ເສີມຂະຫຍາຍປະຊາທິປະໄຕ ແລະຈິດໃຈຮັບໃຊ້ປະຊາຊົນໃນວຽກງານການສ້າງກົດໝາຍ

ມະຕິເລກທີ 66-NQ/TW, ລົງວັນທີ 30 ເມສາ 2025, ຂອງກົມການເມືອງສູນກາງພັກກອມມູນິດຫວຽດນາມ "ວ່າດ້ວຍການປ່ຽນແປງໃໝ່ວຽກງານການສ້າງແລະການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດກົດໝາຍເພື່ອຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການຂອງການພັດທະນາປະເທດໃນຍຸກສະໄໝໃໝ່" (ຕໍ່ໄປນີ້ເອີ້ນວ່າມະຕິເລກທີ 66-NQ/TW) ກຳນົດໃຫ້ "ເສີມຂະຫຍາຍປະຊາທິປະໄຕ" ໃນວຽກງານການອອກກົດໝາຍ ແລະ “ປະຕິບັດກົນໄກການຮັບ ແລະຕອບສະໜອງຕໍ່ຂໍ້ສະເໜີແນະຈາກຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຢ່າງເຄັ່ງຕັດ”. ພ້ອມກັນນັ້ນ, ການອອກກົດໝາຍແມ່ນອີງໃສ່ທັດສະນະຂອງ “ການເສີມຂະຫຍາຍບົດບາດຕິດຕາມກວດກາ ແລະ ການວິພາກວິຈານທາງສັງຄົມ ຂອງແນວໂຮມປະເທດຊາດຫວຽດນາມ ແລະ ການມີສ່ວນຮ່ວມຢ່າງກວ້າງຂວາງ ແລະ ແທ້ຈິງຂອງປະຊາຊົນ, ອົງການຈັດຕັ້ງ ແລະວິສາຫະກິດໃນການສ້າງແລະຈັດຕັ້ງປະຕິບັດກົດໝາຍ”.   

ການເສີມຂະຫຍາຍປະຊາທິປະໄຕແລະຂະຫຍາຍການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງປະຊາຊົນໃນວຽກງານການຄຸ້ມຄອງລັດ ແນໃສ່ຮັບປະກັນວ່າ ລັດຍັງຄົງຮັກສາຄວາມເປັນລັດຂອງປະຊາຊົນ, ໂດຍປະຊາຊົນ ແລະເພື່ອປະຊາຊົນ  ແລະ ເພື່ອຮັບປະກັນປະສິດທິພາບແລະປະສິດທິຜົນຂອງນະໂຍບາຍແລະກົດໝາຍທີ່ໄດ້ປະກາດໃຊ້ ເຊິ່ງເລື່ອງນີ້ໄດ້ຮັບຄວາມສົນໃຈຈາກພັກຂອງເຮົາ ແລະປະທານໂຮ່ຈິມິນ ທັນທີຫຼັງຈາກໄຊຊະນະໃນການປະຕິວັດເດືອນສິງຫາໃນປີ 1945 (ມາດຕາ 1 ແລະ ມາດຕາ 7 ຂອງລັດຖະທຳມະນູນປີ 1946). ການຂະຫຍາຍການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງປະຊາຊົນໃນວຽກງານການຄຸ້ມຄອງລັດ, ການກຳນົດນະໂຍບາຍແລະການອອກກົດໝາຍໃນຫວຽດນາມ ຍັງຄົງໄດ້ຮັບການເນັ້ນໜັກຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ (ມາດຕາ 28, ລັດຖະທຳມະນູນປີ 2013).

ສາມາດເຫັນໄດ້ວ່າ ການປ່ຽນແປງແລະການພັດທະນາຢ່າງວ່ອງໄວໃນເສດຖະກິດແລະສັງຄົມ, ໂດຍສະເພາະໃນສະພາບການກໍ່ຕົວຂອງສັງຄົມຂໍ້ມູນຂ່າວສານ, ນຳໄປສູ່ການປ່ຽນແປງແລະຄວາມທ້າທາຍໃນການຮັບປະກັນສິດທິພົນລະເມືອງໃຫ້ດີຂຶ້ນ, ໂດຍສະເພາະສິດທິພົນລະເມືອງໃນການເຂົ້າຮ່ວມໃນການຄຸ້ມຄອງລັດ⁽¹⁾. ການຂະຫຍາຍການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງປະຊາຊົນໃນວຽກງານການຄຸ້ມຄອງລັດ, ໂດຍສະເພາະໃນການສ້າງ ແລະຈັດຕັ້ງປະຕິບັດນະໂຍບາຍ ແລະກົດໝາຍໃນຫວຽດນາມ, ສືບຕໍ່ໄດ້ຮັບການສົ່ງເສີມໃນຊຸມປີທີ່ຜ່ານມາມໍ່ນີ້. ການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງປະຊາຊົນໃນຂະບວນການຕັດສິນໃຈ ແລະ ກິດຈະກຳການຄຸ້ມຄອງລັດ ໄດ້ຖືກກຳນົດໄວ້ໃນເອກະສານທາງກົດໝາຍຫຼາຍສະບັບ ຂອງຫວຽດນາມ⁽²⁾ (ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການເລືອກຕັ້ງສະມາຊິກສະພາແຫ່ງຊາດ ແລະ ສະມາຊິກສະພາປະຊາຊົນ, ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຈັດຕັ້ງສະພາແຫ່ງຊາດ, ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຈັດຕັ້ງລັດຖະບານ, ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຈັດຕັ້ງອຳນາດການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນ, ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການອອກເອກະສານທາງກົດໝາຍ, ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຮ້ອງທຸກ, ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການປະນາມ, ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດປະຊາທິປະໄຕໃນລະດັບຮາກຖານ...). ກົດໝາຍທີ່ຄວບຄຸມແນວໂຮມປະເທດຊາດຫວຽດນາມ ແລະ ບັນດາອົງການຈັດຕັ້ງທາງສັງຄົມ-ການເມືອງ ເຊັ່ນ ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍແນວໂຮມປະເທດຊາດຫວຽດນາມ, ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍສະຫະພັນແຮງງານ, ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍຊາວໜຸ່ມ ແລະອື່ນໆ ​ໄດ້​ເຮັດ​ໃຫ້​​ຂໍ້​ກຳນົດ​ຂອງ​ລັດຖະທຳ​ມະນູນ​ກ່ຽວ​ກັບ​ການມີບົດບາດ​ຂອງ​ອົງການ​ທາງ​ສັງຄົມ​ແລະການ​ເມືອງ​ໃນ​ການ​ເຂົ້າ​ຮ່ວມ​ການ​ຄຸ້ມຄອງ​ລັດ, ການຕິດຕາມ​ກວດກາ ແລະການວິພາກວິຈານ​ສັງຄົມ ເປັນຮູບປະທຳຫຼາຍຂຶ້ນ. 

