຄືອຂ່າຍສະຖາບັນຫຼາຍຝ່າຍທີ່ມີອິດທິພົນຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນການພົວພັນສາກົນ.
ຕັ້ງແຕ່ປີ 1991 ຈົນເຖິງທົດສະວັດທຳອິດຂອງສະຕະວັດທີ 21, ຂະບວນການສ້າງຕັ້ງ ແລະຂະຫຍາຍກົນໄກທາງການທູດຫຼາຍຝ່າຍໄດ້ດຳເນີນໄປຢ່າງແຂງແຮງ, ດ້ວຍການເກີດຂຶ້ນຂອງກຸ່ມປະເທດເຄືອລັດເອກະລາດ (1991), ເວທີປາໄສລັດຖະສະພາອາຊີປາຊີຟິກ (1993), ກຸ່ມປະເທດພັດທະນາແລະປະເທດເສດຖະກິດເກີດໃໝ່ 20 ປະເທດ (G-20, 1999), ອົງການຮ່ວມມືຊຽງໄຮ້ (SCO, 2001), ສະຫະພາບເມດິເຕີເຣນຽນ (2008), ກຸ່ມປະເທດເສດຖະກິດເກີດໃໝ່ (BRIC, 2009)...
ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ໃນຊຸມປີມໍ່ໆມານີ້, ບັນດາປະເທດມະຫາອຳນາດໄດ້ປັບວິທີການຂະຫຍາຍອິດທິພົນຂອງຕົນ ໂດຍຫັນປ່ຽນຈາກການຈັດຕັ້ງກົນໄກຫຼາຍຝ່າຍຂະໜາດໃຫຍ່, ຖາວອນແລະຍືນຍົງ ໄປສູ່ການໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບການສົ່ງເສີມກົນໄກທາງການທູດຫຼາຍຝ່າຍຂະໜາດກາງ ແລະຂະໜາດນ້ອຍ ຫຼືການຜັນຂະຫຍາຍຂໍ້ລິເລີ່ມຍຸດທະສາດທີ່ເຊື່ອມໂຍງກັບຂອບການຮ່ວມມືທີ່ຍືດຫຍຸ່ນ, ເຊິ່ງສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນກອບຫຼາຍຝ່າຍ.
ຕາມແນວໂນ້ມນີ້, ຈີນສົ່ງເສີມໂຄງການລິເລີ່ມຕ່າງໆ ເຊັ່ນ: ໂຄງການລິເລີ່ມການພັດທະນາໂລກ (GDI), ໂຄງການລິເລີ່ມອາລະຍະທຳໂລກ (GCI) ແລະ ໂຄງການລິເລີ່ມຄວາມໝັ້ນຄົງໂລກ (GSI) ໃນປີ 2023(2); ສະເໜີຂອບການຮ່ວມມືໃໝ່ໃນໂຄງການລິເລີ່ມ “ປະຊາຄົມແຫ່ງຊະຕາກຳຮ່ວມກັນ” ແລະ ໂຄງການລິເລີ່ມ “ໜຶ່ງແລວທາງໜຶ່ງເສັ້ນທາງ”. ສະຫະລັດອາເມລິກາ, ສະຫະພາບເອີຣົບ ແລະບາງປະເທດ ເຊັ່ນ ອິນເດຍ, ການາດາ ແລະ ອົດສະຕຣາລີ ຜັນຂະຫຍາຍໂຄງການລິເລີ່ມ ແລະຍຸດທະສາດທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບພາກພື້ນອິນໂດ-ປາຊີຟິກ, ໂດຍສະຫະລັດອາເມລິກາສົ່ງເສີມຂອບເສດຖະກິດອິນໂດ-ປາຊີຟິກເພື່ອຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ (IPEF), ການຮ່ວມມືດ້ານໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ແລະການລົງທຶນລະດັບໂລກ ແລະ ກົນໄກການຮ່ວມມືສະເພາະທາງອື່ນໆ ອີກຫຼາຍກົນໄກ. ໃນຂະນະດຽວກັນ, ຣັດເຊຍສືບຕໍ່ສົ່ງເສີມໂຄງການລິເລີ່ມສະຫະພາບເສດຖະກິດຢູເຣເຊຍ (EAEU) ເປັນເສົາຄ້ຳໃນຍຸດທະສາດການເຊື່ອມໂຍງເສດຖະກິດລະດັບພາກພື້ນ (3).
ທີສີ່, ບັນດາປະເທດຂະໜາດນ້ອຍແລະຂະໜາດກາງ ກຳລັງຄ່ອຍໆ ຂະຫຍາຍບົດບາດຂອງຕົນພາຍໃນກົນໄກຫຼາຍຝ່າຍທີ່ມີຢູ່ ເພື່ອເສີມຂະຫຍາຍສະຖານະ ແລະເຂົ້າຮ່ວມຢ່າງຍືດຫຍຸ່ນຫຼາຍຂຶ້ນ ໃນຂະບວນການສ້າງ ແລະກຳນົດຫຼັກການການຮ່ວມມືຫຼາຍຝ່າຍ. ໃນສະພາບການແກ່ງແຍ້ງຍຸດທະສາດທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນ ລະຫວ່າງບັນດາປະເທດມະຫາອຳນາດນັ້ນ ປະເທດຂະໜາດນ້ອຍແລະຂະໜາດກາງຕ້ອງໃຊ້ພື້ນທີ່ຫຼາຍຝ່າຍຢ່າງຫ້າວຫັນ ເພື່ອຂະຫຍາຍອິດທິພົນ, ສະແດງຄວາມຮັບຜິດຊອບ ແລະປະກອບສ່ວນຢ່າງເປັນຮູບປະທຳໃນການແກ້ໄຂບັນຫາຮ່ວມຂອງປະຊາຄົມສາກົນ.
ພຶດຕິກຳຕົວຈິງໃຫ້ເຫັນວ່າ, ປະເທດຂະໜາດນ້ອຍແລະຂະໜາດກາງຈຳນວນຫຼາຍໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມຢ່າງຕັ້ງໜ້າ ແລະປະກອບສ່ວນທີ່ໂດດເດັ່ນໃນກິດຈະກຳຫຼາຍຝ່າຍຂອງອົງການສະຫະປະຊາຊາດ. ອິນໂດເນເຊຍເປັນຕົວຢ່າງທີ່ສຳຄັນ. ຮອດປີ 2024, ອິນໂດເນເຊຍກາຍເປັນປະເທດທີ່ສົ່ງກຳລັງຮັກສາສັນຕິພາບໄປຍັງສະຫະປະຊາຊາດຫຼາຍເປັນອັນດັບທີ 6. ໃນປີ 2019, ອິນໂດເນເຊຍໄດ້ດຳລົງຕຳແໜ່ງສະມາຊິກບໍ່ຖາວອນຂອງສະພາຄວາມໝັ້ນຄົງແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດເປັນວາລະທີ 4, ແລະໄດ້ສະເໜີໂຄງການລິເລີ່ມທີ່ສຳຄັນ 2 ໂຄງການ ເພື່ອສົ່ງເສີມບົດບາດຂອງແມ່ຍິງໃນດ້ານສັນຕິພາບ ແລະຄວາມໝັ້ນຄົງ, ລວມມີ “ການຝຶກອົບຮົມລະດັບພາກພື້ນກ່ຽວກັບແມ່ຍິງ, ສັນຕິພາບ ແລະຄວາມໝັ້ນຄົງ” ແລະ “ການສົນທະນາກ່ຽວກັບບົດບາດຂອງແມ່ຍິງໃນການສ້າງສັນຕິພາບ ແລະຮັກສາສັນຕິພາບ”.
