ການເຕີບໂຕທີ່ໜ້າປະທັບໃຈ

ການເຕີບໂຕຂອງ GDP ເກີນເປົ້າໝາຍທີ່ວາງໄວ້

ຈາກຂໍ້ມູນຂອງກົມສະຖິຕິ (ກະຊວງການເງິນ), GDP ໃນປີ 2025 ມີການເຕີບໂຕຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ໂດຍບັນລຸ 8,02% ເມື່ອທຽບກັບປີທີ່ຜ່ານມາ. ໃນມູນຄ່າເພີ່ມລວມຂອງເສດຖະກິດທັງໝົດ, ຂະແໜງກະສິກຳ, ປ່າໄມ້ ແລະປະມົງ ເພີ່ມຂຶ້ນ 3,78%, ກວມເອົາ 5,30%; ຂະແໜງອຸດສາຫະກຳແລະການກໍ່ສ້າງເພີ່ມຂຶ້ນ 8,95%, ກວມເອົາ 43,62%; ແລະ ຂະແໜງບໍລິການເພີ່ມຂຶ້ນ 8,62%, ກວມເອົາ 51,08%. ສາມາດເຫັນໄດ້ວ່າ ແຮງຂັບເຄື່ອນຫຼັກຂອງການເຕີບໂຕນີ້ມາຈາກການຟື້ນຕົວຢ່າງແຂງແຮງຂອງການຜະລິດອຸດສາຫະກຳ, ການສົ່ງອອກທີ່ເຕີບໂຕ ແລະການເບີກຈ່າຍເງິນລົງທຶນຂອງລັດມີປະສິດທິພາບສູງ. ພ້ອມກັນນັ້ນ, ຂະໜາດຂອງເສດຖະກິດ (GDP ຕາມນາມ) ຍັງສູງເຖິງ 514 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ. ໂດຍສະເພາະ, GDP ຕໍ່ຫົວໃນປີ 2025 ໄດ້ບັນລຸປະມານ 5.026 ໂດລາສະຫະລັດ (ເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍຈາກປະມານ 4.300 ໂດລາສະຫະລັດໃນປີ 2023 ແລະ 4.600 ໂດລາສະຫະລັດໃນປີ 2024). ຕົວເລກນີ້ຢືນຢັນເຖິງສະຖານະທີ່ໝັ້ນຄົງຂອງຫວຽດນາມໃນກຸ່ມປະເທດລາຍໄດ້ປານກາງສູງ ແລະສ້າງແຮງຜັກດັນໄປສູ່ການບັນລຸເປົ້າໝາຍການພັດທະນາປະເທດພາຍໃນປີ 2045.

ການເຕີບໂຕທີ່ໜ້າປະທັບໃຈນີ້ບໍ່ໄດ້ເປັນພຽງຜົນຂອງປີງົບປະມານດຽວ, ແຕ່ຍັງເປັນຜົນຈາກການຮ່ວມມືຂອງຫຼາຍປັດໄຈຍຸດທະສາດໄລຍະຍາວ. ປີ 2025 ການກໍ່ສ້າງທາງດ່ວນສາຍເໜືອ-ໃຕ້ທາງທິດຕາເວັນອອກສຳເລັດໂດຍພື້ນຖານ ແລະມີການເປີດໃຊ້ງານໂຄງການໂຄງສ້າງພື້ນຖານທີ່ສຳຄັນຫຼາຍໂຄງການ ເຊິ່ງສ້າງໂອກາດໃນການພັດທະນາໃໝ່ໆ ແລະຫຼຸດຜ່ອນຄ່າໃຊ້ຈ່າຍດ້ານໂລຈິສະຕິກສຳລັບທຸລະກິດຕ່າງໆ. ຫວຽດນາມຍັງຄົງເປັນຈຸດໝາຍປາຍທາງຊັ້ນນຳສຳລັບການລົງທຶນໂດຍກົງຈາກຕ່າງປະເທດ (FDI) ທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງ, ໂດຍສະເພາະໃນດ້ານເຕັກໂນໂລຊີເຄິ່ງຕົວນຳ, ປັນຍາປະດິດ (AI) ແລະ ພະລັງງານສີຂຽວ. ດ້ວຍຜົນສຳເລັດເຫຼົ່ານີ້, ສະຖາບັນການເງິນ ແລະສິນເຊື່ອສາກົນຫຼາຍແຫ່ງ, ເຊັ່ນ ທະນາຄານໂລກ (WB) ແລະ ທະນາຄານພັດທະນາອາຊີ (ADB), ເຊື່ອວ່າໃນປີ 2025, ເສດຖະກິດຫວຽດນາມບໍ່ພຽງແຕ່ຈະຟື້ນຕົວເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງຈະຫັນປ່ຽນໄປສູ່ວົງຈອນການເຕີບໂຕໃໝ່ໂດຍອີງໃສ່ຄຸນນະພາບ ແລະ ປະສິດທິພາບຢ່າງແທ້ຈິງ. ການບັນລຸເປົ້າໝາຍລາຍໄດ້ສະເລ່ຍຕໍ່ຄົນ 5.026 ໂດລາສະຫະລັດ ເປັນຫຼັກຖານທີ່ຊັດເຈນຂອງການປັບໂຄງສ້າງເສດຖະກິດທີ່ປະສົບຜົນສຳເລັດ ແລະການເຕີບໂຕຂອງຊົນຊັ້ນກາງ.

ບັນດາປັດໄຈຂັບເຄື່ອນຂອງການເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດລ້ວນແຕ່ເປັນໄປໃນທາງບວກ (ການບໍລິໂພກ, ການສົ່ງອອກ, ການລົງທຶນ).

ທີໜຶ່ງ, ປັດໄຈຂັບເຄື່ອນຂອງການບໍລິໂພກ, ການບໍລິການ ແລະ ການທ່ອງທ່ຽວ.

ຕາມຂໍ້ມູນຂອງກົມສະຖິຕິ, ໃນປີ 2025 ຍອດຂາຍຍ່ອຍສິນຄ້າແລະບໍລິການຜູ້ບໍລິໂພກລວມເພີ່ມຂຶ້ນ 9,2% ເມື່ອທຽບກັບປີກ່ອນໜ້າ, ເຊິ່ງລາຍໄດ້ຈາກການບໍລິການທີ່ພັກແລະອາຫານເພີ່ມຂຶ້ນ 14,6% ແລະລາຍໄດ້ຈາກການເດີນທາງແລະການທ່ອງທ່ຽວເພີ່ມຂຶ້ນ 20,2%⁽¹⁾. ໂດຍສະເພາະ, ໃນປີ 2025, ຍອດຂາຍຍ່ອຍສິນຄ້າແລະບໍລິການຜູ້ບໍລິໂພກລວມໃນລາຄາປະຈຸບັນບັນລຸປະມານ 7.008,9 ພັນຕື້ດົ່ງ, ເພີ່ມຂຶ້ນ 9,2% ເມື່ອທຽບກັບປີກ່ອນໜ້າ (ໃນປີ 2024 ເພີ່ມຂຶ້ນ 8,9%), ຖ້າບໍ່ລວມປັດໄຈດ້ານລາຄາ ຈະເພີ່ມຂຶ້ນ 6,7% (ເທົ່າກັບການເພີ່ມຂຶ້ນໃນປີ 2024). ລາຍໄດ້ຈາກທຸລະກິດທີ່ພັກແລະອາຫານຄາດວ່າຈະບັນລຸປະມານ 843,1 ພັນຕື້ດົ່ງໃນປີ 2025, ກວມເອົາ 12,0% ຂອງລາຍໄດ້ລວມທັງໝົດ ແລະເພີ່ມຂຶ້ນ 14,6% ເມື່ອທຽບກັບປີທີ່ຜ່ານມາ. ໃນຂະນະດຽວກັນ, ລາຍໄດ້ຈາກທຸລະກິດທ່ອງທ່ຽວຄາດວ່າຈະບັນລຸປະມານ 93,9 ພັນຕື້ດົ່ງໃນປີ 2025, ກວມເອົາ 1,4% ຂອງລາຍໄດ້ລວມທັງໝົດ ແລະເພີ່ມຂຶ້ນ 20,2% ເມື່ອທຽບກັບປີທີ່ຜ່ານມາ. ນີ້ແມ່ນຜົນມາຈາກການປັບໂຄງສ້າງຕະຫຼາດລູກຄ້າ, ການພັດທະນາຜະລິດຕະພັນການທ່ອງທ່ຽວທີ່ຫຼາກຫຼາຍ, ການປະດິດສ້າງກິດຈະກຳສົ່ງເສີມການຂາຍ ແລະ ໂດຍສະເພາະແມ່ນ ການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດນະໂຍບາຍວີຊາທີ່ເປີດກວ້າງ ແລະດຶງດູດໃຈນັກທ່ອງທ່ຽວທັງໃນແລະຕ່າງປະເທດຫຼາຍຂຶ້ນ.