ກິດຈະກຳການອອກກົດໝາຍແມ່ນການເຄື່ອນໄຫວຫັນເປັນນິຕິກຳ, ການເພີ່ມພູມແນວຄິດ, ຄຸນຄ່າ ແລະ ເນື້ອໃນປະຊາທິປະໄຕ, ສິດທິມະນຸດ, ກົດໝາຍ ແລະ ອຳນາດກົດໝາຍ⁽³⁾. ການເຄື່ອນໄຫວນີ້ມຸ່ງສ້າງລະບົບກົດໝາຍແລະສະຖາບັນ ເພື່ອເສີມຂະຫຍາຍປະຊາທິປະໄຕ, ຮັບປະກັນ ແລະ ປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດ ແລະ ສົ່ງເສີມການພັດທະນາປະເທດ. ໃນຂະບວນການກຳນົດນະໂຍບາຍແລະກົດໝາຍໃນປະຈຸບັນ, ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການປະກາດໃຊ້ເອກະສານທາງກົດໝາຍປີ 2025 ແລະ ດຳລັດເລກທີ 78/2025/ND-CP, ລົງວັນທີ 1 ເມສາ 2025, ຂອງລັດຖະບານ ເລື່ອງ "ລະບຽບວ່າດ້ວຍລາຍລະອຽດຂອງບົດຄວາມ ແລະມາດຕະການບາງປະການສຳລັບການຈັດຕັ້ງ ແລະຊີ້ນຳການປະຕິບັດກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການປະກາດໃຊ້ເອກະສານທາງກົດໝາຍ" ກຳນົດໃຫ້ປະຊາຊົນມີສ່ວນຮ່ວມໃນຂະບວນການຮ່າງ ແລະພັດທະນາເອກະສານທາງກົດໝາຍ. ວິທີການທີ່ປະຊາຊົນຈະມີສ່ວນຮ່ວມໃນຂະບວນການກຳນົດນະໂຍບາຍແລະກົດໝາຍ ລວມເຖິງການເຂົ້າຮ່ວມໃນວຽກງານຄຸ້ມຄອງລັດ ໄດ້ຖືກກຳນົດໄວ້ຢ່າງຫຼາກຫຼາຍ ແລະອຸດົມສົມບູນ. ນອກຈາກນັ້ນ, ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການປະກາດໃຊ້ເອກະສານທາງກົດໝາຍໃນປີ 2025 ໄດ້ເພີ່ມຮູບແບບການຂໍຄວາມຄິດເຫັນທາງນະໂຍບາຍ ໃນລະຫວ່າງຂະບວນການກຳນົດານະໂຍບາຍສຳລັບຮ່າງກົດໝາຍ, ມະຕິຂອງສະພາແຫ່ງຊາດ ແລະ ກົດດຳລັດຂອງຄະນະກຳມະການປະຈຳສະພາແຫ່ງຊາດ. ນີ້ແມ່ນໜຶ່ງໃນຮູບແບບໃໝ່ທີ່ມຸ່ງແກ້ໄຂຂໍ້ຈຳກັດໃນຂະບວນການອອກກົດໝາຍ, ໂດຍສະເພາະ ໃນຂະບວນການສະເໜີການພັດທະນານະໂຍບາຍ ເຊິ່ງຍັງບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມສົນໃຈຢ່າງພຽງພໍ ແລະນະໂຍບາຍທີ່ສະເໜີຍັງມີຄວາມເປັນທົ່ວໄປເກີນໄປ. ຜ່ານກິດຈະກຳການປຶກສາຫາລືນະໂຍບາຍ, ອົງການກຳນົດນະໂຍບາຍຈະຊອກຫາຄວາມເຫັນດີເປັນເອກະພາບ, ເລືອກແນວທາງແກ້ໄຂທີ່ເໝາະສົມທີ່ສຸດ, ປັບປຸງບູລະນະນະໂຍບາຍ ເພື່ອໃຊ້ເປັນພື້ນຖານໃນການຮ່າງເອກະສານທາງກົດໝາຍ ແລະຮັບປະກັນວ່າ ນະໂຍບາຍນັ້ນສາມາດນຳໄປປະຕິບັດໄດ້ຈິງ⁽⁴⁾.  

ມະຕິເລກທີ 66-NQ/TW ລະບຸຢ່າງຈະແຈ້ງວ່າ ວຽກງານການຮ່າງແລະຈັດຕັ້ງປະຕິບັດກົດໝາຍຍັງມີຂໍ້ຈຳກັດ ແລະ ຂໍ້ບົກຜ່ອງຫຼາຍຢ່າງ. ແຜນນະໂຍບາຍແລະທິດທາງບາງຢ່າງຂອງພັກຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຮັບການຫັນເປັນນິຕິກຳຢ່າງທັນການ ແລະຄົບຖ້ວນ. ໃນບາງຂົງເຂດແນວຄິດໃນການອອກກົດໝາຍ ຍັງສຸມໃສ່ການຄຸ້ມຄອງເປັນຫຼັກ. ຄຸນນະພາບຂອງກົດໝາຍຍັງບໍ່ທັນກັບຄວາມຕ້ອງການຕົວຈິງ. ຍັງມີລະບຽບການທີ່ຊໍ້າຊ້ອນ, ຂັດແຍ້ງກັນ, ແລະ ບໍ່ຊັດເຈນທີ່ເປັນອຸປະສັກຕໍ່ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດ ແລະ ບໍ່ເອື້ອອຳນວຍຕໍ່ການສົ່ງເສີມນະວັດຕະກຳ, ການດຶງດູດ ແລະ ການປົດລັອກຊັບພະຍາກອນການລົງທຶນ. ຍັງມີກົດລະບຽບທີ່ຊ້ຳຊ້ອນ, ຂັດແຍ້ງ ແລະບໍ່ຈະແຈ້ງ ເຊິ່ງຂັດຂວາງການດຳເນີນການ ແລະບໍ່ເອື້ອຕໍ່ການສົ່ງເສີມການປ່ຽນແປງໃໝ່ປະດິດສ້າງ, ການດຶງດູດ ແລະ ການປົດລ໊ອກຊັບພະຍາກອນດ້ານການລົງທຶນ.