ມາເລເຊຍມີບົດບາດຢ່າງຕັ້ງໜ້າໃນກົນໄກຫຼາຍຝ່າຍຂອງສະຫະປະຊາຊາດ. ມາຮອດປະຈຸບັນ, ມາເລເຊຍໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມປະຕິບັດການຮັກສາສັນຕິພາບ 38 ຄັ້ງ ແລະສົ່ງກຳລັງພົນເກືອບ 40.000 ຄົນ ໄປປະຈຳການໃນພາກພື້ນຕ່າງໆ ທົ່ວໂລກ. ນອກຈາກນັ້ນ, ມາເລເຊຍຍັງເປັນສະມາຊິກຂອງສະພາສິດທິມະນຸດແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ ສຳລັບວາລະປີ 2022-2024 ແລະເຄີຍດຳລົງຕຳແໜ່ງສະມາຊິກບໍ່ຖາວອນຂອງສະພາຄວາມໝັ້ນຄົງແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດວາລະປີ 2015-2016.
ໃນທຳນອງດຽວກັນ, ໃນໄລຍະທີ່ໂປແລນດຳລົງຕຳແໜ່ງສະມາຊິກບໍ່ຖາວອນຂອງສະພາຄວາມໝັ້ນຄົງແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ, ໂປແລນໄດ້ສະເໜີແນວຄິດລິເລີ່ມຫຼາຍຢ່າງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການສົ່ງເສີມກົດໝາຍສາກົນໃນການຮັກສາສັນຕິພາບ ແລະຄວາມໝັ້ນຄົງສາກົນ (ປີ 2018) ແລະແນວຄິດລິເລີ່ມເພື່ອປົກປ້ອງຄົນພິການໃນການຂັດແຍ່ງທາງອາວຸດ (ປີ 2019). ພ້ອມກັນນັ້ນ, ໂປແລນໄດ້ສະເໜີ “ຫຼັກເກນຄາໂຕວິກ” (Katowice Rulebook) ເຊິ່ງເປັນຂອບການເຮັດວຽກສຳລັບການຕິດຕາມກວດກາ ແລະການປະຕິບັດຄຳໝັ້ນສັນຍາຂອງປະເທດຕ່າງໆ ກ່ຽວກັບການປ່ຽນແປງສະພາບອາກາດ, ເຊິ່ງໄດ້ຮັບການຮັບຮອງໃນປີ 2019.
ເປັນທີ່ປະຈັກວ່າ ປະເທດຂະໜາດນ້ອຍແລະຂະໜາດກາງບໍ່ພຽງແຕ່ເຂົ້າຮ່ວມເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງເປັນເຈົ້າການໃນການລິເລີ່ມ ແລະເຂົ້າຮ່ວມເທື່ອລະກ້າວ ໃນການກຳນົດບັນທັດຖານພາຍໃນກົນໄກຫຼາຍຝ່າຍໃນປະຈຸບັນອີກນຳ.
ຜົນກະທົບແລະການປັບຕົວຂອງຫວຽດນາມໃນການທູດຫຼາຍຝ່າຍ
ທີໜຶ່ງ, ຜົນກະທົບຕໍ່ຄວາມຄິດຂອງຫວຽດນາມກ່ຽວກັບການທູດຫຼາຍຝ່າຍ. ຕະຫຼອດຫຼາຍປີທີ່ຜ່ານມາ, ຫວຽດນາມໄດ້ຄ່ອຍໆ ສ້າງແລະປັບປຸງທິດທາງພື້ນຖານກ່ຽວກັບນະໂຍບາຍການຕ່າງປະເທດຫຼາຍຝ່າຍໃນຍຸດທະສາດການພັດທະນາຂອງຕົນໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບສະພາບການສາກົນໃໝ່.
ໃນລາຍງານຂອງຄະນະບໍລິຫານງານສູນກາງພັກສະໄໝທີ XI ກ່ຽວກັບເອກະສານທີ່ຍື່ນຕໍ່ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດຄັ້ງທີ XII ຂອງພັກ (ປີ 2016), ໄດ້ມີການລະບຸທັດສະນະກ່ຽວກັບການຕ່າງປະເທດຫຼາຍຝ່າຍໄວ້ຢ່າງຊັດເຈນ ດ້ວຍທິດທາງທີ່ວ່າ: “ເປັນເຈົ້າການໃນການເຂົ້າຮ່ວມແລະເສີມຂະຫຍາຍບົດບາດໃນກົນໄກຫຼາຍຝ່າຍຢ່າງແຂງຂັນ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນອາຊຽນ ແລະສະຫະປະຊາຊາດ. ເຂົ້າຮ່ວມໃນກົນໄກຫຼາຍຝ່າຍດ້ານການປ້ອງກັນປະເທດ ແລະຄວາມໝັ້ນຄົງຢ່າງຕັ້ງໜ້າ ແລະມີປະສິດທິພາບ ລວມທັງການເຂົ້າຮ່ວມໃນກິດຈະກຳການຮ່ວມມືລະດັບສູງ ເຊັ່ນ: ການປະຕິບັດງານຮັກສາສັນຕິພາບຂອງສະຫະປະຊາຊາດ, ການຝຶກຊ້ອມກ່ຽວກັບຄວາມໝັ້ນຄົງທີ່ບໍ່ແມ່ນແບບດັ້ງເດີມ ແລະກິດຈະກຳອື່ນໆ”(4); ພ້ອມກັນນັ້ນກໍ່ຢືນຢັນຄວາມຕ້ອງການທີ່ຈະ “ປັບປຸງປະສິດທິພາບຂອງກິດຈະກຳການຕ່າງປະເທດຫຼາຍຝ່າຍ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນໃນອາຊຽນ ແລະ ສະຫະປະຊາຊາດ”(5). ໂດຍສືບຕໍ່ທິດທາງດັ່ງກ່າວ, ຄຳສັ່ງເລກທີ 25-CT/TW, ລົງວັນທີ 8 ສິງຫາ 2018, ຂອງຄະນະເລຂາທິການສູນກາງ “ວ່າດ້ວຍການສົ່ງເສີມ ແລະຍົກລະດັບການພົວພັນຕ່າງປະເທດຫຼາຍຝ່າຍເຖິງປີ 2030” ແລະເອກະສານຂອງກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດຄັ້ງທີ XIII ຂອງພັກ (ປີ 2021) ໄດ້ເນັ້ນໜັກເຖິງຄວາມຕ້ອງການທີ່ຈະ “ຍົກລະດັບການພົວພັນຕ່າງປະເທດຫຼາຍຝ່າຍ”, ພ້ອມທັງກຳນົດທິດທາງໄວ້ຢ່າງຈະແຈ້ງວ່າ: “ເປັນເຈົ້າການໃນການເຂົ້າຮ່ວມແລະເສີມຂະຫຍາຍບົດບາດຂອງຫວຽດນາມໃນກົນໄກຫຼາຍຝ່າຍ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນອາຊຽນ, ສະຫະປະຊາຊາດ, ເອເປກ, ການຮ່ວມມືອະນຸພາກພື້ນແມ່ນໍ້າຂອງ ແລະຂອບການຮ່ວມມືລະດັບພາກພື້ນ ແລະສາກົນ, ໃນບັນຫາແລະກົນໄກທີ່ມີຄວາມສຳຄັນທາງຍຸດທະສາດ, ສອດຄ່ອງກັບຄວາມຕ້ອງການ, ຄວາມສາມາດ ແລະ ເງື່ອນໄຂສະເພາະ...; ເຮັດວຽກຮ່ວມກັບປະເທດອາຊຽນຢ່າງຕັ້ງໜ້າ, ຫ້າວຫັນ ແລະມີຄວາມຮັບຜິດຊອບເພື່ອສ້າງປະຊາຄົມແຫ່ງຄວາມສາມັກຄີ... ເຂົ້າຮ່ວມຢ່າງຕັ້ງໜ້າ ແລະຫ້າວຫັນໃນກົນໄກຫຼາຍຝ່າຍດ້ານການປ້ອງກັນປະເທດ ແລະຄວາມໝັ້ນຄົງຕາມແນວຄິດໃໝ່ໃນການປົກປ້ອງປະເທດຊາດ”(6). ເອກະສານກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດຄັ້ງທີ XIV ຂອງພັກ (ເດືອນມັງກອນ 2026) ໄດ້ລະບຸຢ່າງຈະແຈ້ງວ່າ: “ຈຳເປັນຕ້ອງສົ່ງເສີມແລະຍົກລະດັບການພົວພັນຕ່າງປະເທດຫຼາຍຝ່າຍ ຄວບຄູ່ໄປກັບການພົວພັນຕ່າງປະເທດສອງຝ່າຍ; ເປັນເຈົ້າການໃນການເຂົ້າຮ່ວມ ແລະເສີມຂະຫຍາຍບົດບາດຂອງຫວຽດນາມ ໃນບັນດາກົນໄກຫຼາຍຝ່າຍລະດັບພາກພື້ນ ແລະລະດັບໂລກ”(7). “ຫວຽດນາມຈະເຂົ້າຮ່ວມຫຼາຍຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ດ້ວຍຄວາມຮັບຜິດຊອບສູງ ໃນຄຳໝັ້ນສັນຍາສາກົນ, ໂດຍສະເພາະກັບສະຫະປະຊາຊາດແລະອາຊຽນ. ເຂົ້າຮ່ວມຫຼາຍຂຶ້ນໃນການກຳນົດກົດເກນແລະຂໍ້ບັງຄັບໃນອົງການຈັດຕັ້ງພາກພື້ນ ແລະທົ່ວໂລກ”(8).
ດັ່ງນັ້ນ, ເຖິງແມ່ນວ່າທັດສະນະ ແລະນະໂຍບາຍຂອງຫວຽດນາມກ່ຽວກັບການທູດຫຼາຍຝ່າຍ ໄດ້ຮັບການຢືນຢັນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ, ໂດຍໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບການຮ່ວມມື ແລະການເຂົ້າຮ່ວມຢ່າງຕັ້ງໜ້າໃນເວທີປາໄສ ແລະອົງການຈັດຕັ້ງສາກົນ, ແຕ່ຄວາມຄິດກ່ຽວກັບການທູດຫຼາຍຝ່າຍກໍ່ໄດ້ມີການປັບປຸງຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ໄປສູ່ວິທີການທີ່ຂະຫຍັນຂັນແຂງ, ຮອບດ້ານ ແລະເຊື່ອມໂຍງຢ່າງໃກ້ຊິດ ກັບຜົນປະໂຫຍດຍຸດທະສາດຂອງປະເທດ. ເມື່ອທຽບກັບກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງກ່ອນໆ ຂອງພັກ, ກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດຄັ້ງທີ XIII ໄດ້ຂະຫຍາຍຂອບເຂດຂອງກົນໄກ ແລະເວທີປາໄສຫຼາຍຝ່າຍທີ່ປຶກສາຫາລືກັນ, ໂດຍເພີ່ມຂອບການເຮັດວຽກຕ່າງໆ ຢ່າງຈະແຈ້ງ ເຊັ່ນ: ເອເປກ, ການຮ່ວມມືໃນອະນຸພາກພື້ນແມ່ນໍ້າຂອງ ແລະຂອບການຮ່ວມມືລະດັບພາກພື້ນ ແລະສາກົນອື່ນໆ; ພ້ອມກັນນັ້ນກໍ່ເນັ້ນໜັກເຖິງການຮ່ວມມືຫຼາຍຝ່າຍດ້ານການປ້ອງກັນປະເທດ ແລະຄວາມໝັ້ນຄົງຫຼາຍຂຶ້ນ. ໃນເດືອນກັນຍາ 2024, ທັດສະນະຂອງຫວຽດນາມກ່ຽວກັບການຮ່ວມມື ແລະການທູດຫຼາຍຝ່າຍ ໄດ້ຮັບການຊີ້ແຈງແລະເສີມສ້າງໃຫ້ດີຍິ່ງຂຶ້ນ ເມື່ອ່ານເລຂາທິການໃຫຍ່ ປະທານປະເທດ ໂຕເລິມ ເຂົ້າຮ່ວມກອງປະຊຸມສຸດຍອດແຫ່ງອະນາຄົດ ແລະການອະພິປາຍທົ່ວໄປລະດັບສູງຂອງສະມັດຊາໃຫຍ່ແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ, ໂດຍເນັ້ນໜັກເຖິງຂໍ້ຄວາມທີ່ວ່າ: “ການປັບປຸງລັດທິຫຼາຍຝ່າຍ, ຮ່ວມມືກັນສ້າງອະນາຄົດທີ່ສະຫງົບສຸກ, ໝັ້ນຄົງ, ຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ແລະ ຍືນຍົງສຳລັບທຸກຄົນ”(9). ຫຼ້າສຸດ, ເອກະສານກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ XIV ຂອງພັກໄດ້ສືບຕໍ່ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ: ເປັນເຈົ້າການແລະຕັ້ງໜ້າປະກອບສ່ວນຮັກສາສັນຕິພາບ, ມິດຕະພາບ, ການຮ່ວມມື ແລະ ການພັດທະນາທີ່ຍືນຍົງ ໃນຈິດໃຈຂອງການເປັນເພື່ອນ, ເປັນຄູ່ຮ່ວມງານທີ່ໜ້າເຊື່ອຖື, ເປັນສະມາຊິກທີ່ກະຕືລືລົ້ນ ແລະມີຄວາມຮັບຜິດຊອບ ຂອງປະຊາຄົມສາກົນ; ເຂົ້າຮ່ວມຢ່າງຕັ້ງໜ້າ ແລະມີຄວາມຮັບຜິດຊອບໃນການແກ້ໄຂບັນຫາຮ່ວມກັນຂອງພາກພື້ນ ແລະສາກົນ(10).