ທີສອງ, ການສົ່ງອອກຍັງຄົງເຕີບໂຕຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງເຖິງວ່າຈະຖືກຜົນກະທົບຈາກນະໂຍບາຍຂອງບັນດາປະເທດໃຫຍ່ກໍຕາມ.

ດ້ວຍການເອົາຊະນະ “ອຸປະສັກ” ຂອງເສດຖະກິດໂລກ, ການຄ້າຂອງຫວຽດນາມໃນປີ 2025 ຈຶ່ງສ້າງສະຖິຕິໃໝ່ທາງປະຫວັດສາດ, ໂດຍມີມູນຄ່າການນຳເຂົ້າ ແລະ ສົ່ງອອກລວມສູງສຸດເປັນປະຫວັດການທີ່ 920 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ, ເພີ່ມຂຶ້ນ 16,9% (ທຽບເທົ່າກັບການເພີ່ມຂຶ້ນ 133,71 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ) ເມື່ອທຽບກັບປີ 2024. ໃນນັ້ນ, ແຮງຜັກດັນຫຼັກທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງການເຕີບໂຕນີ້ແມ່ນການຂະຫຍາຍຕົວຂອງການສົ່ງອອກ, ໂດຍມີມູນຄ່າສູງເຖິງ 470,59 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ (ເພີ່ມຂຶ້ນ 15,9%). ຄວາມກ້າວໜ້ານີ້ບໍ່ພຽງແຕ່ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມສາມາກການຜະລິດພາຍໃນປະເທດທີ່ເຂັ້ມແຂງ ແຕ່ຍັງສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງການນຳໃຊ້ສັນຍາການຄ້າເສລີ (FTA) ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ. ການຮັກສາລະດັບການເຕີບໂຕສອງຕົວເລກແມ່ນເຄື່ອງພິສູດເຖິງຄວາມສາມາດໃນການແຂ່ງຂັນສູງຂອງສິນຄ້າຫວຽດນາມໃນຕະຫຼາດໂລກ, ຕັ້ງແຕ່ສິນຄ້າກະສິກຳຈົນເຖິງອຸດສາຫະກຳເຕັກໂນໂລຢີສູງ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ມູນຄ່າການນຳເຂົ້າບັນລຸ 449,41 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ (ເພີ່ມຂຶ້ນ 18%) ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ເນັ້ນທີ່ວັດຖຸດິບ ເຊິ່ງບົ່ງຊີ້ເຖິງວົງຈອນການຜະລິດທີ່ຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງແຂງແຮງ. ໂດຍສະເພາະ, ການຮັກສາສ່ວນເກີນດຸນການຄ້າທີ່ 21,18 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດນັ້ນ ມີຄວາມສຳຄັນຫຼາຍ, ເຊິ່ງຈະຊ່ວຍຮັກສາສະຖຽນລະພາບອັດຕາແລກປ່ຽນ, ເພີ່ມທຶນສຳຮອງເງິນຕາຕ່າງປະເທດ ແລະເສີມສ້າງຄວາມເຊື່ອໝັ້ນຂອງນັກລົງທຶນຕ່າງປະເທດ.

ທີສາມ, ແຮງກະຕຸ້ນການລົງທຶນສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຈຸດເດັ່ນໃນທາງບວກຫຼາຍຢ່າງ.

ຕາມລາຍງານຂອງກະຊວງການເງິນ, ການລົງທຶນທາງສັງຄົມທັງໝົດໃນປີ 2025 ໃນລາຄາປະຈຸບັນບັນລຸປະມານ 4.150,5 ພັນຕື້ດົ່ງ, ເພີ່ມຂຶ້ນ 12,1% ເມື່ອທຽບກັບປີ 2024, ເຊິ່ງສູງກວ່າການເພີ່ມຂຶ້ນ 7,8% ໃນປີທີ່ຜ່ານມາຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ການລົງທຶນໂດຍກົງຈາກຕ່າງປະເທດ (FDI) ທີ່ດຳເນີນການໃນຫວຽດນາມໃນປີ 2025 ຢູ່ທີ່ປະມານ 27,62 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ, ເພີ່ມຂຶ້ນ 9,0% ເມື່ອທຽບກັບປີທີ່ຜ່ານມາ, ເຊິ່ງສູງສຸດໃນຮອບ 5 ປີຜ່ານມາ. ໃນປີ 2025, ການລົງທຶນທາງສັງຄົມໂດຍລວມ, ລວມທັງການລົງທຶນຈາກພາກລັດ, ບັນລຸ 1.233,6 ພັນຕື້ດົ່ງ, ກວມເອົາ 29,7% ຂອງການລົງທຶນທັງໝົດ ແລະເພີ່ມຂຶ້ນ 19,7%; ການລົງທຶນຈາກພາກເອກະຊົນບັນລຸ 2.237,1 ພັນຕື້ດົ່ງ, ກວມເອົາ 53,9% ແລະເພີ່ມຂຶ້ນ 8,4%; ການລົງທຶນໂດຍກົງຈາກຕ່າງປະເທດ (FDI) ບັນລຸ 679,8 ພັນຕື້ດົ່ງ, ກວມເອົາ 16,4% ແລະເພີ່ມຂຶ້ນ 11,7%.

ໃນສ່ວນຂອງການລົງທຶນຂອງພາກລັດນັ້ນ, ເງິນທຶນທີ່ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຈາກງົບປະມານຂອງລັດໃນປີ 2025 ບັນລຸປະມານ 850,7 ພັນຕື້ດົ່ງ, ເທົ່າກັບ 83,6% ຂອງແຜນການປະຈຳປີ ແລະເພີ່ມຂຶ້ນ 26,6% ເມື່ອທຽບກັບປີທີ່ຜ່ານມາ⁽²⁾. ຕາມລະດັບການຄຸ້ມຄອງ, ເງິນທຶນສູນກາງມີມູນຄ່າ 118,4 ພັນຕື້ດົ່ງ, ເທົ່າກັບ 80,5% ຂອງແຜນການປະຈຳປີ ແລະເພີ່ມຂຶ້ນ 6,2% ເມື່ອທຽບກັບປີທີ່ຜ່ານມາ; ເງິນທຶນທ້ອງຖິ່ນມີມູນຄ່າ 732,3 ພັນຕື້ດົ່ງ, ເທົ່າກັບ 84,1% ຂອງແຜນການປະຈຳປີ ແລະເພີ່ມຂຶ້ນ 30,6%. ໃນສ່ວນເງີນທຶນຄຸ້ມຄອງໂດຍທ້ອງຖິ່ນ, ເງິນທຶນຈາກງົບປະມານຂອງລັດລະດັບແຂວງມີມູນຄ່າ 600,7 ພັນຕື້ດົ່ງ, ເທົ່າກັບ 83,6% ແລະ ເພີ່ມຂຶ້ນ 36,3%; ເງິນທຶນຈາກງົບປະມານຂອງລັດລະດັບຕາແສງມີມູນຄ່າ 131,6 ພັນຕື້ດົ່ງ, ເທົ່າກັບ 86,6% ແລະເພີ່ມຂຶ້ນ 9,9%. 