ໃນໄລຍະທີ່ຈະມາເຖິງ, ເພື່ອສືບຕໍ່ເສີມຂະຫຍາຍປະຊາທິປະໄຕ, ເຄົາລົບ, ຮັບປະກັນ ແລະ ປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດ ແລະສິດທິພົນລະເຮືອນຢ່າງມີປະສິດທິພາບ; ຮັບປະກັນຄວາມສົມດຸນ ແລະ ຄວາມສົມເຫດສົມຜົນລະຫວ່າງລະດັບສິດແລະຜົນປະໂຫຍດອັນຊອບທຳຕາມຈິດໃຈຂອງມະຕິເລກທີ 66-NQ/TW ຂອງກົມການເມືອງສູນກາງພັກ, ຄວນໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບບັນຫາຕໍ່ໄປນີ້:

ທີໜຶ່ງ, ຕ້ອງດຳເນີນການຕາມກົນໄກການຮັບແລະຕອບສະໜອງຕໍ່ຂໍ້ສະເໜີແນະຈາກຜູ້ມີສ່ວນໄດ້ສ່ວນເສຍ, ປະຊາຊົນ ແລະ ວິສາຫະກິດຢ່າງເຄັ່ງຄັດໃນລະຫວ່າງຂະບວນການພັດທະນາ, ປັບປຸງ ແລະ ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດນະໂຍບາຍແລະກົດໝາຍ; ຫຼີກລ່ຽງການສ້າງຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໃຫ້ກັບປະຊາຊົນ ແລະວິສາຫະກິດໃນການອອກແບບນະໂຍບາຍ ແລະການອອກກົດໝາຍ. ລະບົບກົດໝາຍຈຳເປັນຕ້ອງກຳນົດກົນໄກ ແລະວິທີການທີ່ປະຊາຊົນສາມາດມີສ່ວນຮ່ວມໃນການຄຸ້ມຄອງລັດຢ່າງຄົບຖ້ວນ ແລະຊັດເຈນກວ່າເກົ່າ. ອົງການທີ່ທີ່ມີສິດອຳນາດຕ້ອງຮັບປະກັນວ່າ ໄດ້ໃຫ້ຂໍ້ມູນທີ່ຄົບຖ້ວນກ່ຽວກັບເນື້ອໃນຂອງການປຶກສາຫາລືກ່ອນທີ່ຈະຕັດສິນໃຈ ເພື່ອໃຫ້ປະຊາຊົນມີຂໍ້ມູນທີ່ຈຳເປັນ ແລະໄດ້ຮັບຄວາມສະດວກສະບາຍສູງສຸດໃນການແບ່ງປັນ, ແລກປ່ຽນ ແລະອະພິປາຍ ເພື່ອໃຫ້ຄວາມຄິດເຫັນທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງສຸດ. ເພີ່ມທະວີການສົນທະນາ, ການຮັບເອົາແລະຮັບຟັງຄຳຄິດເຫັນ ແລະຂໍ້ສະເໜີແນະ, ແລະ ແກ້ໄຂບັນຫາແລະອຸປະສັກທາງກົດໝາຍທີ່ບຸກຄົນ, ອົງການ, ວິສາຫະກິດ ແລະ ທ້ອງຖິ່ນປະເຊີນຢູ່ໂດຍທັນທີ.

ທີສອງ, ສືບຕໍ່ປັບປຸງກົດໝາຍ, ກົນໄກ ແລະ ນະໂຍບາຍໃຫ້ສົມບູນແບບ ເພື່ອ “ເສີມຂະຫຍາຍບົດບາດຂອງແນວໂຮມປະເທດຊາດຫວຽດນາມ ແລະ ອົງການຈັດຕັ້ງທາງການເມືອງ-ສັງຄົມ, ອົງການຈັດຕັ້ງປະຊາຊົນ ແລະ ສື່ມວນຊົນ ໃນຂະບວນການສ້າງຍຸດທະສາດ ແລະ ນະໂຍບາຍ ສຳລັບການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມ ແລະ ໃນການກວດຈັບ, ການຕໍ່ສູ້ປ້ອງກັນແລະຕ້ານການສໍ້ລາດບັງຫຼວງ ແລະ ການຟຸມເຟືອຍ”⁽⁵⁾. ເສີມຂະຫຍາຍບົດບາດການຕິດຕາມກວດກາ ແລະ ການວິພາກວິຈານທາງສັງຄົມ ຂອງແນວໂຮມປະເທດຊາດຫວຽດນາມ, ການມີສ່ວນຮ່ວມຢ່າງກວ້າງຂວາງ ແລະ ແທ້ຈິງຂອງປະຊາຊົນ, ອົງການຈັດຕັ້ງ ແລະວິສາຫະກິດ ໃນການສ້າງແລະຈັດຕັ້ງປະຕິບັດກົດໝາຍ, ປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການຂະຫຍາຍປະຊາທິປະໄຕ, ເພີ່ມທະວີຄວາມເຫັນດີເຫັນພ້ອມທາງສັງຄົມໃນການສ້າງ ແລະການປະຕິບັດແນວທາງ ແຜນນະໂຍບາຍຂອງພັກ ແລະ ນະໂຍບາຍ ກົດໝາຍຂອງລັດ, ປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການກໍ່ສ້າງພັກ ແລະ ກໍ່ສ້າງລັດທີ່ສະອາດ ແລະໝັ້ນຄົງເຂັ້ມແຂງ. ຄົ້ນຄວ້າແລະພັດທະນາຂະບວນການສະເພາະເພື່ອໃຫ້ແນວໂຮມປະເທດຊາດຫວຽດນາມດຳເນີນການວິພາກວິຈານທາງສັງຄົມ ຕໍ່ຮ່າງເອກະສານທາງກົດໝາຍ, ແຜນກຳນົດ, ແຜນການ, ໂຄງການ ແລະ ຂໍ້ສະເໜີຂອງອົງການຂອງລັດ.

ທີສາມ, ພວກເຮົາຕ້ອງສ້າງການບຸກທະລຸໃນການບັງຄັບໃຊ້ກົດໝາຍ, ຮັບປະກັນໃຫ້ກົດໝາຍໄດ້ຮັບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຢ່າງຍຸດຕິທຳ, ເຂັ້ມງວດ, ສະເໝີຕົ້ນສະເໝີປາຍ, ທັນທ່ວງທີ, ມີປະສິດທິພາບແລະປະສິດທິຜົນ; ເຊື່ອມໂຍງຢ່າງໃກ້ຊິດລະຫວ່າງການສ້າງກົດໝາຍ ແລະ ການບັງຄັບໃຊ້ກົດໝາຍ. ສິ່ງນີ້ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີການປ່ຽນແປງໃໝ່ຄວາມຄິດກ່ຽວກັບການບັງຄັບໃຊ້ກົດໝາຍ, ໂດຍສຸມໃສ່ການເສີມຂະຫຍາຍປະຊາທິປະໄຕ ແລະການປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ແລະປະສິດທິຜົນຫຼາຍຂຶ້ນ; ປັບປຸງກົນໄກໃຫ້ສົມບູແບບເພື່ອເຊື່ອມໂຍງຢ່າງໃກ້ຊິດລະຫວ່າງການອອກກົດໝາຍກັບການບັງຄັບໃຊ້ກົດໝາຍ; ໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບການເຄື່ອນໄຫວປະຕິບັດກົດໝາຍ; ຮັບປະກັນການບັງຄັບໃຊ້ກົດໝາຍທີ່ເປັນປະຊາທິປະໄຕ, ຍຸຕິທຳ, ມີມະນຸດສະທຳ, ເຂັ້ມງວດ, ສະເໝີຕົ້ນສະເໝີປາຍ, ທັນທ່ວງທີ, ມີປະສິດທິພາບແລະປະສິດທິຜົນ; ສຸມໃສ່ການນຳພາແລະການຊີ້ນຳທີ່ເດັດດ່ຽວ ແລະເພີ່ມຊັບພະຍາກອນສຳລັບການບັງຄັບໃຊ້ກົດໝາຍ.