ທີສອງ, ຜົນກະທົບຕໍ່ກິດຈະກຳທາງການທູດຫຼາຍຝ່າຍຂອງຫວຽດນາມ. ພາຍໃຕ້ອິດທິພົນຂອງທ່າອ່ຽງການທູດຫຼາຍຝ່າຍລະດັບໂລກ, ຫວຽດນາມໄດ້ຂະຫຍາຍແລະປັບປຸງລະດັບການເຂົ້າຮ່ວມໃນກົນໄກຫຼາຍຝ່າຍສາກົນ ແລະພາກພື້ນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ. ຮອດເດືອນທັນວາ 2023, ຫວຽດນາມໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມໃນກົນໄກ ແລະອົງການຈັດຕັ້ງຫຼາຍຝ່າຍສາກົນ ແລະພາກພື້ນປະມານ 70 ແຫ່ງ(11). ໃນ 10 ປີທີ່ຜ່ານມາ, ກິດຈະກຳທາງການທູດຫຼາຍຝ່າຍຂອງຫວຽດນາມໄດ້ປ່ຽນໄປສູ່ການເປັນເຈົ້າການແລະເປັນບວກຫຼາຍຂຶ້ນ, ໂດຍຄ່ອຍໆ ສະແດງບົດບາດນຳໜ້າໃນບາງຂົງເຂດ ແລະຂອບການຮ່ວມມືທີ່ເໝາະສົມ.
ກ່ອນອື່ນໝົດ, ຫວຽດນາມມີສ່ວນຮ່ວມຫຼາຍຂຶ້ນໃນອົງການແລະເວທີປາໄສຫຼາຍຝ່າຍທີ່ສຳຄັນ, ໂດຍສະເພາະໃນຂອບຂອງສະຫະປະຊາຊາດ ແລະ ອາຊຽນ. ໃນຂອບຂອງສະຫະປະຊາຊາດ, ຫວຽດນາມໄດ້ເຮັດໜ້າທີ່ແລະເຂົ້າຮ່ວມໃນຫຼາຍອົງການສຳຄັນ ເຊັ່ນ: ກອງທຶນປະຊາກອນແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ, ສະພາເສດຖະກິດແລະສັງຄົມແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ (ວາລະປີ 1998-2000, 2016-2018), ສະພາສິດທິມະນຸດແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ (ວາລະປີ 2014-2016, 2023-2025), ຄະນະກຳມາທິການກົດໝາຍສາກົນ (ປີ 2007); ສະມາຊິກບໍ່ຖາວອນຂອງສະພາຄວາມໝັ້ນຄົງແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ (ວາລະປີ 2008-2009, 2020-2021); ຄະນະກຳມະການບໍລິຫານຂອງອົງການພະລັງງານປະລະມານູສາກົນ (ວາລະປີ 2021-2023); ສະພາປະຕິບັດການສະຫະພາບໄປສະນີສາກົນ (ວາລະປີ 2022-2025); ຮອງປະທານສະມັດຊາໃຫຍ່ແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດສະໄໝທີ 77 (ວາລະປີ 2022-2023). ນອກຈາກນັ້ນ, ຫວຽດນາມຍັງເຂົ້າຮ່ວມຢ່າງຕັ້ງໜ້າໃນອົງການບໍລິຫານ ແລະອົງການສະເພາະທາງ ຂອງອົງການການສຶກສາ, ວິທະຍາສາດ ແລະ ວັດທະນະທຳແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ (UNESCO) ເຊິ່ງລວມທັງຄະນະກຳມະການບໍລິຫານ (ວາລະປີ 2021-2025), ຄະນະກຳມະການລະຫວ່າງລັດຖະບານວ່າດ້ວຍການຄຸ້ມຄອງ ແລະສົ່ງເສີມຄວາມຫຼາກຫຼາຍທາງວັດທະນະທຳ (ວາລະປີ 2021-2025), ແລະຄະນະກຳມະການລະຫວ່າງລັດຖະບານວ່າດ້ວຍການຄຸ້ມຄອງມໍລະດົກທາງວັດທະນະທຳທີ່ບໍ່ມີຕົວຕົນ (ວາລະປີ 2022-2026).
ພາຍໃນຂອບອາຊຽນ, ຫວຽດນາມມີບົດບາດໃນການໄກ່ເກ່ຍຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງອາຊຽນ ແລະບັນດາຄູ່ຮ່ວມມືທີ່ສຳຄັນ, ລວມທັງການພົວພັນອາຊຽນ-ຈີນ (2009-2012), ການພົວພັນອາຊຽນ-ສະຫະພາບເອີຣົບ (2012-2015), ການພົວພັນອາຊຽນ-ອິນເດຍ (2015-2018) ແລະການພົວພັນອາຊຽນ-ຍີ່ປຸ່ນ (2018-2021)(12). ພ້ອມກັນນັ້ນ, ຫວຽດນາມມີສ່ວນຮ່ວມ ແລະສະໜັບສະໜູນຢ່າງແຂງຂັນ ໃນຂະບວນການກໍ່ສ້າງ ແລະພັດທະນາປະຊາຄົມອາຊຽນ, ຕັ້ງແຕ່ການສ້າງແລະຮັບຮອງວິໄສທັດປະຊາຄົມອາຊຽນເຖິງປີ 2025, ແຜນແມ່ບົດສຳລັບການສ້າງປະຊາຄົມ ແລະແຜນງານສຳລັບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໃນແຕ່ລະເສົາຄ້ຳຂອງປະຊາຄົມ.
ນອກຈາກການເຂົ້າຮ່ວມແລ້ວ, ຫວຽດນາມຍັງຮັບໜ້າທີ່ເປັນເຈົ້າພາບ ແລະເປັນປະເທດເຈົ້າພາບສຳລັບກິດຈະກຳທາງການທູດຫຼາຍຝ່າຍຫຼາຍຢ່າງໃນລະດັບພາກພື້ນ ແລະລະຫວ່າງພາກພື້ນຢ່າງແຂງຂັນ. ໃນປີ 2016, ຫວຽດນາມໄດ້ເປັນເຈົ້າພາບກອງປະຊຸມສຸດຍອດຍຸດທະສາດການຮ່ວມມືທາງເສດຖະກິດແມ່ນນ້ຳ ອິຣະວະດີ-ເຈົ້າພະຢາ-ແມ່ຂອງ ຄັ້ງທີ VII, ກອງປະຊຸມສຸດຍອດການຮ່ວມມືກຳປູເຈຍ-ລາວ-ມຽນມາ-ຫວຽດນາມ ຄັ້ງທີ VIII ແລະເວທີປາໄສເສດຖະກິດໂລກຄັ້ງທຳອິດ ກ່ຽວກັບພາກພື້ນແມ່ນໍ້າຂອງ. ຫວຽດນາມເປັນເຈົ້າພາບກອງປະຊຸມສຸດຍອດເອເປກໃນປີ 2017, ຮັບບົດບາດປະທານອາຊຽນໃນປີ 2020, ຈັດກອງປະຊຸມລັດຖະສະພາເຍົາວະຊົນໂລກຄັ້ງທີ 9 ໃນປີ 2023 ແລະເວທີປາໄສອະນາຄົດອາຊຽນໃນປີ 2024(13). ໃນເວລາດຽວກັນ, ຫວຽດນາມໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມກອງປະຊຸມສຸດຍອດ ແລະເວທີປາໄສຫຼາຍຝ່າຍທີ່ສຳຄັນຫຼາຍຄັ້ງ, ເຊັ່ນ: ກອງປະຊຸມສຸດຍອດກຸ່ມ G-20, ເວທີປາໄສເສດຖະກິດໂລກ (WEF), ກອງປະຊຸມການປ່ຽນແປງສະພາບດິນຟ້າອາກາດແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ, ການຮ່ວມມືໃນອະນຸພາກພື້ນແມ່ນໍ້າຂອງ, ກອງປະຊຸມສຸດຍອດຄະນະກຳມາທິການແມ່ນໍ້າຂອງ ຕະຫຼອດຈົນກອງປະຊຸມສຸດຍອດການຮ່ວມມືກຳປູເຈຍ-ລາວ-ມຽນອານມາ-ຫວຽດນາມ, ເຖິງແມ່ນວ່າໃນສະຖານະການທີ່ທ້າທາຍເຊັ່ນ: ການລະບາດຂອງພະຍາດໂຄວິດ-19 ເຊິ່ງກິດຈະກໍາຫຼາຍຢ່າງຕ້ອງດໍາເນີນຜ່ານທາງອອນໄລນ໌.