ການລົງທຶນດ້ານໂຄງສ້າງພື້ນຖານໃນປີ 2025 ມີຜົນກະທົບຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ, ໂດຍມີໂຄງການສຳຄັນຫຼາຍໂຄງການ ຕັ້ງແຕ່ການຂົນສົ່ງທາງບົກ, ທາງທະເລ ຈົນເຖິງທາງອາກາດທີ່ໄດ້ຮັບການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດແລະສຳເລັດ, ຈາກນັ້ນໄດ້ຂະຫຍາຍພື້ນທີ່ການພັດທະນາ ແລະເພີ່ມການເຊື່ອມຕໍ່ຂອງເສດຖະກິດ. ໃນສ່ວນຂອງຖະໜົນ, ຮອດທ້າຍປີ 2025, ທົ່ວປະເທດໄດ້ສຳເລັດການກໍ່ສ້າງທາງດ່ວນສາຍຫຼັກ 3.345 ກິໂລແມັດ ແລະ ທາງແຍກແລະເສັ້ນທາງເຂົ້າອີກ 458 ກິໂລແມັດ, ເຮັດໃຫ້ຄວາມຍາວລວມຂອງທາງດ່ວນ ແລະສ່ວນປະກອບທີ່ກ່ຽວຂ້ອງຢູ່ທີ່ 3.803 ກິໂລແມັດ. ນອກຈາກທາງດ່ວນແລ້ວ, ປະເທດຍັງສຳເລັດການກໍ່ສ້າງທາງຫຼວງແຫ່ງຊາດອີກ 1.586 ກິໂລແມັດ ແລະເສັ້ນທາງແຄມຝັ່ງທະເລ 1.701 ກິໂລແມັດ. ໂດຍລວມແລ້ວ, ໃນໄລຍະປີ 2021-2025, ຄວາມຍາວລວມຂອງທາງດ່ວນທີ່ສ້າງສຳເລັດ ແລະໃຊ້ງານໄດ້ບັນລຸ 2.025 ກິໂລແມັດ. ໂດຍສະເພາະໃນປີ 2025, ປະເທດໄດ້ສຳເລັດການກໍ່ສ້າງທາງດ່ວນ 1.491 ກິໂລແມັດ, ທາງຫຼວງແຫ່ງຊາດ 456 ກິໂລແມັດ ແລະ ເສັ້ນທາງແຄມຝັ່ງທະເລ 251 ກິໂລແມັດ. ພ້ອມກັນນັ້ນ, ໄດ້ສືບຕໍ່ກໍ່ສ້າງທາງດ່ວນ ສາຍກ່າເມົາ-ກ໊າຍເນື້ອກ ແລະເສັ້ນທາງແນວນອນ ເຊັ່ນ ເຕິນຝູ-ບ໋າວລົກ, ກູຍເຍິນ-ເປຼກູ, ແລະ ເສັ້ນທາງເດິ໊ດໝຸຍ-ທ່າເຮືອຫ່ອນຄວາຍ.  ດັ່ງນັ້ນ, ເຄືອຂ່າຍທາງດ່ວນຈະຄ່ອຍໆກໍ່ຕົວເປັນແກນເຊື່ອມຕໍ່ທີ່ຕໍ່ເນື່ອງ, ຊ່ວຍຫຼຸດເວລາການຂົນສົ່ງ, ຫຼຸດຜ່ອນຄ່າໃຊ້ຈ່າຍໃນການຂົນສົ່ງ ແລະເພີ່ມການເຊື່ອມຕໍ່ລະຫວ່າງສູນກາງເສດຖະກິດ, ເຂດອຸດສາຫະກຳ, ທ່າເຮືອ ແລະສະໜາມບິນ, ສ້າງພື້ນທີ່ສຳລັບການປັບໂຄງສ້າງການພັດທະນາໄປໃນທິດທາງຫຼາຍຂົ້ວ. ຂະແໜງການການບິນຍັງໄດ້ບັນທຶກຄວາມສຳເລັດທີ່ສຳຄັນຫຼາຍຢ່າງໃນປີ 2025. ອາຄານຜູ້ໂດຍສານທີ່ 3 ຂອງສະໜາມບິນສາກົນ ເຕິນເຊີນເຍິ້ດ ໄດ້ເປີດໃຊ້ງານ, ເພີ່ມຄວາມອາດສາມາດໃນການຮອງຮັບຜູ້ໂດຍສານປະມານ 20 ລ້ານຄົນຕໍ່ປີ; ໂຄງການຂະຫຍາຍອາຄານຜູ້ໂດຍສານທີ່ 2 ຂອງສະໜາມບິນສາກົນ ໂນ້ຍບ່າຍ ສຳເລັດສົມບູນ, ເພີ່ມຄວາມອາດສາມາດຮອງຮັບຜູ້ໂດຍສານສາກົນເປັນ 15 ລ້ານຄົນຕໍ່ປີ. ໂດຍສະເພາະ, ໃນວັນທີ 19 ທັນວາ 2025, ສະໜາມບິນສາກົນ ລອງແທ່ງ ໄດ້ດຳເນີນການບິນທົດສອບທາງເຕັກນິກຄັ້ງທຳອິດ, ເຊິ່ງເປັນການດຳເນີນການທີ່ສຳຄັນໃນໄລຍະທີ 1 ແລະກະກຽມສຳລັບການດຳເນີນງານທາງການຄ້າຕັ້ງແຕ່ປີ 2026 ເປັນຕົ້ນໄປ, ດ້ວຍເຫດນີ້ ຈຶ່ງຄ່ອຍໆ ຫຼຸດຄວາມແອອັດໃນປະຕູທາງອາກາດທີ່ສຳຄັນແຫ່ງນີ້ລົງໄດ້.

ການລົງທຶນໂດຍກົງຈາກຕ່າງປະເທດ (FDI) ກຳລັງມີການເຕີບໂຕໃນທາງບວກ: ອີງຕາມລາຍງານຂອງກົມສົ່ງເສີມການລົງທຶນຕ່າງປະເທດ (ກະຊວງການເງິນ), ໃນປີ 2025, ການລົງທຶນຈາກຕ່າງປະເທດໄດ້ບັນລຸປະມານ 27,62 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ, ເພີ່ມຂຶ້ນ 9,0% ເມື່ອທຽບກັບປີກ່ອນໜ້າ. ໃນນັ້ນ, ອຸດສາຫະກຳປຸງແຕ່ງແລະຜະລິດມີມູນຄ່າ 22,88 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ, ກວມເອົາ 82,8% ຂອງການລົງທຶນໂດຍກົງຈາກຕ່າງປະເທດທັງໝົດ; ທຸລະກິດອະສັງຫາລິມະຊັບມີມູນຄ່າ 1,93 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ, ກວມເອົາ 7,0%; ແລະ ການຜະລິດແລະຈຳໜ່າຍໄຟຟ້າ, ອາຍແກັສ, ນ້ຳຮ້ອນ, ໄອນ້ຳ ແລະ ເຄື່ອງປັບອາກາດມີມູນຄ່າ 914,9 ລ້ານໂດລາສະຫະລັດ, ກວມເອົາ 3.3%.