ວຽກງານການສ້າງກົດໝາຍຕ້ອງເຄົາລົບ, ຮັບປະກັນ ແລະ ປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດ
ແລະສິດທິພົນລະເມືອງ ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ

ກ່າວເຖິງວິໄສທັດຮອດປີ 2045, ມະຕິເລກທີ 66-NQ/TW ຂອງກົມການເມືອງສູນກາງພັກກຳນົດວ່າ ຫວຽດນາມຈະມີລະບົບກົດໝາຍທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງ, ທັນສະໄໝ, ເຂົ້າໃກ້ມາດຕະຖານແລະການປະຕິບັດສາກົນທີ່ກ້າວໜ້າ ແລະ ສອດຄ່ອງກັບຄວາມເປັນຈິງຂອງປະເທດ, ໄດ້ຮັບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຢ່າງເຂັ້ມງວດ, ສະເໝີຕົ້ນສະເໝີປາຍ, ເຄົາລົບ, ຮັບປະກັນ ແລະ ປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດແລະສິດທິພົນລະເມືອງຢ່າງມີປະສິດທິພາບ. ນອກຈາກນີ້, ມະຕິດັ່ງກ່າວຍັງລະບຸວ່າ ຄຽງຄູ້ກັບປະມວນກົດໝາຍແລະກົດໝາຍຈຳນວນໜຶ່ງກ່ຽວກັບສິດທິມະນຸດ, ສິດທິພົນລະເມືອງ ແລະຂະບວນການຕຸລາການທີ່ຕ້ອງມີຄວາມລະອຽດແລ້ວ, ກົດໝາຍອື່ນໆ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນກົດໝາຍທີ່ຄວບຄຸມການພັດທະນາ, ຄວນຈະກຳນົດສະເພາະບັນຫາຂອບແລະຫຼັກການພື້ນຖານທີ່ຢູ່ພາຍໃນອຳນາດຂອງສະພາແຫ່ງຊາດເທົ່ານັ້ນ, ສ່ວນບັນຫາພຶດຕິກຳຕົວຈິງທີ່ປ່ຽນແປງຢູ່ຕະຫຼອດເວລາ ຄວນມອບໃຫ້ລັດຖະບານ, ກະຊວງ, ຂະແໜງການ, ທ້ອງຖິ່ນເປັນຜູ້ຄວບຄຸມ ເພື່ອໃຫ້ເກີດຄວາມຍືດຫຍຸ່ນແລະເໝາະສົມກັບຄວາມເປັນຈິງໃນທາງປະຕິບັດ.

ໃນເກືອບ 40 ປີແຫ່ງການດຳເນີນກິດຈະການປ່ຽນແປງໃໝ່ (ໂດຍສະເພາະເວລາກວ່າ 10 ປີແຫ່ງການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດລັດຖະທຳມະນູນປີ 2013), ຫວຽດນາມໄດ້ສ້າງແລະປັບປຸງບູລະນະລະບົບກົດໝາຍກ່ຽວກັບການຮັບຮູ້, ເຄົາລົບ, ຮັບປະກັນ ແລະ ປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດ, ສິດແລະພັນທະພື້ນຖານຂອງພົນລະເມືອງ⁽⁶⁾. ຂົງເຂດສ່ວນໃຫຍ່ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບສິດທິມະນຸດຂັ້ນພື້ນຖານນັ້ນ ມີກົດໝາຍຫຼືກົດດຳລັດຄວບຄຸມແລ້ວ⁽⁷⁾. ສາມາດເຫັນໄດ້ວ່າ, ໃນລະດັບທີ່ຕ່າງໆ, ສິດທິມະນຸດແລະສິດທິພົນລະເມືອງ ເຊິ່ງຢູ່ໃນກຸ່ມສິດທິພົນລະເມືອງ, ສິດທິທາງການເມືອງ, ສິດທິທາງເສດຖະກິດ, ສິດທິທາງສັງຄົມ ແລະ ສິດທິທາງວັດທະນະທຳ ໄດ້ຖືກບັນຍັດເປັນກົດໝາຍ ເພື່ອຮັບຮອງການໃຊ້ສິດເສລີພາບໃນການປາກເວົ້າ, ເສລີພາບໃນການເຊື່ອແລະສາສະໜາ, ຄວາມສະເໝີພາບຕໍ່ໜ້າກົດໝາຍ, ສິດທິໃນການອອກສຽງເລືອກຕັ້ງ, ສິດທິໃນການລົງສະໝັກຮັບເລືອກຕັ້ງ ແລະ ສິດທິໃນການມີສ່ວນຮ່ວມໃນການຄຸ້ມຄອງປະເທດ; ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມກ້າວໜ້າຫຼາຍຂຶ້ນໃນການຈັດຕັ້ງ ແລະປະຕິບັດສິດທິຕ່າງໆກ່ຽວກັບຄວາມປອດໄພທາງສັງຄົມ, ດຳເນີນການລົບລ້າງຄວາມອຶດຫີວ ຫຼຸດຜ່ອນຄວາມທຸກຍາກ ແລະ ສະໜັບສະໜູນປະຊາຊົນໃຫ້ເຂົ້າເຖິງບໍລິການສັງຄົມຂັ້ນພື້ນຖານ ແລະ ການປົກປ້ອງກຸ່ມເປາະບາງແລະຜູ້ດ້ອຍໂອກາດໃນສັງຄົມ⁽⁸⁾. ກົນໄກໃນການຮັບປະກັນແລະປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດແລະສິດທິຂອງພົນລະເມືອງນັ້ນ ໄດ້ຖືກກຳນົດໄວ້ຢ່າງຊັດເຈນໃນກົດໝາຍ ໂດຍຜ່ານການຄວບຄຸມໂດຍກົງກ່ຽວກັບໜ້າທີ່ ແລະອຳນາດຂອງອົງການລັດ, ຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງອົງການແລະບຸກຄົນອື່ນໆທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ; ກົດລະບຽບກ່ຽວກັບການເພີ່ມທະວີຄວາມຮັບຜິດຊອບ ແລະ ການຮັບປະກັນຄວາມຖືກຕ້ອງ, ຄວາມເຂັ້ມງວດ ແລະ ຄວາມເປັນທຳໃນການດຳເນີນງານຂອງອົງການລັດ; ຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງລັດໃນການຊົດເຊີຍຄວາມເສຍຫາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນກັບປະຊາຊົນອັນເນື່ອງມາຈາກການລະເມີດສິດທິມະນຸດ; ມີກົນໄກເພື່ອຮັບປະກັນວ່າ ປະຊາຊົນມີສິດທິທີ່ຈະຮ້ອງທຸກ, ຟ້ອງຮ້ອງ ແລະແຈ້ງຄວາມ ເພື່ອປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດໂດຍທົ່ວໄປ. ກົດໝາຍຫຼາຍສະບັບໄດ້ກຳນົດມາດຕະການທີ່ລະອຽດແລະຄົບຖ້ວນ ເພື່ອຮັບປະກັນການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດສິດທິມະນຸດ ແລະສິດທິພົນລະເມືອງ, ໂດຍສະເພາະ ກົດໝາຍທີ່ບັນຍັດສິດທິທີ່ໄດ້ຮັບຈາກລັດຖະທຳມະນູນໂດຍກົງ, ຫຼຸດການໃຊ້ຂໍ້ກຳນົດທີ່ໃຫ້ອຳນາດເຊິ່ງລະບຸບລະບຽບຂໍ້ບັງຄັບໂດຍລະອຽດສຳລັບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດກົດໝາຍໃຫ້ນ້ອຍທີ່ສຸດ⁽⁹⁾. ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ກົດໝາຍວ່າດ້ວຍສິດທິມະນຸດແລະສິດທິພົນລະເມືອງຍັງມີຂໍ້ຈຳກັດທີ່ແນ່ນອນ (ສິດທິຕາມລັດຖະທຳມະນູນບາງປະການ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຮັບການບັນຍັດເປັນກົດໝາຍ, ກົດໝາຍບາງຂໍ້ກ່ຽວຂ້ອງກັບສິດທິຍັງບໍ່ພຽງພໍ ແລະກົນໄກໃນການຮັບປະກັນ ແລະປົກປ້ອງສິດທິຍັງບໍ່ສົມບູນແລະມີປະສິດທິພາບຢ່າງແທ້ຈິງ).  ເພື່ອສືບຕໍ່ສ້າງກົດໝາຍແນໃສ່ເຄົາລົບ, ຮັບປະກັນ ແລະ ປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດແລະສິດທິພົນລະເມືອງຢ່າງມີປະສິດທິພາບຕາມມະຕິເລກທີ 66-NQ/TW ຂອງກົມການເມືອງສູນກາງພັກ ຄວນດຳເນີນການຕາມແນວທາງແກ້ໄຂສະເພາະດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:

ທີໜຶ່ງ, ປັບປຸງກົດໝາຍໃຫ້ສົມບູນແບບເພື່ອເຮັດໃຫ້ສິດທິມະນຸດແລະສິດທິພົນລະເມືອງເປັນນິຕິກຳ. ດັ່ງນັ້ນ, ຈຶ່ງຈຳເປັນຕ້ອງສືບຕໍ່ທົບທວນ ແລະ ສົ່ງເສີມການຮ່າງແລະຮັບຮອງເອົາກົດໝາຍກ່ຽວກັບສິດທິທີ່ໄດ້ລະບຸໄວ້ໃນລັດຖະທຳມະນູນປີ 2013. ສິ່ງນີ້ມີບົດບາດສຳຄັນທີ່ສຸດໃນການເຄົາລົບ, ຮັບປະກັນ ແລະ ປົກປ້ອງສິດ. ນອກຈາກນີ້ ຍັງຈຳເປັນຕ້ອງສືບຕໍ່ທົບທວນ ແລະປັບປຸງກົດໝາຍວ່າດ້ວຍສິດທິພົນລະເຮືອນ, ສິດທິທາງການເມືອງ, ສິດທິທາງເສດຖະກິດ, ສິດທິທາງສັງຄົມ ແລະ ສິດທິທາງວັດທະນະທຳ ໃຫ້ສົມບູນແບບ. ຈຳເປັນຕ້ອງສືບຕໍ່ປ່ຽນຈາກແນວຄິດການຄຸ້ມຄອງໄປສູ່ແນວຄິດທີ່ມຸ່ງເນັ້ນການພັດທະນາໃນການສ້າງ ແລະການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດກົດໝາຍໂດຍທົ່ວໄປ ແລະໂດຍສະເພາະ ກົດໝາຍສິດທິມະນຸດແລະສິດທິພົນລະເມືອງ. ກົດໝາຍແມ່ນອົງປະກອບພື້ນຖານ ແລະສຳຄັນທີ່ສຸດຂອງແນວຄິດທີ່ມຸ່ງເນັ້ນການພັດທະນາ⁽¹⁰⁾. ດ້ວຍເຫດນີ້, ຄຸນຄ່າສາກົນຂອງການປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດຈຶ່ງຕ້ອງເປັນຫຼັກການຊີ້ນຳໃນການສ້າງ ແລະການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດກົດໝາຍ; ການຊີ້ແຈງສິດທິ, ພັນທະ ແລະ ຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງຝ່າຍທີ່ກ່ຽວຂ້ອງໃນຂະບວນການສ້າງ ແລະການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດກົດໝາຍ.

ທີສອງ, ສືບຕໍ່ປັບປຸງກົນໄກກົດໝາຍໃຫ້ສົມບູນເພື່ອປັບໃຫ້ເຂົ້າກັບຄວາມທ້າທາຍຂອງການປະຕິວັດອຸດສາຫະກຳຄັ້ງທີສີ່ ໃນການຮັບປະກັນແລະປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດ ແລະ ສິດທິພົນລະເມືອງ. ໂດຍລວມແລ້ວ, ການຮັບປະກັນແລະປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດ ແລະສິດທິພົນລະເມືອງໃນສະພາບການພັດທະນາວິທະຍາສາດແລະເຕັກໂນໂລຊີ ແລະຜົນກະທົບຂອງການປະຕິວັດອຸດສາຫະກຳຄັ້ງທີສີ່… ຕ້ອງໄດ້ເຊື່ອມໂຍງກັບຄຸນຄ່າສາກົນກ່ຽວກັບການປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດ, ສອດຄ່ອງກັບລັດຖະທຳມະນູນ, ກົດໝາຍ ແລະ ສະພາບເສດຖະກິດແລະສັງຄົມຂອງຫວຽດນາມ; ຮັບປະກັນຄວາມຕ້ອງການທັງໃນແລະຕ່າງປະເທດ, ຮັບປະກັນຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງຊາດ, ຄວາມສະຫງົບຮຽບຮ້ອຍ ແລະຄວາມປອດໄພທາງສັງຄົມ ແລະ ຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການດ້ານການຄຸ້ມຄອງຂອງລັດໃນສະພາບການໃໝ່.