ຫວຽດນາມໄດ້ເປັນເຈົ້າການໃນການສະເໜີ ແລະຊຸກຍູ້ໂຄງການລິເລີ່ມຫຼາຍຝ່າຍທີ່ມີຄວາມໝາຍຫຼາຍຢ່າງ. ຕົວຢ່າງທົ່ວໄປລວມມີ ການສະເໜີມະຕິກຳນົດໃຫ້ວັນທີ 27 ທັນວາ ເປັນວັນສາກົນເພື່ອການປ້ອງກັນ ແລະຄວບຄຸມພະຍາດລະບາດ, ເຊິ່ງໄດ້ຮັບການຮັບຮອງໂດຍສະມັດຊາໃຫຍ່ແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ ດ້ວຍຄວາມເຫັນດີເປັນເອກະພາບຂອງ 112 ປະເທດໃນປີ 2020(14); ການລິເລີ່ມແລະຮ່ວມເປັນປະທານ (ຮ່ວມກັບເຢຍລະມັນ) ໃນການສ້າງຕັ້ງກຸ່ມເພື່ອນມິດວ່າດ້ວຍອະນຸສັນຍາສະຫະປະຊາຊາດກ່ຽວກັບກົດໝາຍທະເລປີ 1982, ໂດຍມີປະເທດເຂົ້າຮ່ວມເລີ່ມຕົ້ນ 12 ປະເທດ(15). ໃນປີ 2021, ຫວຽດນາມເປັນປະທານໃນການພັດທະນາ ແລະສົ່ງເສີມມະຕິເລກທີ 2573 ຂອງສະພາຄວາມໝັ້ນຄົງແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ ວ່າດ້ວຍການຄຸ້ມຄອງໂຄງສ້າງພື້ນຖານທີ່ຈຳເປັນຕໍ່ຊີວິດມະນຸດ - ມະຕິສະເພາະເລື່ອງສະບັບທຳອິດໃນຫົວຂໍ້ນີ້ ໄດ້ຮັບການສະໜັບສະໜູນຮ່ວມຈາກສະມາຊິກທັງ 15 ປະເທດຂອງສະພາຄວາມໝັ້ນຄົງແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດ, ພ້ອມດ້ວຍລັດສະມາຊິກສະຫະປະຊາຊາດອື່ນໆ ອີກຫຼາຍຮ່ວມສະໜັບສະໜູນ. ໃນປີ 2024, ຫວຽດນາມສືບຕໍ່ສົ່ງເສີມໂຄງການລິເລີ່ມໃນການຮັບຮອງວັນທີ 11 ມິຖຸນາເປັນວັນຫຼິ້ນສາກົນ, ດ້ວຍການຮ່ວມສະໜັບສະໜູນຂອງ 138 ປະເທດ...
ຜ່ານການທູດຫຼາຍຝ່າຍ, ຫວຽດນາມສະແດງໃຫ້ເຫັນຢ່າງຈະແຈ້ງເຖິງຄວາມຮັບຜິດຊອບໃນຖານະສະມາຊິກທີ່ກະຕືລືລົ້ນຂອງປະຊາຄົມສາກົນ ໂດຍການປະກອບສ່ວນທີ່ເປັນຮູບປະທຳ ລວມທັງການສະໜັບສະໜູນທາງການເງິນແກ່ກົນໄກການຕອບສະໜອງຕໍ່ການລະບາດຂອງພະຍາດໂຄວິດ-19 ແລະການສົ່ງກຳລັງທະຫານເຂົ້າຮ່ວມພາລະກິດຮັກສາສັນຕິພາບຂອງສະຫະປະຊາຊາດ. ພາຍໃນປີ 2024, ຫວຽດນາມໄດ້ສົ່ງເຈົ້າໜ້າທີ່ທະຫານ ແລະຕຳຫຼວດຫຼາຍກວ່າ 800 ຄົນ ເຂົ້າຮ່ວມພາລະກິດຮັກສາສັນຕິພາບໃນຊູດານໃຕ້, ສາທາລະນະລັດອາຟຣິກາກາງ, ພາກພື້ນ ອາບຍີ ແລະສຳນັກງານໃຫຍ່ສະຫະປະຊາຊາດ; ຈັດຕັ້ງໂຮງໝໍສະໜາມລະດັບ 2 ໃນພາລະກິດທີ່ຊູດານໃຕ້ ແລະ ໜ່ວຍວິສະວະກຳປະຈຳພາລະກິດທີ່ເມືອງ ອາບຍີ; ໃນເວລາດຽວກັນ, ຫວຽດນາມຍັງເປັນໜຶ່ງໃນບັນດາປະເທດທີ່ມີອັດຕາສ່ວນແມ່ຍິງເຂົ້າຮ່ວມໃນກອງກຳລັງຮັກສາສັນຕິພາບສູງ ໂດຍຢູ່ທີ່ປະມານ 16%(16).
ສິ່ງທີ່ໜ້າສັງເກດແມ່ນ ຫວຽດນາມເປັນສະມາຊິກຜູ້ກໍ່ຕັ້ງຂອງສັນຍາຄູ່ຮ່ວມມືທາງເສດຖະກິດພາກພື້ນປາຊີຟິກແບບຮອບດ້ານແລະກ້າວໜ້າ ນັບຕັ້ງແຕ່ປີ 2018 ພ້ອມກັນນັ້ນກໍ່ເປັນເຈົ້າການໃນການສ້າງຕັ້ງ ແລະນຳພາກົນໄກການຮ່ວມມືອະນຸພາກພື້ນ ເຊັ່ນ: ກອງປະຊຸມສຸດຍອດລັດຖະສະພາກຳປູເຈຍ-ລາວ-ຫວຽດນາມ ເຊິ່ງຈັດຂຶ້ນເປັນຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 2023. ຈຸດເນັ້ນທີ່ສຳຄັນແມ່ນ ໃນປີ 2025 ຫວຽດນາມຈະປະສົບຄວາມສຳເລັດໃນການເປັນເຈົ້າພາບພິທີລົງນາມອະນຸສັນຍາສະຫະປະຊາຊາດວ່າດ້ວຍການຕໍ່ຕ້ານອາຊະຍາກຳທາງໄຊເບີຣ໌ ຫຼືທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນເຊື່ ອະນຸສັນຍາຮ່າໂນ້ຍ. ນີ້ແມ່ນເຫດການສຳຄັນທາງປະຫວັດສາດທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ, ຄວາມເຂັ້ມແຂງ, ຄວາມມຸ່ງຫວັງ ແລະ ຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງຫວຽດນາມ, ຕະຫຼອດຈົນປະຊາຄົມໂລກ ໃນການປະເຊີນກັບຄວາມທ້າທາຍດ້ານຄວາມໝັ້ນຄົງທາງໄຊເບີຣ໌ ທີ່ຮ້າຍແຮງຂຶ້ນເລື້ອຍໆ.