ພາບລວມທຸລະກິດກຳລັງສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງການປັບປຸງທີ່ດີຂຶ້ນຢ່າງຫຼາຍ. ຕາມລາຍງານຂອງກົມພັດທະນາເສດຖະກິດເອກະຊົນແລະລວມໝູ່ (ກະຊວງການເງິນ), ການອອກມະຕິເລກທີ 68-NQ/TW, ລົງວັນທີ 4 ພຶດສະພາ 2025, ໂດຍກົມການເມືອງສູນກາງວ່າດ້ວຍການພັດທະນາເສດຖະກິດເອກະຊົນ ເຊິ່ງມີນະໂຍບາຍທີ່ກ້າວກະໂດດຫຼາຍຢ່າງ, ໄດ້ເປີດໂອກາດໃໝ່ໃນການພັດທະນາສຳລັບທຸລະກິດຕ່າງໆ. ອາໄສສິ່ງດັ່ງກ່າວ, ພາກເອກະຊົນໂດຍທົ່ວໄປ ແລະ ຊຸມຊົນທຸລະກິດໂດຍສະເພາະ ໄດ້ປະສົບກັບຄວາມກ້າວໜ້າຢ່າງທີ່ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ. ຄວາມກະຕືລືລົ້ນແລະຄວາມເຊື່ອໝັ້ນຂອງຊຸມຊົນທຸລະກິດສູງກວ່າທີ່ເຄີຍມີມາ,  ເຫັນໄດ້ຈາກການເພີ່ມຂຶ້ນຂອງຈຳນວນທຸລະກິດທີ່ຈົດທະບຽນໃໝ່ ແລະທຸລະກິດທີ່ກັບມາດຳເນີນກິດຈະການອີກຄັ້ງ ລວມເຖິງຈຳນວນທຸລະກິດທີ່ເລີ່ມຕົ້ນໃໝ່ເປັນຄັ້ງທຳອິດໄດ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ. ຈຳນວນທຸລະກິດທີ່ເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດມີຈຳນວນເຖິງ 297.500 ແຫ່ງ, ເພີ່ມຂຶ້ນ 27,4% ເມື່ອທຽບກັບປີທີ່ແລ້ວ, ແລະຫຼາຍກ່ວາຈຳນວນທຸລະກິດທີ່ຖອນຕົວອອກຈາກຕະຫຼາດເຖິງ 1,3 ເທົ່າ. ໃນນັ້ນ, ມີການຈົດທະບຽນທຸລະກິດໃໝ່ເກືອບ 195.100 ແຫ່ງທົ່ວປະເທດ ດ້ວຍທຶນຈົດທະບຽນທັງໝົດ 1.919,2 ພັນຕື້ດົ່ງ, ເຊິ່ງເພີ່ມຂຶ້ນ 24,1% ທັງໃນດ້ານຈຳນວນທຸລະກິດ ແລະທຶນຈົດທະບຽນ. ນອກຈາກນັ້ນ, ຍັງມີທຸລະກິດຫຼາຍກວ່າ 102.300 ແຫ່ງທີ່ໄດ້ກັບຄືນມາດຳເນີນທຸລະກິດ, ເພີ່ມຂຶ້ນ 34,3% ເມື່ອທຽບກັບປີ 2024. ນີ້ແມ່ນການເພີ່ມຂຶ້ນເປັນປະຫວັດການ, ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນຢ່າງຊັດເຈນເຖິງຄວາມແຂງແຮງ, ຄວາມຄ່ອງແຄ້ວ ແລະ ຄວາມເຊື່ອໝັ້ນທາງທຸລະກິດທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນຂອງຊຸມຊົນທຸລະກິດ. ທຶນຈົດທະບຽນເພີ່ມເຕີມທັງໝົດທີ່ໄຫຼເຂົ້າສູ່ລະບົບເສດຖະກິດໃນປີ 2025 ສູງເຖິງເກືອບ 6,4 ລ້ານຕື້ດົ່ງ, ເພີ່ມຂຶ້ນ 77,8% ເມື່ອທຽບກັບປີ 2024, ໃນນັ້ນທຶນຈົດທະບຽນເພີ່ມເຕີມຂອງທຸລະກິດທີ່ມີຢູ່ແລ້ວມີຫຼາຍກວ່າ 4,4 ລ້ານຕື້ດົ່ງ, ເພີ່ມຂຶ້ນ 118,3%. ຂອບເຂດຂອງການຂະຫຍາຍທຶນສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ທຸລະກິດທີ່ມີຢູ່ເດິມມອງເຫັນໂອກາດທາງທຸລະກິດ ແລະ ທ່າແຮງຂອງຕະຫຼາດ. ມາຮອດປະຈຸບັນ, ຈຳນວນທຸລະກິດທີ່ເຄື່ອນໄຫວໃນທົ່ວປະເທດມີຫຼາຍກ່ວາໜຶ່ງລ້ານແຫ່ງ, ເຊິ່ງຢືນຢັນເຖິງບົດບາດສຳຄັນທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນຂອງພາກທຸລະກິດໃນລະບົບເສດຖະກິດ. ຜົນໄດ້ຮັບນີ້ບໍ່ພຽງແຕ່ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງຈຳນວນທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງການຟື້ນຕົວໃນລະດັບໜຶ່ງຂອງສະພາບແວດລ້ອມການຜະລິດ ແລະທຸລະກິດ ແລະເປັນພື້ນຖານສຳຄັນໃນການປະເມີນຄວາມເຊື່ອໝັ້ນ ແລະຄວາມຄາດຫວັງຂອງຊຸມຊົນທຸລະກິດ ທ່າມກາງຄວາມຜັນຜວນທາງເສດຖະກິດທັງໃນປະເທດ ແລະຕ່າງປະເທດທີ່ກຳລັງເກີດຂຶ້ນ. 

ສະຖຽນລະພາບທາງເສດຖະກິດມະຫາພາກໄດ້ຮັບການຮັກສາໄວ້, ອັດຕາເງິນເຟີ້ແລະອັດຕາດອກເບ້ຍຄົງທີ່ ເຊິ່ງສະໜັບສະໜູນການເຕີບໂຕ.

ດັດຊະນີລາຄາຜູ້ບໍລິໂພກ (CPI) ສະເລ່ຍໃນປີ 2025 ເພີ່ມຂຶ້ນ 3,31% ເມື່ອທຽບກັບປີ 2024 ເຊິ່ງບັນລຸເປົ້າໝາຍທີ່ສະພາແຫ່ງຊາດກຳນົດໄວ້, ເນື່ອງຈາກມີສາເຫດຫຼັກຫຼາຍປະການ ຄື: 1- ດັດຊະນີລາຄາທີ່ຢູ່ອາໄສ, ໄຟຟ້າ, ນ້ຳ, ນໍ້າມັນເຊື້ອໄຟ ແລະ ວັດສະດຸກໍ່ສ້າງເພີ່ມຂຶ້ນ 1,38 ຈຸດເປີເຊັນ; 2- ດັດຊະນີລາຄາອາຫານ ແລະບໍລິການດ້ານອາຫານເພີ່ມຂຶ້ນ 1,17 ຈຸດເປີເຊັນ; 3- ດັດຊະນີລາຄາຢາ ແລະບໍລິການທາງການແພດເພີ່ມຂຶ້ນ 0,61 ຈຸດເປີເຊັນ ເນື່ອງຈາກການປັບລາຄາບໍລິການທາງການແພດຕາມໜັງສືວຽນເລກທີ 21/2024/TT-BYT, ລົງວັນທີ 17 ຕຸລາ 2024, ຂອງກະຊວງສາທາລະນະສຸກ;  4- ດັດຊະນີລາຄາສິນຄ້າແລະບໍລິການອື່ນໆ ເພີ່ມຂຶ້ນ 0,17 ຈຸດເປີເຊັນ; 5. ດັດຊະນີລາຄາການສຶກສາເພີ່ມຂຶ້ນ 0,13 ຈຸດເປີເຊັນ ເນື່ອງຈາກການປັບຄ່າຮຽນຂອງມະຫາວິທະຍາໄລ ແລະໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສຶກສາເອກະຊົນ ແລະ ໂຮງຮຽນອະນຸບານບາງແຫ່ງ. ໂດຍສະເລ່ຍໃນປີ 2025, ອັດຕາເງິນເຟີ້ພື້ນຖານເພີ່ມຂຶ້ນ 3,21% ເມື່ອທຽບກັບປີກ່ອນໜ້າ, ເຊິ່ງຕໍ່າກວ່າການເພີ່ມຂຶ້ນຂອງດັດຊະນີລາຄາຜູ້ບໍລິໂພກໂດຍລວມທີ່ 3,31%, ສາເຫດຫຼັກມາຈາກລາຄາອາຫານ, ລາຄາໄຟຟ້າ, ຄ່າບໍລິການດ້ານສຸຂະພາບ ແລະ ຄ່າບໍລິການດ້ານການສຶກສາທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນ, ເຊິ່ງເປັນປັດໄຈທີ່ສົ່ງຜົນຕໍ່ການເຕີບໂຕຂອງດັດຊະນີລາຄາຜູ້ບໍລິໂພກ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ຖືກລວມເຂົ້າໃນການຄິດໄລ່ອັດຕາເງິນເຟີ້ຫຼັກ.