ທີສາມ, ສືບຕໍ່ປັບປຸງກົນໄກໃນການຮັບປະກັນ ແລະປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດ ແລະ ສິດທິພົນລະເມືອງ; ເພີ່ມທະວີການອົບຮົມສຶກສາເພື່ອປັບປຸງຍົກສູງຄວາມສາມາດ ແລະ ຄວາມຮັບຮູ້ໃນໂຮງຮຽນ ແລະອົງການບັງຄັບໃຊ້ກົດໝາຍ ກ່ຽວກັບສິດທິມະນຸດ; ຊຸກຍູ້ການປະກອບສ່ວນຂອງສື່ສາທາລະໃນການສົ່ງເສີມສິດທິມະນຸດ; ຍົກສູງຄວາມຮັບຮູ້ກ່ຽວກັບກົດໝາຍສິດທິມະນຸດສາກົນ, ກົນໄກສິດທິມະນຸດຂອງສະຫະປະຊາຊາດ ແລະກົນໄກສິດທິມະນຸດລະດັບພາກພື້ນທີ່ຫວຽດນາມເປັນພາຄີ; ການສ້າງຄວາມຮັບຮູ້ໃນບັນດາອົງການພາກລັດ, ອົງການທາງສັງຄົມ-ການເມືອງ ແລະປະຊາກອນທຸກພາກສ່ວນ ກ່ຽວກັບ “ວິທີການທີ່ອີງໃສ່ສິດທິມະນຸດ” ສຳລັບກຸ່ມເປາະບາງ. ສືບຕໍ່ການສຶກສາຄວາມເປັນໄປໄດ້ໃນການສ້າງຕັ້ງສະຖາບັນສິດທິມະນຸດແຫ່ງຊາດທີ່ເໝາະສົມກັບສະພາບເສດຖະກິດ, ວັດທະນະທຳ ແລະ ສັງຄົມຂອງຫວຽດນາມ ແລະສອດຄ່ອງກັບສົນທິສັນຍາສາກົນທີ່ຫວຽດນາມເປັນພາຄີ.

ວຽກງານການສ້າງກົດໝາຍຕ້ອງຮັບປະກັນຄວາມສົມດຸນ ແລະຄວາມສົມເຫດສົມຜົນ
ລະຫວ່າງລະດັບການຈຳກັດສິດທິ ແລະຜົນປະໂຫຍດທີ່ຊອບດ້ວຍກົດໝາຍທີ່ສາມາດບັນລຸໄດ້  

ມະຕິເລກທີ 66-NQ/TW ຂອງກົມການເມືອງສູນກາງພັກກຳນົດໃຫ້ວຽກງານການສ້າງກົດໝາຍຕ້ອງຮັບປະກັນຄວາມສົມດຸນ ແລະຄວາມສົມເຫດສົມຜົນລະຫວ່າງລະດັບການຈຳກັດສິດທິ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດທີ່ຊອບດ້ວຍກົດໝາຍທີ່ສາມາດບັນລຸໄດ້. ມະຕິດັ່ງກ່າວຮຽກຮ້ອງຢ່າງເດັດຂາດໃຫ້ປະຖິ້ມແນວຄິດ "ຖ້າຄຸ້ມຄອງບໍ່ໄດ້ກໍ່ຫ້າມມັນເລີຍ". ດັ່ງນັ້ນ, ມະຕິດັ່ງກ່າວຈຶ່ງໃຫ້ທິດທາງໃນການສ້າງກົດໝາຍ ເພື່ອຮັບປະກັນສິດທິມະນຸດ ແລະສິດທິຂອງພົນລະເມືອງ.  

ການຈຳກັດສິດທິແມ່ນບົດບັນຍັດທີ່ກຳນົດໄວ້ໃນຖະແຫຼງການສາກົນວ່າດ້ວຍສິດທິມະນຸດ ປີ 1948 (UDHR) ແລະສົນທິສັນຍາສິດທິມະນຸດສາກົນຫຼາຍສະບັບ, ໂດຍເນື້ອແທ້ແລ້ວ ມັນອະນຸຍາດໃຫ້ລັດສະມາຊິກກຳນົດຂໍ້ຈຳກັດທາງກົດໝາຍບາງປະການກ່ຽວກັບການໃຊ້/ການໄດ້ຮັບສິດທິມະນຸດສະເພາະດ້ານທີ່ເຊື່ອມໂຍງກັບຂໍ້ກຳນົດທາງສິນທຳ, ຄວາມສະຫງົບຮຽບຮ້ອຍຂອງສັງຄົມ ແລະປະໂຫຍດສ່ວມລວມ. ຫຼັກການທົ່ວໄປໃນການຈຳກັດສິດທິໄດ້ຮັບການບັນຍັດໄວ້ເປັນຄັ້ງທຳອິດໃນມາດຕາ 14 ຂອງລັດຖະທຳມະນູນປີ 2013. ນີ້ຖືເປັນກ້າວສຳຄັນໃນການພັດທະນາແນວຄິດດ້ານລັດຖະທຳມະນູນຂອງຫວຽດນາມ. ເພື່ອຮັບປະກັນຄວາມສົມດຸນແລະຄວາມສົມເຫດສົມຜົນລະຫວ່າງລະດັບການຈຳກັດສິດທິ ແລະ ການປົກປ້ອງຜົນປະໂຫຍດສ່ວນລວມ, ຕ້ອງສືບຕໍ່ເອົາໃຈໃສ່ຄົ້ນຄວ້າເພີ່ມເຕີນ ເພື່ອຊີ້ແຈງບັນຫາຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ບົດບັນຍັດຂອງລັດຖະທຳມະນູນປີ 2013 ທີ່ລະບຸວ່າ ສິດທິມະນຸດແລະສິດທິພົນລະເມືອງສາມາດຖືກຈຳກັດໂດຍກົດໝາຍໄດ້ສະເພາະໃນກໍລະນີທີ່ຈຳເປັນເພື່ອເຫດຜົນດ້ານການປ້ອງກັນປະເທດ, ຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງຊາດ, ຄວາມສະຫງົບຮຽບຮ້ອຍແລະຄວາມປອດໄພທາງສັງຄົມ, ສິນທຳທາງສັງຄົມ ແລະ ສຸຂະພາບຂອງປະຊາຊົນເທົ່ານັ້ນ; ການໃຊ້ສິດທິມະນຸດ ແລະສິດທິພົນລະເມືອງຕ້ອງບໍ່ລະເມີດຜົນປະໂຫຍດຂອງຊາດ-ປະເທດຊາດ, ສິດແລະຜົນປະໂຫຍດອັນຊອບທຳຂອງຜູ້ອື່ນ, ພາຍໃນສະພາບການມຸ່ງສູ່ເປົ້າໝາຍສູງສຸດໃນການປົກປ້ອງສິດທິຂອງຊຸມຊົນ ແລະຜູ້ອື່ນອີກຫຼວງຫຼາຍ...