ພິທີສົ່ງທີມໂຮງໝໍສະໜາມລະດັບ 2 ໝາຍເລກ 6 ແລະ ທີມວິສະວະກຳໝາຍເລກ 3 ເດີນທາງໄປປະຕິບັດໜ້າທີ່ໃນພາລະກິດຮັກສາສັນຕິພາບຂອງສະຫະປະຊາຊາດໃນຊູດານໃຕ້ ແລະ ພາກພື້ນ ອາບຍີ _ແຫຼ່ງ: vnexpress.net
ຄວາມໝາຍພາຍໃນນະໂຍບາຍບາງປະການ
ໃນສະພາບການທີ່ມະຕິຕ່າງໆຂອງພັກທີ່ອອກໃນໄລຍະປີ 2024-2025(17) ແລະເອກະສານກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຄັ້ງທີ XIV ສືບຕໍ່ເນັ້ນໜັກເຖິງຄວາມຈຳເປັນໃນການເຊື່ອມໂຍງສາກົນຢ່າງຕັ້ງໜ້າແລະຮອບດ້ານ; ການປັບປຸງຍົກສູງຄວາມສາມາດເປັນເຈົ້າຕົນເອງທາງດ້ານຍຸດທະສາ; ການຖືວິທະຍາສາດ-ເຕັກໂນໂລຊີ, ການປ່ຽນແປງໃໝ່ປະດິດສ້າ ແລະ ການຫັນປ່ຽນດິຈິຕອນ ເປັນແຮງຂັບເຄື່ອນຫຼັກຂອງການພັດທະນານັ້ນ, ການຍົກສູງປະສິດທິຜົນຂອງການທູດຫຼາຍຝ່າຍຂອງຫວຽດນາມຄວນໄດ້ຮັບການພິຈາລະນາວ່າເປັນອົງປະກອບສຳຄັນຂອງຍຸດທະສາດການພັດທະນາປະເທດໃນຍຸກໃໝ່ ໂດຍຄວນພິຈາລະນາວິທີການຕ່າງໆ ດັ່ງນີ້:
ທີໜຶ່ງ, ສືບຕໍ່ລົງທຶນຊັບພະຍາກອນໃນການເຂົ້າຮ່ວມຢ່າງຕັ້ງໜ້າ ແລະເປັນຮູບປະທຳ ໃນເວທີປາໄສຫຼາຍຝ່າຍທີ່ມີຄວາມໝາຍຕົວຈິງໃນການປົກປ້ອງ ແລະສົ່ງເສີມຜົນປະໂຫຍດຂອງຊາດ-ປະເທດຊາດ. ໂດຍສະເພາະ ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນເປັນພິເສດກັບການເສີມສ້າງແຫຼ່ງຊັບພະຍາກອນບຸກຄົນທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງ ແລະຮັບປະກັນເງື່ອນໄຂວັດຖຸທີ່ຈຳເປັນ ເພື່ອຍົກລະດັບບົດບາດຂອງຫວຽດນາມໃນຖານະຜູ້ມີສ່ວນຮ່ວມຢ່າງຕັ້ງໜ້າ, ມີຄວາມສາມາດໃນການສະໜັບສະໜູນ ແລະເປັນຜູ້ນຳໃນເວທີປາໄສ ແລະອົງການຫຼາຍຝ່າຍທີ່ສຳຄັນຫຼາຍແຫ່ງ. ການເຂົ້າຮ່ວມໃນການທູດຫຼາຍຝ່າຍຄວນຫຼີກລ່ຽງການແຜ່ກະຈາຍຊັບພະຍາກອນຢ່າງເບົາບາງໄປໃນຫຼາຍກົນໄກ ແລະເວທີປາໄສຫຼາຍເກີນໄປ ເມື່ອຊັບພະຍາກອນມີຈຳກັດ. ດັ່ງນັ້ນ, ຈຶງຈຳເປັນຕ້ອງເລືອກຢ່າງມຸ່ງເນັ້ນແລະກົງຕາມເປົ້າໝາຍ, ໂດຍອີງໃສ່ການເສີມສ້າງກຳລັງແຮງສັງລວມຂອງປະເທດ ແລະການລະບຸຢ່າງຈະແຈ້ງເຖິງເວທີປາໄສ ແລະອົງການຫຼາຍຝ່າຍ ທີ່ນຳມາເຊິ່ງຜົນປະໂຫຍດທີ່ແທ້ຈິງແກ່ປະເທດ, ຜ່ານການຄົ້ນຄວ້າແລະການວິເຄາະຢ່າງຈິງຈັງແລະເປັນມືອາຊີບ ກ່ຽວກັບປະສິດທິພາບ ແລະຜົນກະທົບຕົວຈິງຂອງການທູດຫຼາຍຝ່າຍຕໍ່ຜົນປະໂຫຍດຂອງຊາດ-ປະເທດຊາດ.
ທີສອງ, ຫວຽດນາມຄວນເລືອກແລະຜັນຂະຫຍາຍການທູດຫຼາຍຝ່າຍຢ່າງສົມເຫດສົມຜົນ ໂດຍສຸມໃສ່ການເພີ່ມທະວີການທູດຫຼາຍຝ່າຍສະເພາະດ້ານ, ສຸມໃສ່ຂົງເຂດທີ່ກ່ຽວຂ້ອງໂດຍກົງກັບຜົນປະໂຫຍດຂອງຫວຽດນາມ ແລະມີພື້ນທີ່ສຳລັບການປະກອບສ່ວນ, ເຊັ່ນ: ການບັງຄັບໃຊ້ກົດໝາຍສາກົນ, ການຮັກສາສັນຕິພາບ, ການຮັບມືກັບການປ່ຽນແປງສະພາບດິນຟ້າອາກາດ, ຄວາມໝັ້ນຄົງດ້ານສາທາລະນະສຸກ ແລະ ຄວາມໝັ້ນຄົງທາງໄຊເບີຣ໌. ການເລືອກເນື້ອໃນແລະຂົງເຂດການຮ່ວມມືຄວນເຊື່ອມໂຍງຢ່າງໃກ້ຊິດກັບຜົນປະໂຫຍດຂອງຊາດ-ປະເທດຊາດ; ການເຂົ້າຮ່ວມແລະຊຸກຍູ້ການປະຕິບັດສົນທິສັນຍາສາກົນທີ່ສຳຄັນຂອງສະຫະປະຊາຊາດຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ເຊັ່ນ: ອະນຸສັນຍາສະຫະປະຊາຊາດວ່າດ້ວຍກົດໝາຍທະເລປີ 1982 (UNCLOS) ແລະ ອະນຸສັນຍາສະຫະປະຊາຊາດວ່າດ້ວຍການຕ້ານອາຊະຍາກຳທາງໄຊເບີຣ໌ປີ 2025 (ອະນຸສັນຍາຮ່າໂນ້ຍ), ຜ່ານນັ້ນປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການປັບປຸງລະບຽບສາກົນທີ່ຍຶດຫຼັກກົດໝາຍ ແລະປົກປ້ອງຜົນປະໂຫຍດອັນຊອບທຳຂອງຫວຽດນາມ.