ທະນາຄານແຫ່ງລັດຫວຽດນາມປະກາດວ່າ ຮອດວັນທີ 31 ທັນວາ 2025, ການເຕີບໂຕຂອງສິນເຊື່ອໃນທົ່ວລະບົບທະນາຄານບັນລຸ 18,58 ພັນຕື້ດົ່ງ, ເພີ່ມຂຶ້ນ 19,01% ເມື່ອທຽບກັບທ້າຍປີ 2024. ດັ່ງນັ້ນ, ໃນແງ່ຂອງມູນຄ່າແທ້ຈິງ, ໃນປີ 2025, ສິນເຊື່ອໃນທົ່ວລະບົບເພີ່ມຂຶ້ນ 2,97 ລ້ານຕື້ດົ່ງ ເມື່ອທຽບກັບປີທີ່ຜ່ານມາ. ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ຈຳເປັນຕ້ອງໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບໂຄງການສິນເຊື່ອທີ່ມຸ່ງເປົ້າໄປທີ່ພາກສ່ວນສຳຄັນ ເຊັ່ນ: ໂຄງການສິນເຊື່ອ 145 ພັນຕື້ດົ່ງສຳລັບທີ່ຢູ່ອາໄສສັງຄົມ ແລະ ທີ່ຢູ່ອາໄສສຳລັບຜູ້ທີ່ມີອາຍຸຕ່ຳກວ່າ 35 ປີ; ໂຄງການສິນເຊື່ອ 500 ພັນຕື້ດົ່ງສຳລັບການລົງທຶນດ້ານໂຄງສ້າງພື້ນຖານ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີດິຈິຕອນ.

ການສ້າງແຮງຂັບເຄື່ອນການເຕີບໂຕໃໝ່

ປີ 2025 ຖືເປັນຈຸດປ່ຽນສຳຄັນໃນການປັບປຸງ ແລະການເຊື່ອມໂຍງລະບົບການເງິນຂອງປະເທດ, ດ້ວຍການປະກາດໃຊ້ມະຕິເລກທີ 222/2025/QH15 ຂອງສະພາແຫ່ງຊາດວ່າດ້ວຍສູນກາງການເງິນສາກົນໃນຫວຽດນາມ. ນີ້ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນເຫດການສຳຄັນທາງສະຖາບັນເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງວິໄສທັດໄລຍະຍາວ ໃນການເສີມຂະຫຍາຍຄວາມສາມາດໃນການລະດົມ ແລະຈັດສັນຊັບພະຍາກອນທາງການເງິນ ເພື່ອຮັບໃຊ້ການເຕີບໂຕຢ່າງໄວວາ ແລະຍືນຍົງໃນໄລຍະປີ 2026-2030. ສູນກາງການເງິນສາກົນເຊິ່ງຕັ້ງຢູ່ນະຄອນໂຮ່ຈີມິນແລະດານັ້ງ, ມີເປົ້າໝາຍທີ່ຈະສ້າງລະບົບນິເວດທາງການເງິນທີ່ທັນສະໄໝ, ແຂ່ງຂັນໄດ້ ແລະໂປ່ງໃສຕາມມາດຕະຖານສາກົນ. ມະຕິດັ່ງກ່າວໄດ້ກຳນົດກົນໄກ ແລະນະໂຍບາຍທີ່ເປັນເອກະລັກ ແລະເໜືອກວ່າຫຼາຍຢ່າງ ເພື່ອສົ່ງເສີມແລະອຳນວຍຄວາມສະດວກໃນການດຶງດູດເງິນທຶນ, ເຕັກໂນໂລຊີ, ວິທີການຄຸ້ມຄອງທີ່ທັນສະໄໝ, ຊັບພະຍາກອນບຸກຄົນຄຸນນະພາບສູງ ແລະ ການພັດທະນາໂຄງສ້າງພື້ນຖານເຂົ້າສູ່ສູນກາງການເງິນສາກົນ. ພ້ອມກັນນັ້ນ, ມະຕິດັ່ງກ່າວຍັງວາງພື້ນຖານໃຫ້ແກ່ການສ້າງລະບົບຈັດອັນດັບສິນເຊື່ອທີ່ເປັນເອກະລາດ, ການກວດສອບບັນຊີທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງ ແລະ ຖານຂໍ້ມູນທາງການເງິນທີ່ຄົບຊຸດ ເຊິ່ງເປັນອົງປະກອບສຳຄັນສຳລັບການຫຼຸດຜ່ອນຄວາມສ່ຽງ ແລະເພີ່ມຄວາມໜ້າເຊື່ອຖືຂອງຕະຫຼາດການເງິນຂອງຫວຽດນາມ. ໃນຄວາມໝາຍດັ່ງກ່າວ, ການຮັບຮອງມະຕິສະບັບນີ້ບໍ່ພຽງແຕ່ເປັນການຢືນຢັນເຖິງຄວາມຕັດສິນໃຈໃນການປະຕິຮູບເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງສ້າງຖານະໃໝ່ໃຫ້ຫວຽດນາມໃນແຜນທີ່ການເງິນພາກພື້ນ ແລະທົ່ວໂລກ ໃນທົດສະວັດຕໍ່ໄປອີກດ້ວຍ.

ນອກຈາກນັ້ນ, ສະພາແຫ່ງຊາດຍັງໄດ້ອອກມະຕິກ່ຽວກັບການເພີ່ມເຕີມກົນໄກ ແລະນະໂຍບາຍສະເພາະສຳລັບທ້ອງຖິ່ນຕ່າງໆ. ສະພາແຫ່ງຊາດຍັງໄດ້ປະກາດໃຊ້ຂອບນະໂຍບາຍທີ່ເປັນເອກະພາບສຳລັບເຂດການຄ້າເສລີ (FTZ) ທັງສາມແຫ່ງ, ເຊິ່ງສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນເພື່ອທົດລອງກົນໄກ ແລະນະໂຍບາຍພິເສດທີ່ດີເລີດ ແລະກ້າວໜ້າໃນເມືອງຫາຍຟອງ, ດານັ້ງ ແລະ ນະຄອນໂຮ່ຈິມິນ. ນີ້ຖືເປັນພື້ນຖານສຳຄັນໃນການສົ່ງເສີມການສ້າງຕັ້ງ ແລະ ພັດທະນາເຂດການຄ້າເສລີໃນທ້ອງຖິ່ນເຫຼົ່ານີ້. ເພື່ອສົ່ງເສີມເຂດການຄ້າເສລີໃນຫາຍຟອງ, ດານັ້ງ ແລະ ນະຄອນໂຮ່ຈິມິນ, ໄດ້ມີການອອກແບບກົນໄກ ແລະນະໂຍບາຍທີ່ໂດດເດັ່ນຫຼາຍຢ່າງ. ທ້ອງຖິ່ນມີອິດສະລະໃນການຄັດເລືອກນັກລົງທຶນຍຸດທະສາດ; ວິສາຫະກິດພາຍໃນເຂດການຄ້າເສລີໄດ້ຮັບອັດຕາພາສີເງິນໄດ້ນິຕິບຸກຄົນ 10% ເປັນເວລາ 20 ປີ ໂດຍໄດ້ຮັບການຍົກເວັ້ນ 4 ປີ ແລະຫຼຸດຜ່ອນ 50% ໃນອີກ 9 ປີຖັດໄປ; ຜູ້ຊ່ຽວຊານແລະແຮງງານທີ່ມີທັກສະສູງຈະໄດ້ຮັບການຫຼຸດຜ່ອນພາສີເງິນໄດ້ບຸກຄົນທຳມະດາ 50% ເປັນເວລາ 10 ປີ.

ສິ່ງທ້າທາຍໄລຍະສັ້ນແລະໄລຍະຍາວບາງປະການສຳລັບເສດຖະກິດ

ຈາກຜົນການສຶກສາຫຼາຍຊິ້ນ ເຫັນວ່າຄວາມທ້າທາຍໄລຍະສັ້ນ ແລະໄລຍະຍາວບາງປະການສຳລັບເສດຖະກິດນັ້ນສາມາດລະບຸໄດ້ດັ່ງນີ້:

ທີ່ໜຶ່ງ, ຄວາມທ້າທາຍພາຍນອກຍັງຄົງມີຢູ່ ເຊັ່ນ: ສະຖານະການທາງພູມິສາດການເມືອງທີ່ເຄັ່ງຕຶງ ແລະຄາດເດົາບໍ່ໄດ້; ປະເທດເສດຖະກິດທີ່ສໍາຄັນຫຼາຍປະເທດ (ສະຫະລັດອາເມລິກາ, ຈີນ ແລະອື່ນໆ) ກໍາລັງປະສົບກັບການເຕີບໂຕຊ້າລົງຍ້ອນພາສີສຸລະກາກອນ, ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ການສົ່ງອອກ, ການລົງທຶນໂດຍກົງຈາກຕ່າງປະເທດ ແລະການທ່ອງທ່ຽວ; ອັດຕາເງິນເຟີ້ແລະອັດຕາດອກເບ້ຍ, ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຫຼຸດລົງ, ແຕ່ຍັງຄົງຢູ່ໃນລະດັບສູງແລະຕໍ່ເນື່ອງ, ເຮັດໃຫ້ການຟື້ນຕົວເປັນໄປໄດ້ຍາກຍິ່ງຂຶ້ນ; ຄວາມສ່ຽງຂອງໜີ້ສາທາລະນະແລະໜີ້ພາກເອກະຊົນຍັງຄົງສູງ; ຄວາມສ່ຽງຈາກໄພພິບັດທາງທໍາມະຊາດ, ການຊຶມເຂົ້າຂອງນໍ້າເຄັມ ແລະ ການປ່ຽນແປງສະພາບດິນຟ້າອາກາດທີ່ຮຸນແຮງຍັງຄົງມີຢູ່ສະເໝີ.