ຫຼີກລ່ຽງການສ້າງຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໃຫ້ກັບປະຊາຊົນແລະວິສາຫະກິດ
ໃນການອອກແບບນະໂຍບາຍ ແລະ ການອອກກົດໝາຍ

ຂໍ້ກຳນົດຂອງມະຕິເລກທີ 66-NQ/TW ຂອງກົມການເມືອງສູນກາງພັກແມ່ນກ່ຽວຂ້ອງຢ່າງໃກ້ຊິດກັບສິດທິຂອງປະຊາຊົນ ແລະວິສາຫະກິດ (ໂດຍສະເພາະໃນຂົງເຂດທຸລະກິດ ແລະການຄ້າ). ຖ້າກົດໝາຍນັ້ນບໍ່ເໝາະສົມແລະກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມຫຍຸ້ງຍາກແກ່ຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບຜົນກະທົບ ມັນຈະສົ່ງຜົນກະທົບໂດຍກົງຕໍ່ການໃຊ້ສິດທິຂອງປະຊາຊົນແລະວິສາຫະກິດ. ໃນກໍລະນີນີ້, ການບັງຄັບໃຊ້ກົດໝາຍຈະເປັນໄປໄດ້ຍາກ ແລະສິດທິຂອງຜູ້ມີສ່ວນໄດ້ສ່ວນເສຍຈະບໍ່ໄດ້ຮັບການຮັບປະກັນ. ປະຈຸບັນ, ການກໍ່ສ້າງແລະການປັບປຸງລະບົບກົດໝາຍມີຈຸດປະສົງທີ່ຊັດເຈນຄື ການລົບລ້າງອຸປະສັກດ້ານສະຖາບັນເພື່ອສົ່ງເສີມການພັດທະນາເສດຖະກິດແລະສັງຄົມ. ຈຳເປັນຕ້ອງມີການປ່ຽນແປງແນວຄິດສ້າງກົດໝາຍຢ່າງແຂງແຮງ ຕາມທິດທາງທັງຮັບປະກັນຄວາມຕ້ອງການຂອງການຄຸ້ມຄອງລັດ ແລະສົ່ງເສີມຄວາມຄິດສ້າງສັນ, ປົດປ່ອຍກຳລັງການຜະລິດທັງໝົດ ແລະປົດລັອກຊັບພະຍາກອນທັງໝົດ ເພື່ອການພັດທະນາ. ພ້ອມກັນນັ້ນ, ຈຳເປັນຕ້ອງສ້າງສະພາບແວດລ້ອມທີ່ເອື້ອອຳນວຍຕໍ່ການລົງທຶນ, ການຜະລິດແລະການດຳເນີນທຸລະກິດ ແລະ ສົ່ງເສີມການຫັນເປັນດິຈິຕອນ. ຕ້ອງເປັນເຈົ້າການແລະເລັ່ງສ້າງຂອບກົດໝາຍແລະກົນໄກສົ່ງເສີມໂຄງການລິເລີ່ມໃໝ່, ໂຄງການເຕັກໂນໂລຢີສູງ, ໂຄງການຂະໜາດໃຫຍ່ ແນວໂນ້ມໃໝ່, ການຫັນເປັນດິຈິຕອນ, ການເຕີບໂຕສີຂຽວ ແລະ ເສດຖະກິດໝູນວຽນ⁽¹¹⁾.     

ສາມາດເຫັນໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນວ່າ ແນວໂນ້ມ ແລະ ຮູບແບບການພັດທະນາໃໝ່ຈຳເປັນຕ້ອງມີນະໂຍບາຍໃໝ່ ເພື່ອບຳລຸງລ້ຽງແລະສ້າງໂອກາດໃຫ້ຮູບແບບທຸລະກິດໃໝ່ຈະເລີນເຕີບໂຕ. ກົນໄກການຄຸ້ມຄອງກໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງປັບຕົວເຂົ້າກັບຮູບແບບທຸລະກິດໃໝ່ເຫຼົ່ານີ້ ເຊິ່ງຕ້ອງການລະບົບກົດໝາຍທີ່ຍືດຫຍຸ່ນຫຼາຍຂຶ້ນແລະຍອມຮັບຄວາມສ່ຽງບາງປະການ. ບັນດາຮູບແບບໃໝ່ ເຊັ່ນ: ເຕັກໂນໂລຊີທາງການເງິນ (fintech), ກົນໄກການທົດສອບແບບຄວບຄຸມ (sandboxes), ຫຼື ກົນໄກທົດລອງເຊັ່ນ ເສດຖະກິດໝູນວຽນ..., ໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມທ້າທາຍຫຼາຍຢ່າງໃນການສ້າງ ແລະບູລະນະຂອບກົດໝາຍເພື່ອໃຫ້ເປັນພື້ນຖານສຳລັບນັກລົງທຶນໃນການເຂົ້າຮ່ວມໃນຂົງເຂດເຫຼົ່ານີ້. ດັ່ງນັ້ນ, ໃນວັນທີ 7 ມິຖຸນາ 2022, "ໂຄງການພັດທະນາເສດຖະກິດໝູນວຽນໃນຫວຽດນາມ" ໄດ້ຮັບການອະນຸມັດ, ໂດຍເນັ້ນແນວຄິດທີ່ສຸມໃສ່ດ້ານ "ເສດຖະກິດ" ຂອງຮູບແບບເສດຖະກິດໝູນວຽນ ແລະ ເນັ້ນໜັກເຖິງທັດສະນະ ເລື່ອງ "ສຸມໃສ່ການອອກນະໂຍບາຍໄລຍະຍາວເພື່ອສົ່ງເສີມ, ສະໜັບສະໜູນ ແລະ ອຳນວຍຄວາມສະດວກໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດໝູນວຽນ ໂດຍເຊື່ອມໂຍງກັບແຜນງານແລະຜົນໄດ້ຮັບສະເພາະ, ພ້ອມກັນນັ້ນກໍ່ປັບປຸງບູລະນະຂອບກົດໝາຍໃຫ້ໜັກແໜ້ນ ແລະສ້າງຄວາມຍືດຫຍຸ່ນແລະຄວາມຫ້າວຫັນ ເພື່ອເສີມຂະຫຍາຍຮູບແບບເສດຖະກິດໝູນວຽນຢ່າງວ່ອງໄວໃນລະດັບທີ່ເໝາະສົມໃນຂະແໜງການ, ຂົງເຂດ ແລະ ທ້ອງຖິ່ນຕ່າງໆ”. ນອກຈາກນີ້, ໃນວັນທີ 29 ເມສາ 2025 ໄດ້ມີການອອກກົນໄກການທົດສອບແບບຄວບຄຸມໃນຂະແໜງການທະນາຄານ ສຳລັບການຜັນຂະຫຍາຍຜະລິດຕະພັນ, ການບໍລິການ ແລະຮູບແບບທຸລະກິດໃໝ່ ຜ່ານການປະຍຸກໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີທາງການເງິນ ໂດຍມີຈຸດປະສົງດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້: ຊຸກຍູ້ການປ່ຽນແປງໃໝ່ປະດິດສ້າງ ແລະການພັດທະນາໃຫ້ທັນສະໄໝໃນຂະແໜງການທະນາຄານ ເພື່ອບັນລຸເປົ້າໝາຍການເຂົ້າເຖິງບໍລິການທາງການເງິນສຳລັບປະຊາຊົນ ແລະວິສາຫະກິດຢ່າງໂປ່ງໃສ, ສະດວກ, ປອດໄພ, ມີປະສິດທິພາບ ແລະ ຕົ້ນທຶນຕ່ຳ; ການສ້າງສະພາບແວດລ້ອມໃນການທົດສອບເພື່ອປະເມີນຄວາມສ່ຽງ, ຕົ້ນທຶນ ແລະ ຜົນປະໂຫຍດຂອງວິທີແກ້ໄຂ fintech; ສະໜັບສະໜູນການພັດທະນາວິທີແກ້ໄຂ fintech ທີ່ຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການຂອງຕະຫຼາດ, ຂອບກົດໝາຍ ແລະຂໍ້ກຳນົດດ້ານການຄຸ້ມຄອງ; ຫຼຸດຄວາມສ່ຽງສຳລັບລູກຄ້າທີ່ນຳໃຊ້ວິທີແກ້ໄຂ fintech ຈາກອົງກອນທີ່ເຂົ້າຮ່ວມໃນກົນໄກການທົດລອງ; ຜົນສຳເລັດຈາກການທົດລອງຈັດຕັ້ງປະຕິບັດວິທີແກ້ໄຂ fintech ຈະຖືກນໍາໃຊ້ເປັນພື້ນຖານການປະຕິບັດສໍາລັບອົງການຂອງລັດທີ່ມີອຳນາດໜ້າທີ່ໃນການຄົ້ນຄວ້າ, ພັດທະນາ ແລະ ປັບປຸງຂອບກົດໝາຍແລະລະບຽບການຄຸ້ມຄອງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຖ້າຈໍາເປັນ./.