ທີສາມ, ປັບປຸງຂອບນະໂຍບາຍສຳລັບການທູດຫຼາຍຝ່າຍໃຫ້ສົມບູນຍິ່ງຂຶ້ນ ໂດຍການພັດທະນາເອກະສານນະໂຍບາຍສະເພາະທີ່ຮັບປະກັນຄວາມສອດຄ່ອງ, ຄວາມເປັນໄປໄດ້ ແລະຄວາມສາມາດໃນການປັບຕົວໃຫ້ເຂົ້າກັບສະພາບການສາກົນທີ່ປ່ຽນແປງຢ່າງໄວວາ. ເອກະສານນະໂຍບາຍສະເພາະເຫຼົ່ານີ້ຈຳເປັນຕ້ອງມີລາຍລະອຽດກ່ຽວກັບຈຸດປະສົງ, ໄລຍະເວລາ ແລະ ມາດຕະການໃນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ໂດຍຫຼີກລ່ຽງທິດທາງທົ່ວໄປ, ເພື່ອສ້າງພື້ນຖານທີ່ຊັດເຈນສຳລັບການຈັດຕັ້ງ ແລະຜັນຂະຫຍາຍກິດຈະກຳ ການທູດຫຼາຍຝ່າຍໃນລັກສະນະທີ່ປະສານງານ, ມີປະສິດທິພາບ ແລະສາມາດວັດຜົນໄດ້.
ທີສີ່, ສ້າງກົນໄກທີ່ເໝາະສົມເພື່ອອຳນວຍຄວາມສະດວກໃນການເຂົ້າເຖິງເອກະສານນະໂຍບາຍ ແລະສື່ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງສຳລັບນັກວິທະຍາສາດ ແລະນັກຄົ້ນຄວ້າ, ໂດຍສະເພາະຜູ້ທີ່ມີປະສົບການໜ້ອຍ ຫຼືບໍ່ມີປະສົບການໂດຍກົງໃນດ້ານການທູດຫຼາຍຝ່າຍມາກ່ອນ ໃຫ້ສາມາດເຂົ້າເຖິງເອກະສານນະໂຍບາຍແລະສື່ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງໄດ້. ການສະໜອງຂໍ້ມູນທີ່ຄົບຖ້ວນ, ຖືກຕ້ອງ ແລະເປັນລະບົບ ຈະຊ່ວຍເຊື່ອມຕໍ່ການປະຕິບັດນະໂຍບາຍຕ່າງປະເທດ ແລະການວິເຄາະທາງວິທະຍາສາດໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ, ປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການປັບປຸງຍົກສູງຄຸນນະພາບຂອງການໃຫ້ຄໍາແນະນໍາດ້ານນະໂຍບາຍ, ການວາງແຜນ ແລະ ການປັບປ່ຽນນະໂຍບາຍ.
ທີຫ້າ, ຄ່ອຍໆ ສົ່ງເສີມການຄຸ້ມຄອງການທູດຫຼາຍຝ່າຍໄປສູ່ການປະຍຸກໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີດິຈິຕອນ ແລະປັນຍາປະດິດ (AI) ໃຫ້ສອດຄ່ອງກັບຄວາມຕ້ອງການໃນການເລັ່ງການຫັນປ່ຽນດິຈິຕອນ ແລະການພັດທະນາວິທະຍາສາດ ແລະເຕັກໂນໂລຊີ ໃນດ້ານການຕ່າງປະເທດ. ສິ່ງນີ້ລວມທັງການຄົ້ນຄວ້າ, ພັດທະນາ, ປະຍຸກໃຊ້ ແລະ ຖ່າຍທອດເຕັກໂນໂລຊີທີ່ຮັບໃຊ້ການຄຸ້ມຄອງ ແລະການດຳເນີນງານທາງການທູດຫຼາຍຝ່າຍ, ໂດຍມີຈຸດປະສົງເພື່ອປັບປຸງປະສິດທິຜົນຂອງການວາງແຜນ ແລະດຳເນີນນະໂຍບາຍ ແລະຫຼຸດຄວາມສ່ຽງທີ່ຈະຫຼ້າຫຼັງ ແລະເພິ່ງພາອາໄສເຕັກໂນໂລຊີຫຼາຍເກີນໄປໃນສະພາບການຫັນປ່ຽນທາງດິຈິຕອນລະດັບໂລກ.
ວິວັດທະນາການຂອງການທູດຫຼາຍຝ່າຍລະດັບໂລກກຳລັງເປີດພື້ນທີ່ໃໝ່ສຳລັບການດຳເນີນການ ເຊິ່ງບົດບາດ, ຕຳແໜ່ງ ແລະຄວາມສາມາດຂອງແຕ່ລະປະເທດໃນການປະກອບສ່ວນນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ຖືກກຳນົດໂດຍທ່າແຮງພຽງຢ່າງດຽວ, ແຕ່ຍັງລວມເຖິງວິທີການເຂົ້າຮ່ວມແລະຄວາມສາມາດໃນການກຳນົດກົດເກນຂອງເກມອີກນຳ. ໃນການປະຕິບັດຕົວຈິງ, ຫວຽດນາມໄດ້ຄ່ອຍໆ ຢືນຢັນເຖິງຄວາມສາມາດ, ຄວາມຕັ້ງໜ້າ ແລະຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງຕົນ ພາຍໃນກົນໄກຫຼາຍຝ່າຍ, ຕັ້ງແຕ່ການເຂົ້າຮ່ວມຈົນເຖິງການປະກອບສ່ວນ ແລະການນຳພາໃນຂົງເຂດທີ່ເໝາະສົມ. ໃນຍຸກແຫ່ງຄວາມກ້າວໜ້າພັດທະນາຂອງປະເທດຊາດ, ການທູດຫຼາຍຝ່າຍແມ່ນເຄື່ອງມືທາງນະໂຍບາຍການຕ່າງປະເທດ ແລະວິທີການຍຸດທະສາດສຳລັບຫວຽດນາມ ໃນການຂະຫຍາຍທ່າແຮງການພັດທະນາ, ເພີ່ມຄວາມເຂັ້ມແຂງໂດຍລວມຂອງຊາດ ແລະປະກອບສ່ວນຢ່າງມີຄວາມຮັບຜິດຊອບຕໍ່ລະບຽບສາກົນທີ່ກຳລັງປ່ຽນແປງໄປ./.
-------------------------------
(1) ລວມມີ: ສະຫະລັດອາເມລິກາ, ອິນເດຍ, ຍີ່ປຸ່ນ ແລະ ອົດສະຕຣາລີ.