ທີສອງ, ລະດັບການເພິ່ງພາທາງການຄ້າກັບປັດໄຈຕ່າງປະເທດຍັງຄົງເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ. ໃນປີ 2025, ສະຫະລັດອາເມລິກາຍັງຄົງເປັນຕະຫຼາດສົ່ງອອກທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງຫວຽດນາມ ໂດຍມີມູນຄ່າສູງເປັນປະຫວັດການທີ່ 151,85 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ, ກວມເອົາ 32% ຂອງມູນຄ່າການສົ່ງອອກທັງໝົດຂອງປະເທດ ແລະເພີ່ມຂຶ້ນ 32 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ ເມື່ອທຽບກັບປີກ່ອນໜ້າ. ໃນສ່ວນຂອງຈີນ, ຈີນເປັນຕະຫຼາດນຳເຂົ້າທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງຫວຽດນາມ ໂດຍມີມູນຄ່າ 183 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ, ກວມເອົາປະມານ 41% ຂອງມູນຄ່າການນຳເຂົ້າທັງໝົດຂອງປະເທດ ແລະເພີ່ມຂຶ້ນ 39 ຕື້ໂດລາສະຫະລັດ ເມື່ອທຽບກັບປີກ່ອນໜ້າ. ການເຕີບໂຕສູງຂອງການສົ່ງອອກໄປຍັງສະຫະລັດອາເມລິກາ ແລະການນຳເຂົ້າຈາກຈີນຍັງສືບຕໍ່ເນັ້ນໃຫ້ເຫັນເຖິງບັນຫາໂຄງສ້າງໃນການຄ້າຂອງຫວຽດນາມ, ເຊິ່ງກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມສ່ຽງຢ່າງຫຼາຍ ເນື່ອງຈາກສາຍພົວພັນລະຫວ່າງສະຫະລັດອາເມລິກາ ແລະຈີນຄາດວ່າຈະຍັງຄົງສັບສົນຕໍ່ໄປໃນອະນາຄົດ. 

ທີສາມ, ແຮງກົດດັນຈາກອັດຕາແລກປ່ຽນ, ໜີ້ເສຍທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນ (ເຖິງວ່າຈະຢູ່ພາຍໃຕ້ການຄວບຄຸມ), ຕະຫຼາດຫຼັກຊັບທີ່ສະແດງສັນຍານຂອງການຮ້ອນແຮງເກີນໄປ, ການຂາຍສຸດທິຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງໂດຍນັກລົງທຶນຕ່າງປະເທດ ແລະສະພາບຕະຫຼາດຄຳທີ່ຜັນຜວນ.

ທີສີ່, ທຸລະກິດພາກເອກະຊົນຍັງຄົງປະເຊີນກັບແຮງກົດດັນຈາກຫຼາຍດ້ານ, ໂດຍສະເພາະວິສາຫະກິດຂະໜາດນ້ອຍ ແລະຂະໜາດກາງ ເຊິ່ງຂາດແຄນເງິນທຶນ, ເຕັກໂນໂລຊີ, ທັກສະການຄຸ້ມຄອງ, ຊັບພະຍາກອນບຸກຄົນທີ່ມີຄຸນນະພາບສູງ, ຂໍ້ມູນທາງດານຕະຫຼາດ ແລະການເຊື່ອມຕໍ່.

ທີຫ້າ, ສະມັດຕະພາບແລະຄຸນນະພາບແຮງງານເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງຊ້າໆ. ໃນໄລຍະປີ 2021-2025, ສະມັດຕະພາບແຮງງານຄາດວ່າຈະເພີ່ມຂຶ້ນໂດຍສະເລ່ຍພຽງແຕ່ 5,24% ຕໍ່ປີ, ເຊິ່ງຕໍ່າກວ່າເປົ້າໝາຍທີ່ 6,5% ແລະເມື່ອທຽບກັບປະເທດອື່ນໆ ໃນພາກພື້ນ. ເພື່ອບັນລຸເປົ້າໝາຍຍຸດທະສາດໄລຍະກາງ ແລະໄລຍະຍາວ, ການເຕີບໂຕຂອງສະມັດຕະພາບແຮງງານຈຳເປັນຕ້ອງສູງເຖິງປະມານ 8,5% ຕໍ່ປີໃນໄລຍະປີ 2026-2030.

  ຄາດຄະເນແນວໂນ້ມເສດຖະກິດຂອງຫວຽດນາມໃນປີ 2026
ແລະ ຂໍ້ມະເໜີແນະດ້ານນະໂຍບາຍບາງປະການ

ກ່ຽວກັບການເຕີບໂຕຂອງເສດຖະກິດໂລກ

ຄາດວ່າເສດຖະກິດໂລກໃນປີ 2026 ຈະປ່ຽນຈາກພາວະຕັ້ງຮັບໄປສູ່ພາວະປັບຕົວດ້ານຍຸດທະສາດ ຍ້ອນວ່າແນວໂນ້ມພາສີ, ການກີດກັນທາງການຄ້າ ແລະນະໂຍບາຍຂະແໜງການມີຄວາມຈະແຈ້ງຫຼາຍຂຶ້ນ. ຄວາມບໍ່ແນ່ນອນຫຼຸດລົງ ແລະ ການແຂ່ງຂັນທາງເສດຖະກິດລະຫວ່າງສະຫະລັດອາເມລິກາແລະຈີນຢູ່ໃນພາວະ “ຜ່ອນຄາຍທາງຍຸດທະສາດ”. ກອງທຶນການເງິນສາກົນ (IMF) ຄາດການວ່າ GDP ໂລກໃນປີ 2026 ຈະເຕີບໂຕ 3,1% ເຊິ່ງຫຼຸດລົງເລັກນ້ອຍເມື່ອທຽບກັບທີ່ຄາດການໄວ້ທີ່ 3,2% ໃນປີ 2025, ສະທ້ອນໃຫ້ເຫັນເຖິງການສູນເສຍແຮງກະຕຸ້ນເທື່ອລະກ້າວໃນເສດຖະກິດໂລກ ຫຼັງຈາກການຟື້ນຕົວຫຼັງການລະບາດຂອງພະຍາດໂຄວິດ-19 ແລະນະໂຍບາຍເງິນຕາທີ່ເຂັ້ມງວດເປັນເວລານານເພື່ອຄວບຄຸມອັດຕາເງິນເຟີ້. ໃນເວລາດຽວກັນ, ຄວາມສ່ຽງດ້ານໂຄງສ້າງຫຼາຍຢ່າງຍັງຄົງຢູ່. ບັນດາພື້ນຖານເສດຖະກິດທີ່ພວມພົ້ນເດັ່ນມີບົດບາດສຳຄັນໃນການຮັກສາລະດັບການເຕີບໂຕຂອງໂລກ, ໂດຍມີອັດຕາການເຕີບໂຕສູງເຖິງ 4% ເຊິ່ງສູງກວ່າປະເທດພັດທະນາແລ້ວເຖິງສາມເທົ່າ.