------------------------------

(1) ເບິ່ງ: ຫງວຽນ ວັນ ເກືອງ, ເຈືອງ ຮົ່ງ ກວາງ: “ກົນໄກຮັບປະກັນການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງປະຊາຊົນໃນກິດຈະກໍາຂອງອົງການລັດໃນສະພາບການປັບປຸງລັດແຫ່ງອຳນາດກົດໝາຍໃຫ້ສົມບູນແບບ". ວາລະສານການສຶກສາດ້ານນິຕິບັນຍັດ, ສະບັບທີ 15, ປີ2022, ໜ້າ 3-12   

(2) ເລ ວັນ ຈ໊ຽນ: “ການມີສ່ວນຮ່ວມຊອງປະຊາຊົນໃນການຄຸ້ມຄອງສັງຄົມຢູ່ປະເທດຫວຽດນາມ”, ວາລະສານອອນໄລທິດສະດີການເມືອງ, ອອກວັນທີ 23 ມັງກອນ 2020, http://lyluanchinhtri.vn/home/index.php/thuc-tien/item/3033-su-tham-gia-cua-nguoi-dan-vao-quan-ly-xa-hoi-o-viet-nam.html

(3) ຫວໍ ແຂງ ວິງ: “ການປ່ຽນແປງໃໝ່ການອອກກົດໝາຍຕ້ອງມຸ່ງທິດທາງການເສີມຂະຫຍາຍປະຊາທິປະໄຕແລະການປົກປ້ອງສິດທິມະນຸດ”, ເວັບໄຊທ໌ຂອງກະຊວງຍຸຕິທຳ ອອກວັນທີ 21 ກຸມພາ 2025, https://moj.gov.vn/qt/tintuc/Pages/thong-tin-khac.aspx?ItemID=4490

(4) “ຈຸດໃໝ່ທີ່ສຳຄັນຂອງກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການປະກາດໃຊ້ເອກະສານທາງກົດໝາຍໃນປີ 2025, ໜັງສືພິມອອນໄລນ໌ຂອງລັດຖະບານ, ອອກວັນທີ 11 ມີນາ 2025, https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/nhung-diem-moi-co-tinh-dot-pha-cua-luat-ban-hanh-van-ban-quy-pham-phap-luat-nam-2025-119250311121042727.htm

(5) ເອກະສານກອງປະຊຸມໃຫຍ່ຜູ້ແທນທົ່ວປະເທດຄັ້ງທີ XIII, ສພຈ. ການເມືອງແຫ່ງຊາດ ສື້ເຖິ້ດ, ຮ່າໂນ້ຍ, 2021, ເຫຼັ້ມ 1, ໜ້າ 288-289

(6) ເຈືອງ ຮົ່ງ ກວາງ (ຫົວໜ້າບັນນາທິການ): 10 ປີແຫ່ງການບັງຄັບໃຊ້ລັດຖະທຳມະນູນແຫ່ງສາທາລະນະລັດສັງຄົມນິຍົມຫວຽດນາມ ປີ 2013: ຄວາມສຳເລັດແລະແນວໂນ້ມການພັດທະນາ (ເອກະສານວິຊາການ), ສພຈ. ການເມືອງແຫ່ງຊາດ ສື້ເຖິ້ດ, ຮ່າໂນ້ຍ, 2024, ໜ້າ 95

(7) ເບິ່ງ: ລາຍງານສະບັບທີ 344/BC-CP, ລົງວັນທີ 22 ສິງຫາ 2019, ຂອງລັດຖະບານ, ເລື່ອງ “ສະຫຼຸບ 5 ປີແຫ່ງການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດລັດຖະທຳມະນູນປີ 2013 (2014-2019)”, ໜ້າ 9-16

(8) ກະຊວງຍຸຕິທຳ, ສະຖາບັນວິທະຍາສາດກົດໝາຍ, ຫງຽນ ວັນ ເກືອງ (ຫົວໜ້າບັນນາທິການ): ຄວາມຕ້ອງການໃນການປັບປຸງລະບົບກົດໝາຍຮອດປີ 2030. ສພຈ. ການເມືອງແຫ່ງຊາດ ສື້ເຖິ້ດ, ຮ່າໂນ້ຍ, 2024, ໜ້າ 185  

(9) ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ມາດຕະການເພື່ອຮັບປະກັນສິດທິຂອງປະຊາຊົນໃນການເຂົ້າເຖິງຂໍ້ມູນຂ່າວສານນັ້ນ ໄດ້ລະບຸໄວ້ໃນມາດຕາ 33 ຂອງກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການເຂົ້າເຖິງຂໍ້ມູນຂ່າວສານ ປີ  2016.

(10) ເບິ່ງ: ດິງ ຢຸ໊ງ ສີ: “ລະບົບກົດໝາຍຫວຽດນາມໃນຂະບວນການປ່ຽນແປງໃໝ່ ແລະ ພັດທະນາປະເທດ”, ວາລະສານການສຶກສາດ້ານນິຕິບັນຍັດ, ສະບັບທີ 1 ປີ 2020, ໜ້າ 3-10  

(11) ເຈິນ ລ້ວນ: "ກົດໝາຍຄວນໄດ້ຮັບການຮ່າງຂຶ້ນໃນລັກສະນະທີ່ຫຼີກລ່ຽງການສ້າງຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໃຫ້ກັບປະຊາຊົນ ແລະ ວິສາຫະກິດ", ໜັງສືພິມອອນໄລນ໌ກົດໝາຍນະຄອນໂຮ່ຈີມິນ, ອອກວັນທີ 12 ກຸມພາ 2025, https://plo.vn/xay-dung-luat-de-khong-day-kho-khan-cho-nguoi-dan-doanh-nghiep-post833839.html