(2) ເບິ່ງ: ດິງ ແທງ ຕູ໊ - ລືວ ທີ້ ມາຍ ແອງ: “ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ໃນການຜັນຂະຫຍາຍ “ໂຄງການລິເລີ່ມອາລະຍະທຳໂລກ” ຂອງຈີນ”, ວາລະສານກອມມູນິດອອນໄລນ໌, ວັນທີ 28 ພະຈິກ 2024, https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/ the-gioi-van-de-su-kien/-/2018/1012202/dong-nam-a-trong-trien-khai--%E2%80%9Csang-kien-van-minh-toan-cau%E2%80%9D--cua-trung-quoc.aspx
(3) ເບິ່ງ: ໂດ໊ ຮຸ່ງ ຫວຽດ: “ທ່າອ່ຽງໃນການລະດົມກຳລັງລະດັບໂລກຜ່ານກົນໄກຫຼາຍຝ່າຍໃໝ່ ແລະຂໍ້ສະເໜີນະໂຍບາຍບາງປະການສຳລັບຫວຽດນາມ”, ວາລະສານກອມມູນິດ, ສະບັບທີ 1.038, ເດືອນພຶດສະພາ 2024, ໜ້າ 105-111.
(4), (5) ເອກະສານກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດຄັ້ງທີ XII, ຫ້ອງການສູນກາງພັກ, ຮ່າໂນ້ຍ, ໜ້າ 35-36, 314
(6) ເອກະສານກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດຄັ້ງທີ XIII, ສພຈ. ການເມືອງແຫ່ງຊາດ ສື້ເຖີເດ, ເຫຼັ້ມ I, ໜ້າ 162-163.
(7) , (8) ເອກະສານກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດຄັ້ງທີ XIV, ສພຈ. ການເມືອງແຫ່ງຊາດ ສື້ເຖີເດ, ເຫຼັ້ມ II, ໜ້າ 281, 246
(9) ດັ້ງ ຮວ່າງ ຢາງ: “ການພົວພັນລະຫວ່າງຫວຽດນາມ ແລະ ສະຫະປະຊາຊາດ: ການເລີ່ມຕົ້ນໃໝ່ຂອງການຮ່ວມມືເພື່ອອະນາຄົດທີ່ດີກວ່າສຳລັບມະນຸດຊາດ”, ວາລະສານກອມມູນິດ, ສະບັບທີ 1.046, ເດືອນກັນຍາ 2024, ໜ້າ 57-64.
(10) ເອກະສານກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດຄັ້ງທີ XIV, ປຶ້ມທີ່ໄດ້ແນະນຳ, ເຫຼັ້ມ II, ໜ້າ 382.
(11) ໂດ໊ ຮຸ່ງ ຫວຽດ: “ທ່າອ່ຽງໃນການເຄື່ອນໄຫວລະດັບໂລກໃນການລວມອຳນາດຜ່ານກົນໄກຫຼາຍຝ່າຍໃໝ່ໆ ແລະຂໍ້ສະເໜີນະໂຍບາຍບາງປະການສຳລັບຫວຽດນາມ”, ປຶ້ມທີ່ໄດ້ແນະນຳ.
(12) ແທັງ ເຊີນ: “28 ປີນັບຕັ້ງແຕ່ຫວຽດນາມເຂົ້າເປັນສະມາຊິກອາຊຽນ: ການປະກອບສ່ວນ ແລະເຫດການສຳຄັນທີ່ໂດດເດັ່ນ”, ໜັງສືພິມເອເລັກໂຕຣນິກກອງທັບປະຊາຊົນ, ອອກວັນທີ 28 ກໍລະກົດ 2023, https://www.qdnd. vn/chinh-tri/cac-van-de/28-nam-viet-nam-gia-nhap-asean-nhung-dong-gop-va-dau-an-noi-bat-736562
(13) WTO - FTA: “ຫວຽດນາມພວມຮ່ວມມືຢ່າງຕັ້ງໜ້າ ແລະມີປະສິດທິຜົນກັບອາຊຽນ ເພື່ອຊຸກຍູ້ການເຊື່ອມຕໍ່ ແລະການສ້າງຄວາມເຂັ້ມແຂງດ້ວຍຕົນເອງ”, VCCI, ວັນທີ 9 ຕຸລາ 2024, https://trungtamwto.vn/tin-tuc/27664-viet-nam-tich-cuc-chu-dong-cung-asean-thuc-day-ket-noi-va-tu-cuong
(14) “ກະຊວງການຕ່າງປະເທດຫວຽດນາມຖະແຫຼງວ່າ “ສະມັດຊາໃຫຍ່ແຫ່ງສະຫະປະຊາຊາດໄດ້ລົງມະຕິຮັບຮອງມະຕິທຳອິດກ່ຽວກັບການສ້າງຕັ້ງວັນກຽມພ້ອມຮັບມືກັບໂລກລະບາດສາກົນ ເຊິ່ງສະເໜີໂດຍຫວຽດນາມ, 2020, https://mofa.gov.vn/ tin-chi-tiet/chi-tiet/dai-hoi-dong-lien-hop-quoc-thong-qua-nghi-quyet-dau-tien-ve-viec-thanh-lap-ngay-quoc-te-san-sang-chong-dich-benh-do-viet-nam-chu-tri-de-xuat-256.html
(15) ເບິ່ງ: “ຫວຽດນາມຫວັງວ່າກຸ່ມມິດຕະພາບຕາມອະນຸສັນຍາສະຫະປະຊາຊາດວ່າດ້ວຍກົດໝາຍທະເລປີ 1982 (UNCLOS) ຈະພັດທະນາຕໍ່ໄປ”, ຄະນະກຳມະການແຫ່ງລັດສຳລັບຊາວຫວຽດນາມໃນຕ່າງປະເທດ, ວັນທີ 15 ມິຖຸນາ 2022, https://scov. gov.vn/cong-tac-doi-ngoai/ngoai-giao-chinh-tri/viet-nam-mong-nhom-ban-be-unclos-1982-se-tiep-tuc-phat-trien.html
(16) ເລ ຮວ່າງ: “ຫວຽດນາມມີອັດຕາສ່ວນແມ່ຍິງທີ່ເຂົ້າຮ່ວມໃນກອງກຳລັງຮັກສາສັນຕິພາບສູງກວ່າປະເທດອື່ນໆ”, VOV, ວັນທີ 15 ພຶດສະພາ 2025, https://vov.vn/chinh-tri/viet-nam-co-ty-le-nu-tham-gia-luc-luong-gin-giu-hoa-binh-cao-hon-cac-nuoc-post1199714.vov
(17) ມະຕິເລກທີ 57-NQ/TW, ລົງວັນທີ 22 ທັນວາ 2024, ຂອງກົມການເມືອງສູນກາງ “ວ່າດ້ວຍການພັດທະນາວິທະຍາສາດ, ເຕັກໂນໂລຊີ, ການປ່ຽນແປງໃໝ່ປະດິດສ້າງ ແລະ ການຫັນປ່ຽນດິຈິຕອນຂອງປະເທດ”; ມະຕິເລກທີ 59-NQ/TW, ລົງວັນທີ 24 ມັງກອນ 2025, ຂອງກົມການເມືອງສູນກາງ “ວ່າດ້ວຍການເຊື່ອມໂຍງສາກົນໃນສະພາບການໃໝ່”...