ກ່ຽວກັບການເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດຂອງຫວຽດນາມ

ທ່າມກາງພາວະເສດຖະກິດໂລກທີ່ຜັນຜວນ, ຫວຽດນາມຍັງຄົງຮັກສາສະຖານະເປັນໜຶ່ງໃນປະເທດທີ່ມີເສດຖະກິດໝັ້ນຄົງ ແລະເຕີບໂຕໄວທີ່ສຸດໃນໂລກ. ໂດຍອີງໃສ່ພື້ນຖານທີ່ເຂັ້ມແຂງຈາກປີ 2025, ຜະໜວກກັບຄວາມຕັດສິນໃຈຢ່າງແຮງກ້າຂອງລະບົບການເມືອງທັງໝົດ, ຄວາມກ້າວໜ້າທາງສະຖາບັນທີ່ສຳຄັນ ແລະການປ່ຽນແປງໃໝ່ສະພາບແວດລ້ອມການລົງທຶນແລະທຸລະກິດ; ການປັບປຸງປັດໄຈຂັບເຄື່ອນການເຕີບໂຕແບບດັ້ງເດີມ ພ້ອມທັງສ້າງປັດໄຈຂັບເຄື່ອນການເຕີບໂຕໃໝ່ໆ, ຄາດວ່າສະຖານະການເສດຖະກິດມະຫາພາກໃນປີ 2026 ຈະຍັງຄົງສະຖຽນລະພາບ, ຄວາມສົມດຸນທີ່ສຳຄັນຈະໄດ້ຮັບການຮັກສາໄວ້ ແລະຄາດການວ່າ ການເຕີບໂຕຈະຢູ່ທີ່ປະມານ 10,2% ເຊິ່ງໃກ້ຄຽງກັບເສັ້ນທາງຂອງປະເທດໃນອາຊີຕາເວັນອອກໃນການກ້າວຂ້າມກັບດັກລາຍໄດ້ປານກາງ.

ຂໍ້ສະເໜີແນະດ້ານນະໂຍບາຍ

ເພື່ອພັດທະນາເສດຖະກິດ, ລະດົມຊັບພະຍາກອນ ແລະ ກຳຈັດອຸປະສັກດ້ານນະໂຍບາຍ, ຄວນພິຈາລະນາວິທີແກ້ໄຂຕໍ່ໄປນີ້:

ທີໜຶ່ງ, ຕ້ອງປະສົມປະສານລະຫວ່າງນະໂຍບາຍການຄັງ ແລະ ນະໂຍບາຍການເງິນຢ່າງຄົບຊຸດແລະມີປະສິດທິພາບ ບົນພື້ນຖານຂອງ “ການແບ່ງບົດບາດ” ທີ່ສະເພາະເຈາະຈົງຫຼາຍຂຶ້ນ, ເຊິ່ງໃນນັ້ນ:

- ນະໂຍບາຍການຄັງຄວນສຸມໃສ່ການສົ່ງເສີມການເຕີບໂຕທາງເສດຖະກິດ: ສົ່ງເສີມການເບີກຈ່າຍເງິນລົງທຶນພາກລັດໃນຂົງເຂດທີ່ສຳຄັນ, ສ້າງຜົນກະທົບທາງບວກໃນວົງກວ້າງ ແລະ ໂຄງການເຊື່ອມໂຍງພາກພື້ນ; ເພີ່ມການໃຊ້ຈ່າຍເພື່ອອຸດໜູນການບໍລິໂພກຂອງປະຊາຊົນ; ຫຼຸດພາສີເພື່ອສະໜັບສະໜູນອຸດສາຫະກຳທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການຫັນເປັນດິຈິຕອນ, ການປ່ຽນແປງສີຂຽວ ແລະ ການປ່ຽນແປງໃໝ່ປະດິດສ້າງ; ສະໜັບສະໜູນການບໍລິໂພກຂອງຄົວເຮືອນ.

- ນະໂຍບາຍເງິນຕາທີ່ຍືດຫຍຸ່ນແລະເຂັ້ມງວດ, ມຸ່ງເນັ້ນສະຖຽນລະພາບທາງເສດຖະກິດມະຫາພາກ, ການຄວບຄຸມອັດຕາເງິນເຟີ້ ແລະ ການປະສານງານຢ່າງມີປະສິດທິພາບກັບນະໂຍບາຍການຄັງ: ການສື່ສານນະໂຍບາຍກ່ຽວກັບອັດຕາເງິນເຟີ້ ແລະສະຖຽນລະພາບອັດຕາແລກປ່ຽນ; ການຄວບຄຸມປະລິມານເງິນຢ່າງເໝາະສົມຄວບຄູ່ໄປກັບອັດຕາດອກເບ້ຍທີ່ເໝາະສົມ, ເພື່ອຮັບປະກັນອັດຕາດອກເບ້ຍທີ່ແທ້ຈິງເປັນບວກຢ່າງໜ້ອຍ 1% ຕໍ່ປີ; ການຮັກສາລະດັບການເຕີບໂຕຂອງສິນເຊື່ອທີ່ເໝາະສົມ (ບໍ່ເກີນ 15%) ໂດຍເຊື່ອມໂຍງກັບການຈັດສັນສິນເຊື່ອຢ່າງເຂັ້ມຂຸ້ນໃຫ້ແກ່ຂະແໜງການຜະລິດ; ການທົດລອງຢ່າງເປັນລະບຽບກ່ຽວກັບກົນໄກສິນເຊື່ອສຳລັບພາກສ່ວນເກີດໃໝ່ (ສິນເຊື່ອສີຂຽວ, ສິນເຊື່ອທີ່ອີງໃສ່ຊັບສິນທາງປັນຍາ); ການທົບທວນແລະເສີມສ້າງຄວາມເປັນອິດສະລະຂອງທະນາຄານແຫ່ງລັດຫວຽດນາມ,...

ທີສອງ, ປ່ຽນວິທີການລະດົມຊັບພະຍາກອນໃຫ້ແກ່ເສດຖະກິດ.

- ລະດົມຊັບພະຍາກອນຜ່ານການອອກພັນທະບັດ: ສົ່ງເສີມການລະດົມເງິນທຶນຜ່ານການອອກພັນທະບັດວິສາຫະກິດ, ພັນທະບັດລັດຖະບານ ແລະຫຸ້ນ ເພື່ອສ້າງຄວາມສົມດຸນໃຫ້ກັບບົດບາດປະຈຸບັນຂອງການລະດົມທຶນໄລຍະຍາວຜ່ານລະບົບທະນາຄານ (ແບບທະນາຄານເປັນຫຼັກ). ສິ່ງນີ້ຄວນເຊື່ອມໂຍງກັບມາດຕະການທີ່ເປັນຮູບປະທຳ ເຊັ່ນ: ການຍົກລະດັບອັນດັບຄວາມໜ້າເຊື່ອຖືຂອງປະເທດ (ໃຫ້ຢູ່ໃນລະດັບລົງທຶນໄດ້).

- ສິ່ງນີ້ມີຄວາມສຳຄັນຫຼາຍຕໍ່ການລະດົມທຶນພາຍໃນປະເທດ ແລະ ການດຶງດູດການລົງທຶນຈາກຕ່າງປະເທດ. ການກະຈາຍຄວາມຫຼາກຫຼາຍຂອງຜະລິດຕະພັນ, ໂດຍສະເພາະຜະລິດຕະພັນໃໝ່ໆ, ລວມມີຫຸ້ນຂອງບໍລິສັດເຕັກໂນໂລຊີດິຈິຕອນ; ບໍລິສັດບໍລິການ (ການທ່ອງທ່ຽວ, ຄວາມບັນເທີງ, ສື່ມວນຊົນ);... ການຄົ້ນຄວ້າແລະການຈັດຕັ້ງປະຕິບັດເປົ້າໝາຍໃນການຍົກລະດັບສູ່ສະຖານະຕະຫຼາດທີ່ພົ້ນເດັ່ນ.

- ຍຸດທະສາດການພັດທະນາຂະແໜງການກອງທຶນ: ປ່ຽນຄວາມຄິດ, ຮັບຮູ້ບົດບາດຂອງຂະແໜງການກອງທຶນໃນຕະຫຼາດທຶນ ແລະເສດຖະກິດຢ່າງຖືກຕ້ອງ; ພັດທະນາກອງທຶນປະເພດຕ່າງໆ, ໂດຍປະເພດທົ່ວໄປແມ່ນ ກອງທຶນເປີດ, ກອງທຶນບຳນານພາກສະໝັກໃຈ, ກອງທຶນໂຄງສ້າງພື້ນຖານ, ກອງທຶນສົ່ງເສີມເສດຖະກິດເອກະຊົນ/ກອງທຶນພັດທະນາວິສາຫະກິດນະວັດຕະກຳ, ກອງທຶນການລົງທຶນແຫ່ງຊາດ, ກອງທຶນເພື່ອການປ່ຽນແປງສີຂຽວ,... ເຊື່ອມໂຍງກັບການດຳເນີນການທີ່ເປັນຮູບປະທຳ: ເສີມ, ສ້າງ ແລະ ປັບປຸງກົດລະບຽບທາງກົດໝາຍທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ, ສ້າງຂອບສະຖາບັນສຳລັບການພັດທະນາຂະແໜງການກອງທຶນ; ນະໂຍບາຍພາສີພິເສດສຳລັບກອງທຶນປະເພດຕ່າງໆ.

- ນອກຈາກນັ້ນ, ຄວນໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບຊ່ອງທາງການລະດົມທຶນອື່ນໆ ເຊັ່ນ: ການທົດລອງຕະຫຼາດຄາບອນ; ສູນກາງການເງິນສາກົນ; ຕະຫຼາດສະກຸນເງິນດິຈິຕອນ; ມີທັດສະນະຄະຕິທີ່ເປີດກວ້າງຫຼາຍຂຶ້ນຕໍ່ສະຖາບັນການໃຫ້ກູ້ຢືມແບບປະສົມປະສານ ເຊິ່ງເຮັດໜ້າທີ່ເປັນຊ່ອງທາງໃນການລະດົມທຶນໄລຍະກາງແລະໄລຍະຍາວ.

ທີສາມ, ແກ້ໄຂອຸປະສັກທາງນະໂຍບາຍ.

- ຫຼຸດຜ່ອນແລະເຮັດໃຫ້ເງື່ອນໄຂການລົງທຶນ ແລະການດຳເນີນທຸລະກິດ ຕາມທີ່ກຳນົດໄວ້ໃນກົດໝາຍການລົງທຶນ ແລະກົດໝາຍທີ່ກ່ຽວຂ້ອງງ່າຍຂຶ້ນ ເພື່ອໃຫ້ໝັ້ນໃຈວ່າ ຂະບວນການຕ່າງໆ ສຳລັບທຸລະກິດເປັນໄປຢ່າງວ່ອງໄວທີ່ສຸດ.

- ຜັນຂະຫຍາຍປະຕິບັດການເຊື່ອມຕໍ່ຂໍ້ມູນຢ່າງແຂງແຮງ, ໂດຍສະເພາະຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບທີ່ດິນ, ພາສີ ແລະ ຂັ້ນຕອນການລົງທຶນ, ໂດຍໃຊ້ກົນໄກບໍລິການແບບຄົບວົງຈອນຢ່າງມີປະສິດທິພາບ.

- ສຳລັບໂຄງການລະດັບຊາດໃນທ້ອງຖິ່ນ, ຈຳເປັນຕ້ອງນຳໃຊ້ລະບົບການຄຸ້ມຄອງອອນໄລນ໌ເພື່ອຮັບປະກັນການຕິດຕາມກວດກາ ແລະ ການແກ້ໄຂບັນຫາໃນທ້ອງຖິ່ນຢ່າງທັນການ.

- ເພີ່ມທະວີການແບ່ງຂັ້ນຄຸ້ມຄອງ, ການມອບສິດອຳນາດ ແລະ ເພີ່ມຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງຫົວໜ້າອົງການໃນການຕັດສິນໃຈດ້ານນະໂຍບາຍການລົງທຶນ ແລະການຕັດສິນໃຈດ້ານການລົງທຶນໂຄງການ.

- ແກ້ໄຂໂຄງການທີ່ຄ້າງຢູ່ ແລະໂຄງການລະດັບຊາດ: ກຳຈັດອຸປະສັກສຳລັບໂຄງການທີ່ຢຸດຊະງັກ ຫຼືດຳເນີນການຫຼ້າຊ້າ.

ທີສີ່, ປັບປຸງປັດໄຈຂັບເຄື່ອນການເຕີບໂຕແບບດັ້ງເດີມ ແລະ ສົ່ງເສີມປັດໄຈຂັບເຄື່ອນການເຕີບໂຕໃໝ່ໆ.

- ປ່ຽນແປງຍຸດທະສາດ ແລະຮູບແບບການສົ່ງອອກ: ຄົ້ນຄວ້າແລະຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໂຄງການ “Go Global” - ເຂົ້າສູ່ຕະຫຼາດຜ່ານໂຄງການ “Go Global” ທີ່ສະເພາະ ໂດຍປ່ຽນວິທີການສົ່ງເສີມກິດຈະກຳການສົ່ງອອກຂອງວິສາຫະກິດ. ຄົ້ນຄວ້າແລະຈັດຕັ້ງປະຕິບັດມາດຕະການຕ່າງໆ ເພື່ອສົ່ງເສີມຕະຫຼາດ, ໂລຈິສະຕິກ, ການປະກັນໄພ, ການໃຫ້ຄຳປຶກສາ ແລະ ການເຊື່ອມຕໍ່ກັບບໍລິສັດຂ້າມຊາດ.

-  ເລືອກໂຄງການຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ຂັບເຄື່ອນການເຕີບໂຕຂອງທ້ອງຖິ່ນ.

- ພັດທະນາຍຸດທະສາດທີ່ສອດຄ່ອງກັບຂະແໜງເສດຖະກິດທີ່ສຳຄັນ: ສົ່ງເສີມການພັດທະນາຂະແໜງການຊັ້ນນຳທີ່ມີຜົນກະທົບໃນວົງກວ້າງ ເຊັ່ນ: ການທ່ອງທ່ຽວ, ການຄົ້ນຄວ້າແລະພັດທະນາ (R&D), ແລະ ໂລຈິສະຕິກ; ຍົກລະດັບຄຸນນະພາບແລະມູນຄ່າເພີ່ມຂອງອຸດສາຫະກຳເອເລັກໂຕຣນິກ ແລະ ເຕັກໂນໂລຊີດິຈິຕອນ; ແຜ່ນແພ, ເກີບ; ແລະການປຸງແຕ່ງອາຫານ.   

- ພັດທະນາຂົງເຂດ, ຂະແໜງ ແລະ ຮູບແບບທີ່ພົ້ນເດັ່ນຂຶ້ນໃໝ່: ການປັບປຸງກົນໄກການທົດລອງເພື່ອສົ່ງເສີມການພັດທະນາຂົງເຂດແລະຂະແໜງເສດຖະກິດ ແລະຮູບແບບທີ່ກຳລັງພົ້ນເດັ່ນຂຶ້ນ ເຊັ່ນ: ເສດຖະກິດອະວະກາດ, ເສດຖະກິດລະດັບຕ່ຳ (ເສດຖະກິດຊາຍຂອບ), ເສດຖະກິດດິຈິຕອນ, ເສດຖະກິດສີຂຽວ, ເສດຖະກິດວົງວຽນ...; ສ້າງກົນໄກແລະນະໂຍບາຍສຳລັບການໃຊ້ປະໂຫຍດຈາກອະວະກາດພາຍນອກ, ອະວະກາດໃຕ້ດິນ ແລະ ອະວະກາດທາງທະເລ; ການພັດທະນາອຸດສາຫະກຳລົດໄຟ ແລະການນຳໃຊ້ພະລັງງານປະລະມານູ ແລະຄວອນຕຳ; ພັດທະນາໂຄງການແລະແຜນງານຄົ້ນຄວ້າວິທະຍາສາດທີ່ກ້າວໜ້າສຳລັບ 11 ກຸ່ມເຕັກໂນໂລຊີຍຸດທະສາດ; ສ້າງຕັ້ງພື້ນຖານການຄົ້ນຄວ້າແລະພັດທະນາສຳລັບອຸດສາຫະກຳເຕັກໂນໂລຊີສູງ ເຊັ່ນ: ເອເລັກໂຕຣນິກ, ຊີບເຄິ່ງຕົວນຳ ແລະ ປັນຍາປະດິດ./.    

-----------------------------------------

(1) ກົມສະຖິຕິ: ສະພາບການເສດຖະກິດແລະສັງຄົມໃນໄຕມາດທີ 4 ແລະປີ 2025

2.  ປີ 2025 ບັນລຸ 672,0 ພັນຕື້ດົ່ງ, ເທົ່າກັບ 86% ແຜນການປີ ແລະ ເພີ່ມຂຶ້ນ 5,0% ເມື່ອທຽບກັບປີກ່ອນໜ້າ